Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Scenariusz testu - Zapobieganie błędom

Opracowanie: Sieć Dostępności Cyfrowej
Data zgłoszenia: 10 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 10 czerwca 2026 r.

1. Identyfikator testu​

testID-045

2. Nazwa testu​

Zapobieganie błędom

3. Profil stosowania testu​

Najniższy profil stosowania: profil rozszerzony

4. Opis testu​

Test służy do sprawdzenia, czy użytkownikużytkownikosoba, która wchodzi w interakcję z produktem, usługą lub środowiskiem może sprawdzić, poprawić, potwierdzić lub cofnąć operację przed wykonaniem działania mogącego wywołać istotne skutki prawne, finansowe lub dotyczące ważnych danych.

Co oznacza „zapobieganie błędom”?​

Zapobieganie błędom polega na zastosowaniu mechanizmów chroniących użytkownika przed skutkami pomyłki w sytuacjach, w których błędne działaniedziałanieZaplanowana czynność realizowana w odpowiedzi na podjętą decyzję. Działania mogą prowadzić do usunięcia problemów, ograniczenia ryzyka, poprawy dostępności lub doskonalenia SZDC. może mieć poważne konsekwencje.

Przykłady takich sytuacji:

  • złożenie wniosku urzędowego,
  • zawarcie umowy,
  • wykonanie płatności,
  • zakup biletu lub usługi,
  • zmiana danych osobowych,
  • usunięcie danych użytkownika,
  • przesłanie odpowiedzi egzaminacyjnych lub testowych.

Jakie zabezpieczenia są dopuszczalne?​

Wymaganie zostaje spełnione, jeżeli zastosowano co najmniej jeden z następujących mechanizmów:

  1. Odwracalność – użytkownik może anulować lub cofnąć operację.
  2. Sprawdzanie – system wykrywa błędy i umożliwia ich poprawienie.
  3. Potwierdzenie – użytkownik może sprawdzić, potwierdzić i poprawić dane przed ostatecznym wysłaniem.

Dlaczego jest to wymaganie poziomu AA?​

Niektóre błędy mogą powodować skutki, których użytkownik nie może łatwo odwrócić. W takich sytuacjach sam komunikat o błędzie może być niewystarczający. Konieczne jest zastosowanie dodatkowych zabezpieczeń ograniczających ryzyko pomyłki.

5. Mapowanie do standardów​

WCAG 2.1​

  • 3.3.4 Zapobieganie błędom (prawne, finansowe, dane) (AA)

EN 301 549​

  • 9.3.3.4 Error Prevention (Legal, Financial, Data)
  • 10.3.3.4 Error Prevention (Legal, Financial, Data)
  • 11.3.3.4 Error Prevention (Legal, Financial, Data)

Techniki WCAG​

Techniki wystarczające​

  • G98
  • G99
  • G155
  • SCR10

Techniki wspierające​

  • G164
  • G168

6. Zastosowanie do treści​

Test stosuje się do formularzy i procesów, które:

  • powodują skutki prawne,
  • powodują skutki finansowe,
  • zmieniają dane użytkownika,
  • usuwają dane użytkownika,
  • przesyłają odpowiedzi testowe lub egzaminacyjne.

Przykłady:

  • e-usługi administracji publicznej,
  • formularze podatkowe,
  • systemy płatności,
  • sklepy internetowe,
  • systemy bankowe,
  • systemy rekrutacyjne,
  • systemy egzaminacyjne,
  • portale klienta umożliwiające zmianę danych.

Wyjątki​

Test nie ma zastosowania do formularzy, które:

  • nie powodują skutków prawnych,
  • nie powodują skutków finansowych,
  • nie zmieniają ani nie usuwają danych użytkownika,
  • nie służą do przesyłania odpowiedzi egzaminacyjnych lub testowych.

W takich przypadkach wynik oznacza się jako:

Nie dotyczy (ND).

7. Oczekiwany wynik​

Za zgodny uznaje się procesprocesPowtarzalny sposób realizacji działań prowadzący do pozyskania, wykorzystania lub udostępnienia informacji oraz do podejmowania decyzji. Procesy są podstawowym mechanizmem funkcjonowania SZDC., dla którego spełniony jest co najmniej jeden z warunków:

  • użytkownik może cofnąć operację po jej wykonaniu,

lub

  • system sprawdza dane przed ich ostatecznym przesłaniem i umożliwia poprawienie błędów,

lub

  • użytkownik może przejrzeć, potwierdzić i poprawić dane przed ich ostatecznym przesłaniem.

8. Dlaczego to jest ważne​

Pomyłki podczas wypełniania formularzy zdarzają się wszystkim użytkownikom.

Skutki błędów mogą jednak być szczególnie dotkliwe, gdy dotyczą:

  • pieniędzy,
  • zobowiązań prawnych,
  • danych osobowych,
  • wyników egzaminów lub testów.

Możliwość sprawdzenia lub cofnięcia operacji zmniejsza ryzyko nieodwracalnych konsekwencji wynikających z przypadkowej pomyłki.

