Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
O wymiarze Zaopatrzenie
🟦 Wymiar Zaopatrzenie
(Zakupy, pozyskiwanie, zamówienia, umowy, odbiory - pod kątem zapewniania dostępności cyfrowej)
1. Definicja wymiaru
Wymiar Zaopatrzenie obejmuje wszystkie procesy związane z nabywaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK), treści cyfrowych oraz usług, które wpływają na dostępność cyfrową organizacji. Dotyczy zarówno zakupów bezpośrednich (np. oprogramowania, usług programistycznych, platform edukacyjnych), jak i zakupów pośrednich, w których komponent cyfrowy stanowi tylko część przedmiotu zamówienia (np. sprzęt komputerowy, systemy rezerwacji, szkolenia online, usługi tworzenia materiałów informacyjnych).
W dojrzałych organizacjach dostępność cyfrowa jest integralnym elementem każdego etapu zakupowego — od przygotowania wymagań, przez ocenę ofert, po odbiór i obsługę serwisową. Dotyczy to zarówno zakupów standardowych produktów rynkowych (COTS), jak i usług tworzenia treści, redakcji, digitalizacji czy projektowania stron internetowych.
Wymiar ten obejmuje również ustanowienie polityki zakupowej oraz stosowanie spójnych, jednolitych zapisów wymagających zgodności z normami dostępności cyfrowej.
2. Cel wymiaru
Celem wymiaru Zaopatrzenie jest:
- zapewnienie, że wszystkie technologie, treści i usługi cyfrowe pozyskiwane przez organizację są dostępne cyfrowo oraz zgodne z obowiązującymi normami,
- zagwarantowanie, że organizacja świadomie wybiera rozwiązania umożliwiające wszystkim użytkownikom równy dostęp,
- umożliwienie efektywnego zarządzania ryzykiem niedostępności poprzez wymagania kontraktowe i ocenę ofert,
- wzmocnienie kultury organizacyjnej, w której dostępność jest kluczowym kryterium jakości.
3. Odróżnienie wymiaru Zaopatrzenie od wymiaru Cykl życia TIK
Zaopatrzenie koncentruje się na pozyskiwaniu technologii i treści:
— określaniu wymagań,
— formułowaniu dokumentacji zakupowej,
— ocenie ofert i dowodów zgodności,
— zapisach umownych,
— odbiorze produktów.
Cykl życia TIK dotyczy użytkowania i utrzymania technologii po ich nabyciu:
— wdrażania,
— testowania,
— aktualizacji,
— monitorowania i reagowania na problemy dostępności,
— planowania wycofania.
Zaopatrzenie kończy się w momencie odbioru. Cykl życia TIK zaczyna się w chwili użytkowania.
4. Zakres wymiaru
4.1. Polityka zakupowa
- opracowanie i publikacja polityki zakupów obejmującej dostępność,
- stosowanie wymogów dostępności we wszystkich postępowaniach,
- komunikowanie polityki dostępnych zakupów dostawcom.
4.2. Wymagania w dokumentacji zakupowej
- spójne klauzule dostępności w zapytaniach, przetargach, SIWZ oraz umowach,
- wskazywanie norm (WCAG 2.1/2.2 AA, EN 301 549),
- wymaganie dokumentów potwierdzających zgodność (ACR/VPAT, wyniki testów).
4.3. Ocena ofert i dowodów
- metodologia oceny dostępności,
- system punktacji uwzględniający kryteria dostępności,
- analiza ACR/VPAT i testów dostawcy,
- ocena demonstracji produktów.
4.4. Zapisy w umowach
- obowiązek utrzymania zgodności przez cały okres użytkowania produktu,
- zapisy gwarancyjne dot. dostępności,
- wymaganie planów naprawczych w przypadku niezgodności,
- wymagania dotyczące testów dostępności przy aktualizacjach.
4.5. Zarządzanie realizacją zamówień
- odbiór z oceną dostępności,
- monitorowanie zgodności w trakcie obowiązywania umowy,
- rejestrowanie incydentów dotyczących dostępności,
- okresowe przeglądy polityki i praktyk zakupowych.
