Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
O wymiarze Cykl życia TIK
🟥 Wymiar: Cykl życia technologii informacyjno-komunikacyjnej (TIK)
1. Definicja wymiaru
Wymiar „Cykl życia Technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK)TIK (Technologie informacyjno-komunikacyjne). Technologia informatyczna i inny sprzęt, systemy, technologie lub procesy, których główną funkcją jest tworzenie, przetwarzanie, przechowywanie, wyświetlanie, odbieranie lub przesyłanie danych i informacji elektronicznych, a także wszelkiej powiązanej treści. Ang. _ICT (Information and Communication Technologies)_. ” obejmuje wszystkie działania organizacji związane z planowaniem, pozyskiwaniem, wdrażaniem, użytkowaniem, utrzymaniem oraz wycofywaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych (systemów, aplikacji, narzędzi, platform i usług cyfrowych), a także z tworzeniem i udostępnianiem treści cyfrowych w ramach tych technologii.
Cykl życia TIK dotyczy zarówno technologii nabywanych z rynku, jak i tych, które są tworzone, konfigurowane lub rozwijane na potrzeby organizacji — niezależnie od tego, czy są wytwarzane wewnętrznie, przez wykonawców zewnętrznych czy dostarczane w modelu usługowym (SaaS, PaaS, outsourcing).
W dojrzałym podejściu dostępność cyfrowadostępność cyfrowaWłaściwość rozwiązań wykorzystujących technologie informacyjno-komunikacyjne polegająca na możliwości korzystania z nich przez możliwie najszerszy krąg użytkowników, w tym osoby z niepełnosprawnościami, bez potrzeby stosowania szczególnych adaptacji lub przy wykorzystaniu technologii wspomagających. Ang. _accessibility_, jest integralnym elementem całego cyklu życia, a nie dodatkiem w końcowej fazie pracy. Wymagania dostępności są uwzględniane na każdym etapie: od planowania i projektowania, przez testowanie i wdrożenie, aż po modernizację, utrzymanie i wycofanie technologii.
Wymiar obejmuje również procesy zarządzania treściami i usługami cyfrowymi tworzonymi przez organizację, ponieważ ich jakość i dostępnośćdostępnośćZakres, w jakim produkty, systemy, usługi, środowiska i obiekty mogą być używane przez ludzi z populacji o najszerszym zakresie cech i możliwości, aby osiągnąć określony cel w określonym kontekście użytkowania (ISO TC 159). Właściwość środowiska (przestrzeni fizycznej, rzeczywistości cyfrowej, systemów informacyjno-komunikacyjnych, produktów, usług), która pozwala osobom z trudnościami funkcjonalnymi (fizycznymi, poznawczymi) na korzystanie z niego na zasadzie równości z innymi. są bezpośrednio zależne od jakości narzędzi, technologii i procesów ich wytwarzania.
2. Cel wymiaru
Celem wymiaru „Cykl życia TIK” jest zapewnienie, aby wszystkie technologie i treści cyfrowe:
- były zgodne z normami dostępności (EN 301 549, WCAG 2.1/2.2),
- były dostępne dla wszystkich użytkowników, w tym osób z różnymi niepełnosprawnościami,
- były projektowane i rozwijane z myślą o dostępności od samego początku,
- podlegały ciągłym przeglądom, testom i doskonaleniu.
3. Odróżnienie od wymiaru „Komunikacja”
Komunikacja dotyczy dostępności treści — dokumentów, stron internetowych, prezentacji, multimediów — oraz zasad ich tworzenia i publikowania.
Cykl życia TIK dotyczy dostępności technologii, narzędzi, systemów oraz procesów służących tworzeniu i zarządzaniu treściami oraz usługami cyfrowymi.
Przykład:
- Niedostępny nagłówek na stronie = problemproblemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu funkcjonowania SZDC. Komunikacji.
- CMS uniemożliwia dodanie tekstu alternatywnego = problem Cyklu życia TIK.
4. Odróżnienie od wymiaru „Zaopatrzenie”
Zaopatrzenie dotyczy procesu zakupowego: jak organizacjaorganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo, które działają razem, by osiągnąć wspólne cele, posiadając ustaloną strukturę. Zobacz także: podmiot publiczny nabywa technologie i usługi cyfrowe, jakie stosuje klauzule, jakie wymogi stawia wykonawcom, jakie prowadzi odbiory.
