Wersja robocza

Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Model dojrzałości dostępności W3C

Opracowanie: Stefan Wajda

Data zgłoszenia: 18 marca 2025 r., ostatnia aktualizacja: 9 sierpnia 2026 r.

Tłumaczenie robocze, v. 1.0, oprac. Stefan Wajda

Źródło: Model dojrzałości dostępności W3C

Streszczenie

Model dojrzałości dostępności (Accessibility Maturity Model, AMM) stanowi ramy postępowania, które oferują osobom fizycznym i organizacjom każdej wielkości plan działania, w tym również poziomy odniesienia, służące do opracowywania, wdrażania i utrzymywania dostępności zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych zasobów cyfrowych w miarę upływu czasu. Te kompleksowe ramy obejmują wszystkie aspekty zarządzania zasobami kadrowymi organizacji oraz stale ewoluującymi zasobami publicznymi. Można je łatwo skalować odpowiednio do potrzeb:

• jednoosobowe firmy konsultingowe,
• organizacje non-profit, organizacje pozarządowe (NGO) dowolnej wielkości,
• lokalne i krajowe organy administracji publicznej, sądy, organy ustawodawcze, agencje i komisje oraz
• małe firmy i biura domowe, duże międzynarodowe organizacje korporacyjne lub działy korporacyjne oraz dowolnego typu i wielkości podmioty gospodarcze.

AMM zawiera wytyczne dotyczące udostępniania treści przeznaczonych dla odbiorców zewnętrznych oraz świadczenia skierowanych do nich usług interaktywnych, a także działań wewnętrznych i funkcji związanych z zarządzaniem zasobami ludzkimi (HR), dotyczących relacji z pracownikami. Zapewnia ramy do oceny skuteczności operacyjnej w zakresie przestrzegania zasad dostępności, identyfikowania luk w skuteczności działań wspierających dostępnośćdostępnośćZakres, w jakim produkty, systemy, usługi, środowiska i obiekty mogą być używane przez ludzi z populacji o najszerszym zakresie cech i możliwości, aby osiągnąć określony cel w określonym kontekście użytkowania (ISO TC 159). Właściwość środowiska (przestrzeni fizycznej, rzeczywistości cyfrowej, systemów informacyjno-komunikacyjnych, produktów, usług), która pozwala osobom z trudnościami funkcjonalnymi (fizycznymi, poznawczymi) na korzystanie z niego na zasadzie równości z innymi. oraz prowadzenia ciągłego procesu doskonalenia dostępności. Pomaga ukierunkować zespoły pracowników na wspólne cele i zadania.

AMM dostarcza praktycznych wskazówek dotyczących ustanawiania lub doskonalenia polityk, komunikacji z pracownikami, szkoleń i narzędzi. Obejmuje również metodę pomiaru i dokumentowania zdolności organizacyjnych, kulturowych i technicznych.

Status niniejszego dokumentu

W tej sekcji opisano status dokumentu w chwili jego publikacji. Wykaz aktualnych publikacji W3C oraz najnowszą wersję niniejszego raportu technicznego można znaleźć w indeksie standardów i projektów W3C.

Grupa zachęca do przekazywania w dowolnym czasie uwag, a w szczególności do zgłaszania komentarzy przez organizacje wdrażające model. Prosimy o zgłaszanie wszelkich uwag technicznych podczas tej rundy przeglądu, aby ułatwić grupie przekształcenie tego dokumentu w Notę Grupy W3C (W3C Group Note).

Aby zgłosić komentarz, należy utworzyć zgłoszenie (issue) w repozytorium Maturity Model w serwisie GitHub. Dla każdego zagadnienia należy utworzyć osobne zgłoszenie zamiast omawiać wiele zagadnień w jednym zgłoszeniu. Założenie konta GitHub potrzebnego do zgłaszania uwag jest bezpłatne. Przed zgłoszeniem komentarza należy najpierw przejrzeć repozytorium Maturity Model w serwisie GitHub w celu sprawdzenia, czy podobne uwagi nie zostały już zgłoszone. Jeżeli zgłoszenie uwag za pośrednictwem GitHub nie jest możliwe, można je przesłać pocztą elektroniczną na adres public-maturity@w3.org (dostępne jest archiwum wcześniejszych komentarzy).