4.6. Udział specjalistów ds. dostępności
- udział eksperta ds. dostępności na etapach:
- definiowania wymagań,
- oceny ofert,
- odbioru produktu.
4.7. Szkolenia
- szkolenia dla pracowników działu zakupów,
- kompetencje w zakresie interpretacji ACR/VPAT i norm dostępności,
- instrukcje wewnętrzne dotyczące oceny dostępności.
5. Lista punktów dowodowych
A. Dokumentacja polityki dostępnych zakupów
- polityka zakupowa obejmuje wymogi dostępności cyfrowej,
- procedury zakupowe zawierają zapisy dotyczące dostępności,
- komunikaty dla dostawców określają wymogi dostępności.
B. Wymagania w dokumentach zakupowych
- spójne klauzule dostępności we wszystkich typach zamówień,
- wskazane normy WCAG 2.1/2.2 AA lub EN 301 549,
- wymagany ACR/VPAT lub równoważne dokumenty,
- wymaganie wyników testów automatycznych i ręcznych.
C. Ocena ofert i dowodów
- stosowana metodologia oceny dostępności,
- arkusze oceny dostępności dla usług i produktów,
- analiza ACR/VPAT,
- analiza wyników testów i demonstracji,
- dokumentacja oceny punktowej.
D. Zapisy w umowach
- umowy zawierają obowiązki dot. dostępności,
- dostawca zobowiązany do utrzymania zgodności przez cały cykl życia,
- procedury reagowania na niezgodności,
- wymagania dot. planów naprawczych.
E. Zarządzanie realizacją zamówień
- protokoły odbioru zawierają weryfikację dostępności,
- rejestr incydentów związanych z niedostępnością,
- dokumenty przeglądów okresowych polityki zakupowej,
- raporty monitorowania zgodności.
F. Szkolenia pracowników
- dokumentacja szkoleń w zakresie dostępnych zakupów,
- instrukcje interpretacji norm i dokumentów zgodności,
- potwierdzenia wsparcia merytorycznego dla pracowników.
G. Współpraca międzydziałowa
- udział specjalisty ds. dostępności w procesach zakupowych,
- współpraca działów: zakupy, IT, prawnicy, komunikacja, merytoryczni.
🟦 Zaopatrzenie - wersja uproszczona dla małych podmiotów publicznych
(szkoły, biblioteki, domy kultury, OPS, OSiR, małe urzędy, jednostki organizacyjne gminy)
1. Definicja wymiaru
Wymiar Zaopatrzenie w małych podmiotach publicznych obejmuje podstawowe działania związane z zakupem technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK), treści cyfrowych oraz usług, które mają wpływ na dostępność cyfrową.
Dotyczy to przede wszystkim prostych zakupów — takich jak oprogramowanie, strony internetowe, szkolenia, platformy e-usług, materiały cyfrowe czy narzędzia biurowe — oraz dbania o to, aby zamawiane produkty były dostępne dla wszystkich użytkowników.
2. Cel wymiaru
Celem wymiaru Zaopatrzenie w małych podmiotach jest zapewnienie, że jednostka kupuje wyłącznie takie technologie i treści cyfrowe, które spełniają minimalne wymagania dostępności cyfrowej.
Małe podmioty nie muszą tworzyć rozbudowanych procedur — ważne jest, aby wiedzieć:
- co trzeba sprawdzić,
- jakie dokumenty wymagane są od dostawcy,
- kiedy odmówić zakupu produktu niedostępnego.
Dzięki temu ogranicza się ryzyko zakupu rozwiązań niezgodnych z prawem oraz zapewnia równy dostęp użytkownikom.
3. Odróżnienie wymiaru Zaopatrzenie od wymiaru Cykl życia TIK
Zaopatrzenie:
- dotyczy decyzji zakupowych,
- obejmuje przygotowanie wymagań, sprawdzenie oferty, podpisanie umowy,
- koncentruje się na tym, aby nie kupić produktu niedostępnego.
Cykl życia TIK:
- dotyczy pracy po zakupie,
- obejmuje wdrożenie, konfigurację, publikację treści, utrzymanie, aktualizacje,
- skupia się na tym, aby utrzymać dostępność podczas użytkowania produktu.