9. Kogo to dotyczy​

Test ma szczególne znaczenie dla:

  • osób z niepełnosprawnościami poznawczymi,
  • osób z trudnościami koncentracji uwagi,
  • osób z trudnościami pamięci krótkotrwałej,
  • osób korzystających z technologii wspomagających,
  • osób starszych,
  • wszystkich użytkowników wykonujących działania o istotnych skutkach.

10. Sposób testowania​

Krok 1​

Ustal, czy badany formularz lub proces:

  • powoduje skutki prawne,
  • powoduje skutki finansowe,
  • zmienia dane użytkownika,
  • usuwa dane użytkownika,
  • przesyła odpowiedzi egzaminacyjne lub testowe.

Jeżeli nie, zakończ test wynikiem Nie dotyczy (ND).

Krok 2​

Wypełnij formularz wymaganymi danymi.

Krok 3​

Celowo wprowadź jedną lub więcej nieprawidłowych informacji.

Krok 4​

Przejdź do etapu przesłania danych.

Krok 5​

Sprawdź, czy spełniony jest co najmniej jeden z warunków:

Wariant A – Odwracalność​

Użytkownik może:

  • anulować operację,
  • wycofać przesłanie,
  • cofnąć skutki działania.

Wariant B – Sprawdzanie​

System:

  • analizuje dane,
  • wykrywa błędy,
  • umożliwia ich poprawienie przed zakończeniem procesu.

Wariant C – Potwierdzenie​

Przed ostatecznym przesłaniem użytkownik może:

  • przejrzeć dane,
  • potwierdzić poprawność danych,
  • wrócić do wcześniejszego kroku,
  • poprawić dane.

Krok 6​

Udokumentuj zastosowany mechanizm zabezpieczający.

Krok 7 (opcjonalnie – profil audytowy)​

Przeanalizuj cały proces użytkownika, zwracając uwagę na:

  • możliwość cofnięcia operacji po jej wykonaniu,
  • możliwość poprawy danych po przejściu między etapami procesu,
  • działanie mechanizmu potwierdzenia przy użyciu klawiatury i technologii wspomagających.

11. Kryteria oceny wyniku​

Wynik pozytywny​

Spełniony jest co najmniej jeden z warunków:

  • odwracalność,
  • sprawdzanie,
  • potwierdzenie.

Wynik częściowo pozytywny​

Mechanizmy ochronne istnieją, ale nie obejmują wszystkich działań o istotnych skutkach lub są trudne do wykorzystania.

Wynik negatywny​

Użytkownik nie może:

  • cofnąć operacji,
  • poprawić danych,
  • sprawdzić danych przed ostatecznym przesłaniem,

a wykonana operacja może powodować skutki prawne, finansowe lub dotyczące ważnych danych.

12. Typowe niezgodności​

Najczęściej spotykane błędy:

  • brak możliwości sprawdzenia danych przed wysłaniem,
  • brak możliwości poprawienia danych po przejściu do kolejnego kroku,
  • natychmiastowe wykonanie operacji finansowej bez potwierdzenia,
  • usunięcie danych bez możliwości anulowania operacji,
  • brak mechanizmu cofnięcia zmian,
  • przesłanie odpowiedzi egzaminacyjnych bez możliwości weryfikacji,
  • wieloetapowy proces bez ekranu podsumowania danych.

13. Dobre praktyki​

  • Stosowanie ekranów podsumowania przed ostatecznym wysłaniem danych.
  • Umożliwienie powrotu do poprzednich kroków formularza.
  • Wprowadzenie okresu umożliwiającego anulowanie operacji.
  • Wyraźne oznaczanie działań nieodwracalnych.
  • Wyświetlanie pełnego zestawu danych przed ich zatwierdzeniem.
  • Zachowanie spójnego mechanizmu potwierdzania w całym serwisie.

14. Wynik testu​

  • Zgodne
  • Częściowo zgodne
  • Niezgodne
  • Nie dotyczy

15. Ustalenia​

Miejsce na opis ustaleń osoby przeprowadzającej test.

16. Przykładowy opis niezgodności do raportu lub deklaracji​

Proces umożliwia wykonanie operacji wywołującej skutki prawne lub finansowe bez zapewnienia możliwości sprawdzenia, poprawienia lub cofnięcia danych przed jej ostatecznym zatwierdzeniem.

lub

Formularz umożliwia trwałą zmianę danych użytkownika bez mechanizmu potwierdzenia lub możliwości korekty danych przed zapisaniem zmian.

17. Rekomendacje naprawcze​

  • Wprowadzić ekran podsumowania danych przed ich ostatecznym przesłaniem.
  • Zapewnić możliwość powrotu do wcześniejszych kroków procesu.
  • Wprowadzić mechanizm cofania lub anulowania operacji.
  • Zapewnić walidację danych przed ich ostatecznym zapisaniem.
  • Przeanalizować wszystkie procesy powodujące skutki prawne, finansowe lub dotyczące danych pod kątem zgodności z WCAG 3.3.4.
  • Uwzględnić test zapobiegania błędom w procedurach odbioru usług cyfrowych.

18. Powiązane testy​

  • Identyfikacja błędów
  • Sugestie korekty błędów
  • Widoczne etykiety lub instrukcje
  • Opisowe etykiety
  • Oznaczenie pól wymaganych
  • Format danych
  • Potwierdzenie operacji
  • Komunikaty o błędach