Ten dokument został opublikowany przez Grupę Roboczą ds. Architektury Dostępnych Platform (Accessible Platform Architectures Working Group) jako Nota Grupy (Group Note), zgodnie ze ścieżką publikacji not (Note track).

Ta Nota Grupy została zatwierdzona przez Grupę Roboczą ds. Architektury Dostępnych Platform, nie została jednak zatwierdzona przez samo W3C ani przez jego członków.

Polityka patentowa W3C nie nakłada w odniesieniu do niniejszego dokumentu żadnych wymagań ani zobowiązań licencyjnych.

Niniejszy dokument podlega zasadom określonym w dokumencie W3C Process Document z 18 sierpnia 2025 r.

1. Wprowadzenie

1.1. O Modelu dojrzałości dostępności

Uwzględnienie dostępności technologii informacyjno-komunikacyjnych (Technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK)TIK (Technologie informacyjno-komunikacyjne). Technologia informatyczna i inny sprzęt, systemy, technologie lub procesy, których główną funkcją jest tworzenie, przetwarzanie, przechowywanie, wyświetlanie, odbieranie lub przesyłanie danych i informacji elektronicznych, a także wszelkiej powiązanej treści. Ang. _ICT (Information and Communication Technologies)_. ) w procesach pracy organizacji i w zarządzaniu jakością może być złożonym przedsięwzięciem. Niektóre organizacje dysponują osobami lub komórkami organizacyjnymi odpowiedzialnymi za wspieranie dostępności, jednak w wielu z nich takich osób lub komórek nie ma. Zbyt często potrzeba systemowego zarządzania dostępnością w organizacji pozostaje niezaspokojona. Może to z kolei ograniczać zdolność organizacjizdolność organizacjiMożliwość trwałego zapewniania dostępności cyfrowej. Zdolność organizacji wynika ze stanu systemu zapewniania dostępności cyfrowej, a nie z pojedynczych działań lub pojedynczych osób. do tworzenia i trwałego zapewniania dostępnych produktów, usług, szkoleń i dokumentacji.

Ramy Modelu dojrzałości dostępności zostały opracowane, aby wypełnić tę lukę – zachęcać organizacje do ustanawiania i wdrażania systemów zarządzania dostępnością oraz wspierać je w tych działaniach. AMM ma pomagać organizacjom w systematycznym integrowaniu kryteriów dostępności TIK z politykami, kluczowymi procesami biznesowymi, kulturą organizacyjną i strukturami zarządzania – w sposób spójny, powtarzalny i mierzalny.

AMM opisuje ogólne ramy ustanawiania solidnego programu dostępności TIK oraz rozpoznawania obszarów wymagających doskonalenia. Jest narzędziem, które:

• umożliwia bieżącą ocenę skuteczności działania i zdolności całej organizacji lub jej jednostek organizacyjnych;
• wspiera identyfikowanie luk między obecnymi zdolnościami a kolejnym poziomem dojrzałości dostępności;
• wspiera planowanie kolejnych kroków służących poprawie wyników organizacji w zakresie dostępności w miarę upływu czasu.

Modelowanie dojrzałości dostępności zasadniczo różni się od testowania zgodności dostępności.

Testowanie zgodności dostarcza informacji o poziomie zgodności konkretnego produktu z wymaganiami dostępności w określonym momencie. Wyniki badania zgodności przedstawiają obraz konkretnej wersji produktu lub jego części składowej w chwili przeprowadzania badania i oceny.