W skrócie:
- Zaopatrzenie = jak kupić dostępne rozwiązanie,
- Cykl życia TIK = jak potem z niego korzystać, aby pozostało dostępne.
4. Zakres wymiaru
4.1. Wymagania w zakupach
- określanie podstawowych wymagań dostępności (np. zgodność z WCAG 2.1 AA),
- używanie prostych, gotowych klauzul w zapytaniach i umowach.
4.2. Ocena ofert
- proste sprawdzenie, czy dostawca deklaruje zgodność z wymaganiami,
- wymaganie dokumentu ACR/VPAT lub innego potwierdzenia dostępności.
4.3. Zapisy umowne
- jednoznaczny zapis, że produkt ma być dostępny,
- obowiązek usunięcia problemów dostępności przez dostawcę.
4.4. Odbiór i kontrola
- podstawowe sprawdzenie, czy zamówiony produkt działa i nie ma oczywistych barier,
- możliwość zgłoszenia problemu i żądania poprawy.
4.5. Kompetencje
- minimum wiedzy wśród pracowników dokonujących zakupów (krótkie szkolenie lub instrukcja).
5. Lista punktów dowodowych
A. Wymagania w zakupach
- stosowanie krótkich wymagań dostępności w zapytaniach ofertowych,
- informowanie dostawców, że jednostka wymaga zgodności z prawem w zakresie dostępności.
B. Dokumentacja ofertowa
- dostawca przedstawia ACR/VPAT lub oświadczenie o dostępności,
- oferta zawiera wskazanie zgodności z WCAG lub EN 301 549.
C. Ocena ofert
- pracownicy potrafią sprawdzić, czy oferta zawiera informacje o dostępności,
- w przypadku braku takich informacji — oferta jest odrzucana lub wyjaśniana.
D. Zapisy w umowach
- umowa zawiera minimum:
- produkt musi być dostępny,
- dostawca usunie wykryte problemy,
- aktualizacje nie mogą pogorszyć dostępności.
E. Odbiór zamówionych produktów
- podstawowa kontrola funkcjonalna (np. czy strona ma tekst alternatywny, czy formularz da się wypełnić),
- zgłaszanie dostawcy problemów do poprawy.
F. Kompetencje pracowników
- osoby dokonujące zakupów przeszły krótkie szkolenie lub zapoznały się z instrukcją,
- wiedzą, kiedy wezwać wsparcie specjalisty ds. dostępności (jeśli jest dostępny).
Wersja uproszczona dla dużych podmiotów publicznych
🟦 Zaopatrzenie - wersja uproszczona dla dużych podmiotów publicznych
(Zakupy, pozyskiwanie, zamówienia, umowy, odbiory - pod kątem zapewniania dostępności cyfrowej)
1. Definicja wymiaru
Wymiar Zaopatrzenie obejmuje wszystkie działania organizacji związane z nabywaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK), treści cyfrowych oraz usług, które mogą wpływać na dostępność cyfrową. Dotyczy przygotowania dokumentacji zakupowej, formułowania wymagań, oceny ofert, podpisywania umów oraz odbioru produktów i usług.
W dużych podmiotach wymiar ten jest ściśle powiązany z polityką zakupową, procedurami przetargowymi i profesjonalnym zarządzaniem dostawcami.
2. Cel wymiaru
Celem wymiaru Zaopatrzenie jest zapewnienie, aby wszystkie technologie, treści cyfrowe i usługi nabywane przez organizację były dostępne cyfrowo oraz zgodne z wymogami prawa i normami dostępności.
Duże podmioty powinny gwarantować, że dostępność cyfrowa jest konsekwentnie stosowanym kryterium zakupowym, a dostawcy ponoszą odpowiedzialność za jakość i zgodność swoich produktów z wymaganiami dostępności.
3. Odróżnienie wymiaru Zaopatrzenie od wymiaru Cykl życia TIK
Zaopatrzenie dotyczy procesów przed nabyciem oraz w momencie zakupu, czyli:
- definiowania wymagań,
- tworzenia dokumentów przetargowych,
- oceny ofert i dowodów zgodności,
- zapisów umownych,
- odbioru i weryfikacji dostępności.