Cykl życia TIK dotyczy tego, co dzieje się po zakupie: konfiguracji, wdrożenia, testów, utrzymania, rozwoju, wycofania i zapewnienia trwałej dostępności.
Różnica:
- Zaopatrzenie = jak kupujemy i zlecamy.
- Cykl życia TIK = jak projektujemy, wdrażamy i utrzymujemy.
5. Zakres wymiaru
Planowanie i wymagania
- uwzględnianie norm dostępności na etapie analizy potrzeb,
- określanie wymagań dostępności w specyfikacjach i dokumentach projektowych,
- analiza ryzyka braku dostępności.
Projektowanie
- stosowanie dostępnych komponentów i systemów projektowych,
- adnotacje dostępności w makietach i dokumentacji UX,
- przeglądy dostępności w procesie projektowym.
Wytwarzanie, konfiguracja i integracja
- dostępność narzędzi developerskich i redakcyjnych,
- spójne zasady projektowania i implementacji elementów UI,
- system klasyfikacji, priorytetyzacji i obsługi błędów dostępności,
- kryteria akceptacji obejmujące wymagania dostępności.
Testowanie
- testy automatyczne, ręczne i z technologiami wspomagającymi,
- testy włączone w CI/CD,
- dokumentowanie wyników testów.
Utrzymanie i rozwój
- cykliczne przeglądy dostępności,
- testowanie aktualizacji,
- reagowanie na zgłoszenia użytkowników,
- aktualizowanie Accessibility Conformance Report (ACR)ACR (Accessibility Conformance Report). Raport zgodności z dostępnością. Oficjalny dokument techniczny, który szczegółowo opisuje poziom zgodności cyfrowego produktu (np. oprogramowania, aplikacji, strony internetowej lub sprzętu IT) z międzynarodowymi standardami dostępności, takimi jak WCAG, norma EN 301 549, Sekcja 508 (USA)./Voluntary Product Accessibility Template (VPAT)VPAT (Voluntary Product Accessibility Template). Szablon dokumentu używany przez dostawców do oceny, w jakim stopniu dany produkt spełnia poszczególne wymagania dotyczące dostępności. Od ang. _Voluntary Product Accessibility Template®_, VPAT®. Opracowany przez Radę ds. Technologii Informatycznych (ITI)..
Wycofanie
- planowanie migracji,
- zapewnienie dostępności rozwiązań przejściowych,
- archiwizacja danych w dostępnych formach.
Szkolenia i podnoszenie kompetencji
- specjalistyczne szkolenia dla projektantów, testerów, administratorów, redaktorów,
- udostępnianie zasobów edukacyjnych.
6. Pełna lista punktów dowodowych
A. Badania użytkowników
- uwzględnienie niepełnosprawności w badaniach,
- prowadzenie badań ukierunkowanych na dostępność,
- dostępne formularze, zgody i materiały,
- dostosowania dla uczestników badań,
- persony i scenariusze uwzględniają osoby z niepełnosprawnościamiosoby z niepełnosprawnościamiOsoby, które mają długotrwałą niepełnosprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, która w oddziaływaniu z różnymi barierami mogą utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w życiu społecznym na równych zasadach z innymi osobami..
B. Planowanie i projektowanie
- normy dostępności w dokumentach projektowych,
- listy kontrolne i wytyczne dla projektantów,
- przeglądy dostępności w fazie projektowania,
- dostępne systemy projektowe,
- adnotacje dotyczące dostępności w materiałach UX/UI.
C. Wytwarzanie / konfiguracja
- dostęp do zasobów i instrukcji,
- listy kontrolne dla programistów i administratorów,
- spójne podejście do implementacji dostępności,
- system klasyfikacji błędów dostępności,
- kryteria akceptacji obejmujące wymogi dostępnościwymogi dostępnościDokładne i możliwe do przetestowania i weryfikacji opisy każdej cechy rozwiązania (produktu) cyfrowego, które ma zostać zamówione. Inaczej: wymagania dostępności..