Modelowanie dojrzałości dostarcza natomiast informacji o zdolności organizacji do tworzenia dostępnych produktów w długiej perspektywie. Wyniki oceny dojrzałości przedstawiają całościowy obraz działań organizacji na rzecz dostępności: wskazują zarówno te obszary, w których organizacjaorganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo, które działają razem, by osiągnąć wspólne cele, posiadając ustaloną strukturę. Zobacz także: podmiot publiczny skutecznie realizuje funkcje związane z dostępnością, jak i te, w których można wprowadzić usprawnienia służące usuwaniu barier.

1.1.1. Jak korzystać z Modelu dojrzałości dostępności

Każdy wymiar zawiera krótki opis poziomów dojrzałości, które służą jako poziomy odniesienia przy ocenie sposobu działania organizacji. Zadaniem osoby przeprowadzającej ocenę jest ustalenie – dla każdego wymiaru – który poziom dojrzałości znajduje potwierdzenie w punktach dowodowych występujących w organizacji.

Na przykład wymiar Komunikacja znajduje się na poziomie „Uruchomienie” (Launch), jeżeli organizacja ma pisemne plany zapewnienia dostępności komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej. Powinna również spełniać wszelkie mające zastosowanie przepisy dotyczące dostępności. Plany te nie przekształciły się jednak jeszcze w spójną mapę drogową obejmującą całą organizację.

Jeżeli organizacja uznaje, że wymiar Komunikacja osiągnął ten poziom dojrzałości, punkty dowodowe zebrane podczas oceny muszą potwierdzać tę ocenę. Model przedstawia przykładowy zestaw punktów dowodowych, które można w tym celu wykorzystać. Punkty dowodowe mogą być rozszerzane zgodnie z zasadami opisanymi w sekcji 1.1.2.

Zalecane kroki na początek

1. Powołaj zespół oceniający: włącz do niego przedstawicieli różnych obszarów funkcjonalnych organizacji, ponieważ dojrzałośćdojrzałośćStopień sformalizowania i optymalizacji procesów. Obejmuje poziomy od działań _ad hoc_ (doraźnych), przez formalnie zdefiniowane kroki, po zarządzane metryki wyników i aktywną optymalizację procesów. zależy od współpracy.
2. Zgromadź dowody: zbierz dokumentację, dane dotyczące szkoleń oraz wskaźniki odzwierciedlające aktualne – a nie jedynie deklarowane lub planowane – praktyki.
3. Zweryfikuj ustalenia: zaangażuj ekspertów oraz osoby z niepełnosprawnościamiosoby z niepełnosprawnościamiOsoby, które mają długotrwałą niepełnosprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, która w oddziaływaniu z różnymi barierami mogą utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w życiu społecznym na równych zasadach z innymi osobami., aby potwierdzić trafność i wiarygodność ustaleń.
4. Opracuj plan działań naprawczych: określ cele, kamienie milowe, osoby odpowiedzialne oraz terminy, wykorzystując istniejące systemy organizacji.
5. Regularnie ponawiaj ocenę: śledź postępy, szybko identyfikuj obszary, w których następuje regres, i podtrzymuj ciągłość działań doskonalących.

AMM najlepiej sprawdza się jako narzędzie wspierające dialog i współdzieloną odpowiedzialność. Dojrzałość w zakresie dostępności wzrasta, gdy kierownictwokierownictwoOsoba albo organ odpowiedzialny za zatwierdzenie zasad postępowania, zapewnienie warunków organizacyjnych oraz rozstrzyganie przypadków wymagających decyzji zarządczej. mierzy to, co ma znaczenie, przydziela odpowiednie zasoby i podejmuje działania na podstawie wyników, prowadząc do trwałego doskonalenia.