Cykl życia TIK obejmuje działania po zakupie, czyli:
- wdrożenie, konfigurację, rozwój i utrzymanie,
- aktualizacje i serwis,
- monitorowanie dostępności,
- wycofywanie technologii z użycia.
W skrócie:
Zaopatrzenie zapewnia, że organizacja kupuje rzeczy dostępne.
Cykl życia TIK dba o to, żeby pozostały dostępne podczas użytkowania.
4. Zakres wymiaru
4.1. Polityka zakupowa
- polityka dostępnych zakupów obejmująca TIK i treści cyfrowe,
- zasady komunikowane dostawcom.
4.2. Wymagania i dokumentacja zakupowa
- klauzule dostępności w zapytaniach, SIWZ, RFP, umowach,
- wymóg zgodności z normami (EN 301 549, WCAG 2.1/2.2),
- wymaganie dostarczenia ACR/VPAT lub równoważnych dowodów.
4.3. Ocena ofert
- ustalona metodologia oceny dostępności,
- analiza ACR/VPAT, wyników testów i demonstracji,
- stosowanie arkuszy oceny dostępności.
4.4. Zapisy w umowach
- obowiązek utrzymania dostępności,
- wymagania serwisowe i naprawcze,
- sankcje za brak zgodności.
4.5. Zarządzanie realizacją dostaw
- odbiór z kontrolą dostępności,
- monitorowanie zgodności i rejestrowanie problemów,
- okresowe przeglądy polityki zakupowej.
4.6. Kompetencje i szkolenia
- szkolenia dla pracowników działu zamówień publicznych,
- wsparcie specjalisty ds. dostępności.
5. Lista punktów dowodowych
A. Polityka zakupowa
- opublikowana polityka zakupowa obejmująca dostępność,
- procedury zakupowe uwzględniające wymogi dostępności.
B. Dokumentacja zakupowa
- spójne klauzule dostępności w zapytaniach i umowach,
- wskazane standardy dostępności,
- wymagane dokumenty zgodności (ACR/VPAT, testy).
C. Ocena ofert
- metodologia oceny i arkusze punktowe,
- analiza dowodów zgodności,
- dokumentacja wyników oceny.
D. Zapisy w umowach
- obowiązek utrzymania dostępności,
- plan naprawczy w razie niezgodności,
- wymagania dotyczące testów dostępności w aktualizacjach.
E. Zarządzanie realizacją
- protokoły odbioru z oceną dostępności,
- monitoring realizacji umowy,
- rejestr incydentów dotyczących niedostępności.
F. Kompetencje personelu
- szkolenia z zakresu dostępnych zakupów,
- udział specjalisty ds. dostępności w procesach zakupowych.
Wcześniejsza wersja
Opis wymiaru
The fallback content to display on prerendering Zaopatrzenie w Modelu dojrzałości dostępności obejmuje strategiczny proces skoncentrowany na znajdowaniu i nabywaniu przez organizację opłacalnych i potrzebnych organizacji produktów i usług z komponentem technologii i treści cyfrowych (The fallback content to display on prerendering).
Gdy do procesów i dokumentów dotyczących nabywania technologii i treści cyfrowych włączone są kryteria dostępności, organizacja może być bardziej zdolna do dostarczania dostępnych produktów, usług i miejsc pracy.
- Dostępne cyfrowo zaopatrznie oznacza uwzględniające The fallback content to display on prerendering procesy znajdowania, wybierania, negocjowania, transakcji zakupowych i zawierania umów, w wyniku których organizacja osiąga zdolność tworzenia dostępnego środowiska pracy oraz zapewniania swoim klientom dostępnej cyfrowo komunikacji i usług.
Cel wymiaru Zaopatrzenie: Organizacja nabywa technologie i treści cyfrowe oraz powiązane usługi, które spełniają wymogi określone w normach dostępności oraz są dostępne dla wszystkich tak, jak tylko jest to możliwe.
Dojrzała dostępność cyfrowa organizacji w wymiarze Zaopatrzenie wyraża się w pełnym i spójnym stosowaniu i egzekwowaniu The fallback content to display on prerendering we wszystkich procesach pozyskiwania, w tym zakupów i wytwarzania produktów i usług z komponentem technologii informacyjno-komunikacyjnych.