D. Testowanie dostępności
- testy ręczne, automatyczne i z AT,
- powtarzalny procesprocesPowtarzalny sposób realizacji działań prowadzący do pozyskania, wykorzystania lub udostępnienia informacji oraz do podejmowania decyzji. Procesy są podstawowym mechanizmem funkcjonowania SZDC. testowania,
- integracja testów z CI/CD,
- archiwizacja raportów testowych,
- system zgłoszeń uwzględnia błędy dostępności.
E. Doświadczenie użytkownika
- dostępne formularze i procesy,
- dostępne materiały użytkowe,
- testy UX z uwzględnieniem dostępności.
F. Przegląd jakości przed wydaniem
- bramki jakości dla dostępności,
- analiza ryzyka,
- testowanie aktualizacji,
- aktualne ACR/VPAT.
G. Utrzymanie i rozwój
- system obsługi błędów dostępności,
- testowanie integracji,
- polityka aktualizacji uwzględniająca dostępność,
- nadzór nad zgodnością w czasie.
H. Dokumentacja i zgodność
- aktualne ACR/VPAT dla produktów,
- dokumentacja techniczna uwzględnia dostępność,
- rejestry błędów i działań naprawczych.
I. Szkolenia
- szkolenia dostępnościowe dla zespołów projektowych, IT i redakcyjnych,
- monitorowanie kompetencji,
- dostępne zasoby szkoleniowe.
Wersja uproszczona dla dużych podmiotów publicznych
Wymiar: Cykl życia technologii informacyjno-komunikacyjnej (TIK) — wersja uproszczona
1. Uproszczona definicja
Wymiar „Cykl życia TIK” obejmuje wszystkie działania związane z planowaniem, projektowaniem, pozyskiwaniem, wdrażaniem, utrzymaniem i wycofywaniem technologii oraz usług cyfrowych, które organizacja wykorzystuje do świadczenia usług publicznych i realizacji procesów wewnętrznych.
Organizacja zapewnia, że dostępność cyfrowa jest uwzględniana na każdym etapie cyklu życia, a wykorzystywane systemy, aplikacje, platformy i narzędzia są zaprojektowane, testowane i utrzymywane tak, aby były dostępne dla wszystkich użytkowników, w tym pracowników i odbiorców usług z niepełnosprawnościami.
2. Cel wymiaru
Zapewnienie, że technologie i usługi cyfrowe pozostają dostępne przez cały okres ich używania — od planowania po wycofanie — oraz że organizacja ma procedury umożliwiające ich zgodnośćzgodnośćStopień spełnienia określonych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej. Ocena zgodności jest jednym ze źródeł informacji wykorzystywanych przez SZDC, lecz nie wyczerpuje wiedzy o rzeczywistej dostępności. z normami dostępności.
3. Odróżnienie od wymiaru „Komunikacja”
- Wymiar Komunikacja dotyczy treści (stron, dokumentów, multimediów).
- Wymiar Cykl życia TIK dotyczy technologii, narzędzi i procesów ich wytwarzania i utrzymania.
4. Odróżnienie od wymiaru „Zaopatrzenie”
- Zaopatrzenie dotyczy tego, jak organizacja kupuje technologie.
- Cykl życia TIK dotyczy tego, jak organizacja projektuje, wdraża, testuje i utrzymuje technologie po ich nabyciu.
5. Zakres (wersja uproszczona)
- uwzględnianie wymogów dostępności w planowaniu i projektowaniu;
- stosowanie wytycznych dostępności podczas tworzenia, konfiguracji i integracji systemów;
- regularne testowanie dostępności;
- utrzymanie, aktualizacje i reagowanie na błędy dostępności;
- zapewnienie dostępnych narzędzi pracy i redakcji treści;
- dokumentowanie zgodności, testów i aktualizacji;
- szkolenia dla zespołów IT, projektowych i redakcyjnych.
6. Punkty dowodowe (wersja uproszczona)
A. Planowanie i projektowanie
- Dokumenty projektowe zawierają wymagania dostępności.
- Stosowane są listy kontrolne / wytyczne UX/UI dotyczące dostępności.
- Przeglądy dostępności odbywają się przed fazą wytwarzania.
B. Wytwarzanie i konfiguracja
- Systemy projektowe i narzędzia redakcyjne umożliwiają tworzenie dostępnych treści.
- Zespół IT korzysta z jednolitych procedur implementacji dostępności.
- Błędy dostępności mają ustalone priorytety i sposób obsługi.