1.1.2. Dostosowywanie Modelu dojrzałości

AMM może być dostosowywany przez organizację przeprowadzającą ocenę dojrzałości dostępności. Dostosowanie pozwala zachować dokładną strukturę wymiarów, poziomów dojrzałości oraz logikę przechodzenia między poziomami, a jednocześnie dopasować sposób stosowania modelu do potrzeb organizacji. Przykładowe sposoby dostosowania AMM obejmują:

1. Pominięcie punktów dowodowych (lub ich części), które nie mają zastosowania do danej organizacji, na przykład odniesień do aplikacji mobilnych, jeżeli organizacja ich nie posiada.
2. Zmianę nazw terminów, aby lepiej pasowały do specyfiki danej branży, na przykład zastąpienie terminu „punkty dowodowe” (proof points) terminem „dowody” (evidence), „TIK” (ICT) terminem „sprzęt i oprogramowanie” (Hardware and Software) albo „Accessibility Conformance Report (ACR)ACR (Accessibility Conformance Report). Raport zgodności z dostępnością. Oficjalny dokument techniczny, który szczegółowo opisuje poziom zgodności cyfrowego produktu (np. oprogramowania, aplikacji, strony internetowej lub sprzętu IT) z międzynarodowymi standardami dostępności, takimi jak WCAG, norma EN 301 549, Sekcja 508 (USA)./Voluntary Product Accessibility Template (VPAT)VPAT (Voluntary Product Accessibility Template). Szablon dokumentu używany przez dostawców do oceny, w jakim stopniu dany produkt spełnia poszczególne wymagania dotyczące dostępności. Od ang. _Voluntary Product Accessibility Template®_, VPAT®. Opracowany przez Radę ds. Technologii Informatycznych (ITI).” określeniem „dokumenty potwierdzające dostępność”.
3. Doprecyzowanie sformułowań używanych w punktach dowodowych i wymiarach tak, aby odpowiadały terminologii i praktykom stosowanym w organizacji, na przykład zastąpienie sformułowania „zapisy umowne dotyczące zamówień TIK” sformułowaniem „klauzule dotyczące dostępności w umowach z dostawcami”.

Ta elastyczność sprawia, że stosowanie AMM może być lepiej dostosowane do konkretnej organizacji i bardziej użyteczne w praktyce, przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z ramami W3C. Zaleca się, aby organizacja prowadziła rejestrrejestrCentralnie utrzymywany zbiór powiązanych informacji wykorzystywany przez SZDC. Rejestr jest stale aktualizowany i stanowi podstawowe źródło informacji wykorzystywane przez procesy, raporty oraz publikacje. takich modyfikacji. Dzięki temu, jeżeli wyniki oceny dojrzałości zostaną przekazane stronie trzeciej, będzie ona mogła zrozumieć, jakie zmiany zostały wprowadzone, oraz odpowiednio odnieść je do oryginalnej struktury modelu.

1.2. Odbiorcy Modelu dojrzałości dostępności

Ten dokument ma służyć jako przewodnik oraz narzędzie do oceny poziomów dojrzałości organizacyjnej w zakresie dostępności w organizacjach sektora publicznego i prywatnego, niezależnie od ich wielkości.

Model dojrzałości jest przeznaczony dla:

• najwyższego kierownictwa organizacji;
• innych szczebli kierownictwa odpowiedzialnych za dojrzałość organizacji w zakresie dostępności;
• ekspertów dziedzinowych w zakresie polityk i procesów biznesowych, odpowiedzialnych za ustanawianie planów, działań, wskaźników i mechanizmów zarządzania.

1.2.1. Zakres

Te ramy ramy obejmują pełny zakres odpowiedzialności organizacji związanej z dostępnością. Wykorzystują możliwości technologii internetowych do identyfikowania tych odpowiedzialności oraz ustanawiania procesów umożliwiających pomiar wyników w czasie.

Te ramy mogą być również wykorzystywane do pomiaru poziomu dojrzałości w zakresie dostępności poszczególnych części organizacji, pod warunkiem że ograniczony zakres oceny zostanie wyraźnie wskazany we wszelkich raportach przekazywanych stronom trzecim.