Propozycje tematów zaleceń, rozwiązań i praktyk
Celem tego zestawienia jest pomóc każdemu, kto chce wnieść swój wkład w pracę Sieci dostępności cyfrowej, ustalić jakie może przygotować projekty zaleceń, rozwiązań praktycznych, opisy rozwiązań (praktyk) stosowanych w swojej organizacji lub w organizacjach, z którymi współpracuje.
- Nie jest to kompletna lista tematów. Można ją wzbogacać o nowe propozycje.
- To są tylko propozycje. Można je przekształcać, modyfikować, uściślać, rozwijać
- Organizacja reguluje zasady i tryb postępowania przy dokonywaniu zakupów technologii i treści cyfrowych lub zakupów zawierających technologie i treści cyfrowe, aby zwiększyć pewność, że w zakupach technologii i treści cyfrowych za środki publiczne dostępność cyfrowa będzie podstawowym kryterium legalności.
- W dokumentach towarzyszących procesom zakupowym, takim jak zapytania o informacje, zapytania o propozycje, zapytania ofertowe, specyfikacje istotnych warunków zamówienia oraz umowy organizacja stosuje spójny język odnoszący się do kwestii dostępności cyfrowej || określa wymagania dotyczące dostępności, w tym …
- Organizacja wypracuje i stosuje spójny proces i metody oceny spełniania wymagań dostępności cyfrowej oraz dowodów dostępności na etapach zgłaszania ofert, opracowywania i przekazywania do użytku nabywanych technologii i treści
- W umowach o usługi serwisowe dotyczące technologii i treści cyfrowych organizacja uwzględnia postanowienia dotyczące wymagań dostępności, w tym zapewnienia zgodności z normami w trakcie użytkowania technologii.
- Organizacja monitoruje i przeprowadza okresowe przeglądy stanu wdrażania swojej polityki dostępności, w tym dostępności cyfrowej w zakupach.
- Organizacja informuje potencjalnych dostawców o swojej polityce dostępności cyfrowej w zakupach.
- Organizacja zapewnia, że produkty i usługi cyfrowe opracowane w organizacji spełniają lub przewyższają standard dostępności cyfrowej określony w ustawie o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych lub w rozdziałach 9-11 normy PN-ETSI EN 301 549.
- Organizacja zapewnia, że we wszystkich postępowaniach dotyczących zakupów technologii i treści cyfrowych lub zawierających elementy technologii i treści cyfrowych uczestniczy wykwalifikowany specjalista ds. dostępności cyfrowej.
- Organizacje ustanawia mechanizm oceny i zapewnienia, że współdzielone lub wynajmowane zasoby innych firm spełniają lub przewyższają standard dostępności cyfrowej określony w ustawie o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych lub rozdziałach 9-11 normy PN-ETSI EN 301 549.
- Organizacje zapewnia w procesie rozpatrywania odwołań i skarg dotyczących postępowań zakupowych, że rozstrzyganie kwestii związanych z dostępnością cyfrową umożliwi organizacji skuteczne egzekwowanie wymagań dostępności i norm określonych w ustawie o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych lub rozdziałach 9-11 normy PN-ETSI EN 301 549.
Sugestie
Jest to wcześniejsza proponowana robocza wersja tematów. W podpunktach podano przykłady dowodów, na kanwie których można proponować propozycje zaleceń, rekomendacji, projekty rozwiązań, przykłady dobrych praktyk.
- Organizacje powinny uregulować zasady i tryb postępowania przy dokonywaniu zakupów technologii i treści cyfrowych lub zakupów zawierających technologie i treści cyfrowe, aby zwiększyć pewność, że w zakupach technologii i treści cyfrowych za środki publiczne dostępność będzie podstawowym kryterium legalności.