C. Testowanie
- Regularne testy automatyczne i ręczne.
- Testy z technologiami wspomagającymi są częścią procesu odbioru.
- Wyniki testów są dokumentowane i archiwizowane.
D. Utrzymanie i rozwój
- Aktualizacje systemów są każdorazowo testowane pod kątem dostępności.
- Organizacja monitoruje zgłoszenia użytkowników i usuwa bariery dostępności.
- Dostępność jest weryfikowana cyklicznie (np. raz w roku).
E. Zgodność i dokumentacja
- Organizacja posiada aktualne ACR/VPAT lub równoważne dowody zgodności.
- Prowadzony jest rejestrrejestrCentralnie utrzymywany zbiór powiązanych informacji wykorzystywany przez SZDC. Rejestr jest stale aktualizowany i stanowi podstawowe źródło informacji wykorzystywane przez procesy, raporty oraz publikacje. błędów dostępności i działań naprawczych.
- Projekty i systemy posiadają dokumentację uwzględniającą aspekty dostępności.
F. Kompetencje zespołów TIK
- Regularne szkolenia z zakresu dostępności dla projektantów, programistów, administratorów i redaktorów.
- Dostępne materiały instruktażowe wspierające zespoły w realizacji wymogów dostępności.
🟥 Wymiar: Cykl życia technologii informacyjno-komunikacyjnej (TIK) (wersja uproszczona dla małych podmiotów publicznych)
1. Uproszczona definicja
Wymiar „Cykl życia TIK” opisuje podstawowe działania, dzięki którym organizacja zapewnia, że jej technologie cyfrowe — strona internetowastrona internetowaZbiór uporządkowanych logicznie, połączonych ze sobą przez nawigację oraz linki, elementów prezentowanych za pomocą przeglądarki internetowej pod jednolitym adresem elektronicznym. Cały zbiór plików elektronicznych, które są dostępne za pośrednictwem nazwy domeny. Obejmuje to wszystkie strony i strony główne witryny (w tym aplikacje i usługi sieci Web oraz zawartość generowaną dynamicznie), do których odwołują się strony główne witryny, oraz aplikacje internetowe dostępne z takich stron internetowych., aplikacje, platformy edukacyjne, narzędzia pracy, sprzęt oraz publikowane treści — są dostępne i łatwe do użycia dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami.
W małych podmiotach działania te nie muszą być rozbudowane ani sformalizowane. Wystarczy prosty, powtarzalny sposób pracy, który sprawia, że dostępność jest systematycznie brana pod uwagę przy zakupach, korzystaniu z narzędzi oraz publikowaniu treści.
2. Cel wymiaru
Zapewnienie, że używane technologie i treści cyfrowe nie tworzą barier dla mieszkańców, uczniów, rodziców, czytelników, klientów ani pracowników — oraz że problemy dostępności są szybko zauważane i usuwane.
3. Odróżnienie od wymiaru „Komunikacja”
- Komunikacja dotyczy tego, jak tworzymy treści (dokumenty, grafiki, strony, posty).
- Cykl życia TIK dotyczy narzędzi i technologii, z pomocą których te treści powstają lub są udostępniane.
4. Odróżnienie od wymiaru „Zaopatrzenie”
- Zaopatrzenie opisuje, jak kupujemy technologie.
- Cykl życia TIK opisuje, jak dbamy o ich dostępność podczas używania (konfiguracji, aktualizacji, publikacji treści).
5. Zakres wymiaru (dopasowany do małych instytucji)
- wybór narzędzi i usług umożliwiających tworzenie dostępnych treści (np. system CMS, edytor dokumentów);
- dbanie, aby aktualizacje systemów nie powodowały nowych barier;
- korzystanie z podstawowych testów dostępności (np. sprawdzenie nagłówków, alt-tekstów, kontrastu);
- reagowanie na zgłoszenia użytkowników dotyczące niedostępności;
- zapewnienie pracownikom krótkich instrukcji lub szkoleń dotyczących korzystania z narzędzi w sposób dostępny.
6. Uproszczone punkty dowodowe (małe podmioty)
A. Narzędzia i systemy
- Organizacja korzysta z prostych narzędzi umożliwiających tworzenie treści zgodnych z zasadami dostępności (np. Word z poprawnymi stylami, CMS z szablonami dostępności).