2. Struktura Modelu dojrzałości

Model dojrzałości dostępności jest zorganizowany wokół siedmiu zasadniczych wymiarów funkcjonowania organizacji, w których rozwijanie dojrzałości w zakresie dostępności może przyczyniać się do zwiększenia zgodności ze standardami i przepisami dotyczącymi dostępności.

Każdy wymiar ma unikatową, opisową nazwę oraz sformułowane prostym językiem ogólne podsumowanie jego zakresu. Każdy wymiar obejmuje dwie podsekcje:

• Punkty dowodowe (Proof Points) – kryteria dojrzałości w zakresie dostępności, których spełnienie znajduje potwierdzenie w dowodach. Każdy punkt dowodowypunkt dowodowyKryterium dojrzałości dostępności poparte dowodami (ang. _prof point_). zawiera ogólny opis. Oczekiwane rezultaty są w większości zrozumiałe bez dodatkowych objaśnień, jednak w niektórych przypadkach podano dodatkowe informacje.
• Poziom dojrzałości (Maturity Level) – zawiera definicje i oczekiwane rezultaty, które pomagają organizacjom oceniać i raportować stanstanAktualny, udokumentowany opis określonego obiektu w danym momencie. W SZDC pojęcie stanu odnosi się przede wszystkim do stanu dostępności i zgodności zasobów oraz stanu systemu zapewniania dostępności cyfrowej. dojrzałości osiągnięty w danym wymiarze. Poziom dojrzałości wskazuje, co jest wymagane do osiągnięcia pełnej dojrzałości w tym wymiarze.

2.1. Wymiary

Siedem wymiarów dojrzałości organizacyjnej w zakresie dostępności to:

• Komunikacja (Communications): informacje dotyczące dostępności organizacji, a także dostępność całej komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej.
• Nadzór i kultura organizacyjna (Oversight and Culture): postawy, wrażliwość i zachowania związane z dostępnością, w tym wewnętrzne interakcje, sposób postrzegania dostępności oraz podejmowanie decyzji.
• Cykl życia rozwoju TIK (ICT Development Life Cycle): uwzględnianie dostępności stron internetowych, oprogramowania i sprzętu w procesach rozwoju – od powstania koncepcji, przez projektowanie, rozwój, testowanie, opracowanie Raportu zgodności z wymaganiami dostępności (Accessibility Conformance Report, ACR), badania z udziałem użytkowników, aż po utrzymanie i wycofanie rozwiązania z użytku.
• Wiedza i umiejętności (Knowledge and Skills): ciągłe kształcenie oraz korzystanie z zasobów zewnętrznych w celu uzupełniania luk kompetencyjnych związanych z działaniami na rzecz dostępności.
• Personel (Personnel): opisy stanowisk pracy, rekrutacja oraz grupy pracownicze związane z niepełnosprawnością, niezbędne do uwzględnienia w działaniach na rzecz dostępności perspektywy wynikającej z osobistego doświadczenia niepełnosprawności.
• Zaopatrzenie (Procurement): strategiczny procesprocesPowtarzalny sposób realizacji działań prowadzący do pozyskania, wykorzystania lub udostępnienia informacji oraz do podejmowania decyzji. Procesy są podstawowym mechanizmem funkcjonowania SZDC. skoncentrowany na wyszukiwaniu i pozyskiwaniu dostępnych produktów potrzebnych organizacji. Działania mogą obejmować m.in. wyszukiwanie dostawców i produktów, negocjacje oraz wybór towarów i usług.
• Wsparcie (Support): pomoc w zakresie dostępności zapewniana pracownikom organizacji oraz jej zewnętrznym klientom z niepełnosprawnościami.

2.2. Punkty dowodowe

Z każdym rezultatem określonym dla danego wymiaru powiązany jest zestaw proponowanych punktów dowodowych, obejmujących dowody lub niezbędne środki, które można wykorzystać do określenia dojrzałości w danym wymiarze. Postęp w osiąganiu dojrzałości następuje poprzez tworzenie i wdrażanie punktów dowodowych opisanych dla każdego wymiaru.