- Przykład praktyki: Jak w naszej organizacji opracowaliśmy politykę dostępnych zakupów zawierających technologie i treści cyfrowe
- Przykład polityki: Przedstawienie autentycznych przykładów polityk zakupowych uwzględniających dostępność cyfrową;
- Model/Szablon polityki dostępnych zakupów cyfrowych
- W dokumentach towarzyszących procesom zakupowym, takim jak zapytania o informacje, zapytania o propozycje, zapytania ofertowe, specyfikacje istotnych warunków zamówienia oraz umowy organizacje powinny stosować spójny język odnoszący się do kwestii dostępności:
- Przykłady klauzul określających wymagania zgodności z normami i ogólne wymogi dostępności
- Przykładowe listy wymagań w zakresie dostępności:
- Listy wymagań dotyczących usług twórców treści (treści stron internetowych, dokumenty cyfrowe, materiały audio, wideo i multimedia, materiały brandingowe i graficzne)
- Listy wymagań dotyczących usług twórców oprogramowania
- Listy wymagań dotyczących usług konsultingowych
- Listy wymagań dotyczących usług audytorskich
- Listy wymagań dotyczących usług szkoleniowych
- Organizacja powinna wypracować i stosować spójny proces i metody oceny spełniania wymagań dostępności oraz dowodów dostępności na etapach zgłaszania ofert, opracowywania i przekazywania do użytku nabywanych technologii i treści
- Opisy procesów oceny
- Opis procesu oceny usług SAAS („oprogramowanie jako usługa” – strony internetowe, aplikacje mobilne, komponenty stron internetowych, np. galerie, aplikacje komputerowe)
- Opis procesu oceny usług twórców treści
- Opis procesu oceny zakupów z elementami technologii i treści cyfrowych
- Opis procesu oceny zakupów technologii wspomagających
- Wykorzystanie oświadczeń o zgodności i dowodów zgodności
- VPAT® i ACR
- Dowody testów dostępności (automatycznych, ręcznych, z użytkownikami)
- Audyty cząstkowe i kompleksowe
- Demonstracje (pokazy) dostępności
- Narzędzia wspomagające procesy oceny
- Macierze punktacji
- Arkusze kalkulacyjne
- …
- Opisy procesów oceny
- W umowach o usługi serwisowe dotyczące technologii i treści cyfrowych organizacja powinna uwzględnić postanowienia dotyczące wymagań dostępności, w tym zapewnienia zgodności z normami:
- Przykłady klauzul umownych określających wymagania zgodności z normami i ogólne wymogi dostępności
- Przykłady postanowień dotyczących dostępności w sekcjach gwarancji i środków zaradczych
- Przykłady postanowień dotyczących działań naprawczych dostawcy
- zapewnienia pełnej zgodności w przypadku przyjęcia do użytku technologii, która określone normy spełnia częściowo lub nie spełnia w ogóle (obsługa wyjątków od norm i wymagań)
- problemów dostępności, których źródłem jest oprogramowanie, w tym aktualizacje oprogramowania
- Przykłady zrealizowanych umów z wymaganymi klauzulami dotyczącymi dostępności
- …
- Organizacja powinna monitorować i przeprowadzać okresowe przeglądy stanu wdrażania swojej polityki dostępności w zakupach:
- Przykład procedury okresowego przeglądu stanu wdrażania polityki dostępności w zakupach
- Przykładowy audyt efektywności zarządzania programem zakupów
- Analiza skarg i odwołań dotyczących procesów zakupowych
- …
- Przykłady wskaźników efektywności polityki dostępności w zakupach i sposobów ich pomiaru
- Przykłady procedury zarządzania skargami i odwołaniami dotyczącymi procesów zakupowych
- …
- Przykład procedury okresowego przeglądu stanu wdrażania polityki dostępności w zakupach
Historia wersji
| Wersja | Autor | Data | Opis zmian |
|---|---|---|---|
| 1.0 | Stefan Wajda | 27.05.2025 | Utworzenie |
| 2.0 | Stefan Wajda | 1.08.2025 | Uaktualnienie – synchronizacja z Modelem Dojrzałości Dostępności W3C. Dodanie sekcji: Propozycje tematów zaleceń, rozwiązań i praktyk |
| 2.1 | Stefan Wajda | 3.10.2025 | Sprecyzowanie opisu, definicji zaopatrzenia dostępnego cyfrowo oraz celu wymiaru Zaopatrzenie |