- Strona internetowa i platformy są utrzymywane w aktualnej wersji.
B. Podstawowe testy dostępności
- Przed publikacją treści stosowane są podstawowe testy: nagłówki, teksty alternatywne, kontrastkontrastRóżnica jasności między tekstem lub elementem graficznym a tłem. Odpowiedni kontrast ułatwia odczyt osobom słabowidzącym, użytkownikom urządzeń mobilnych i osobom korzystającym z treści w trudnych warunkach oświetleniowych., prawidłowe linki.
- W razie potrzeby korzysta się z bezpłatnych narzędzi automatycznych (np. WAVE, Lighthouse).
C. Utrzymanie i monitorowanie
- Aktualizacje systemów wykonywane są zgodnie z instrukcjami dostawcy.
- Organizacja reaguje na zgłoszenia użytkowników (np. gdy ktoś informuje, że link nie działa albo dokument jest niedostępny).
D. Dokumentowanie i poprawa
- Organizacja prowadzi prostą listę problemów i działań usprawniających (np. w arkuszu lub zeszycie).
- Raz do roku przeglądana jest strona internetowa i najważniejsze dokumenty.
E. Kompetencje pracowników
- Pracownicy znają podstawowe zasady tworzenia dostępnych treści.
- Organizacja ma krótką instrukcję „Jak tworzyć dostępne dokumenty i posty”.
Wcześniejsza wersja
Dostępne technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) są kluczowym czynnikiem umożliwiającym osobom z niepełnosprawnościami pełne i skuteczne uczestnictwo, na zasadzie równości, we wszystkich aspektach życia społecznego i rozwoju związanych z technologią.
Dostępność powinna być brana pod uwagę w całym cyklu życia TIK: od pomysłu, poprzez projektowanie, wytwarzanie, testowanie, opracowanie ACR w oparciu o uznane w branży standardy, badania użytkowników, konserwację i starzenie się po wycofanie z eksploatacji.
Aby zapewnić niezbędne umiejętności w zakresie wymiaru cyklu życia TIK muszą być ustanowione i stale realizowane programy szkoleniowe.
Opis wymiaru Cykl życia TIK w modelu Dojrzałości Dostępności W3C skupia się w dużej mierze na organizacjach, które wytwarzają technologie cyfrowe, choć – oczywiście – odnosi się także do zapewniania dostępności cyfrowej technologii cyfrowych używanych w organizacjach i wytwarzanych przez organizacje treści cyfrowe.
Podmioty publiczne zazwyczaj nie wytwarzają oprogramowania. Zwykle korzystają z oprogramowania wykonanego na ich potrzeby albo gotowych rozwiązań, np. open source.
Propozycje tematów zaleceń, rozwiązań i praktyk
- Organizacja opracuje i wdraża proces i powiązane z nim procedury oceniania zgodności stron internetowych i aplikacji mobilnych z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych lub z rozdziałami 9-11 normy PN-ETSI EN 301 549
- Organizacja rozwija wiedzę ekspercką w zakresie testowania dostępności cyfrowej wewnętrznie lub poprzez korzystanie z usług ekspertów zewnętrznych.
- Organizacja wypracuje i wdraża dostosowaną do swoich warunków metodykę przeprowadzania okresowych (corocznych) przeglądów i oceny zgodności dokumentów cyfrowych z obowiązującymi w organizacji zasadami formowania dokumentów, w tym wymaganiami i normami dostępności cyfrowej. Wnioski z przeglądów i oceny organizacja wykorzystuje w programach szkoleń pracowników i programach zapewniania dostępności.
- Organizacja określa w swoich wewnętrznych uregulowaniach dotyczących wydawania serwisów internetowych i aplikacji mobilnych oraz publikowania treści w mediach społecznościowych, regulujących zasady ich tworzenia odpowiedzialność właściciela, administratorów, twórców treści i redaktorów za dostępność cyfrową, w tym zgodność z ustawą o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych lub z rozdziałami 9-11 normy PN-ETSI EN 301 549.
- Organizacja opracuje i wdraża procedurę uzyskiwania zgody na zastosowanie odstępstwa (wyjątku) od obowiązku zapewniania dostępności cyfrowej z tytułu nadmiernego obciążenia kosztami.