Punkty dowodowe są opartymi na dowodach rezultatami działań organizacji, które wskazują osiągnięty poziom dojrzałości.

Punkty dowodowe są właściwe dla wymiaru będącego przedmiotem oceny. Na przykład, jeżeli oceniana jest wyłącznie dojrzałość w obszarze zaopatrzenia, należy oceniać jedynie punkty dowodowe odnoszące się do tego wymiaru.

W przypadku niektórych wymiarów punkty dowodowe są dodatkowo uporządkowane według kategorii.

Na poziomach Uruchomienie (Launch) i Integracja (Integrate) punkty dowodowe mogą być zrealizowane częściowo, natomiast na poziomie Optymalizacja (Optimize) muszą być zrealizowane w pełni.

Na przykład, jeżeli dany wymiar wymaga opracowania planu rozpoznania poziomu umiejętności związanych z dostępnością TIK oraz występujących w tym zakresie luk, odpowiadającym mu punktem dowodowym będzie dokument zawierający ocenę poziomu tych umiejętności i zidentyfikowanych luk.

2.3. Poziomy dojrzałości

Każdy poziom zostaje osiągnięty poprzez spełnienie rezultatów określonych dla danego wymiaru. Zrealizowane punkty dowodowe potwierdzają działania podjęte w celu osiągnięcia rezultatów właściwych dla danego poziomu dojrzałości.

Należy uwzględnić wszystkie istotne rezultaty, jednak nie wszystkie będą miały zastosowanie do każdej organizacji i każdej sytuacji. Jeżeli dany rezultat nie ma zastosowania, oznacza się go jako ND. (nie dotyczy). Na przykład polityka dostępności nie musi odnosić się do aplikacji natywnych, jeżeli organizacja takich aplikacji nie ma.

Poziomy mają charakter kumulatywny. Osiągnięcie wyższego poziomu wymaga zatem wcześniejszego spełnienia określonych kryteriów poziomu niższego.

Uwaga: nazwy poziomów przyjęto w celu zachowania zgodności z modelem dojrzałości Policy-Driven Adoption for Accessibility, który jest obecnie wykorzystywany przez niektóre stanowe i lokalne organy administracji publicznej w Stanach Zjednoczonych.

Poszczególne poziomy odpowiadają w przybliżeniu następującym kryteriom:

Poziom	Kryteria
Nieaktywny (Inactive)	Niewielka lub żadna świadomość potrzeby działania, niewielka lub żadna aktywność oraz brak lub niewielkie rozpoznanie potrzeby zajęcia się dostępnością.
Uruchomienie (Launch)	Dostrzeżono potrzebę w organizacji. Rozpoczęto planowanie, ale działania nie są jeszcze dobrze zorganizowane.
Integracja (Integrate)	Przygotowano plan działania, całościowe podejście organizacji do dostępności zostało określone i jest dobrze zorganizowane.
Optymalizacja (Optimize)	Dostępność została włączona w funkcjonowanie całej organizacji, jest systematycznie oceniana, a na podstawie wyników ocen podejmowane są działania doskonalące.

2.4. Eksperymentalny arkusz oceny Modelu dojrzałości

Arkusz oceny Modelu dojrzałości (Maturity Model Assessment Spreadsheet) jest szczegółowym prototypem opracowanym przez Zespół Roboczy do śledzenia procesu oceny dojrzałości w zakresie dostępności opisanego w tej publikacji oraz zweryfikowania minimalnej użyteczności Modelu dojrzałości. W przyszłości planowane jest opracowanie i udostępnienie bardziej rozbudowanego narzędzia służącego do stosowania Modelu dojrzałości dostępności.

Skoroszyt Accessibility Maturity Model (Excel) zawiera siedem arkuszy, po jednym dla każdego wymiaru.

Nota redakcyjna

To narzędzie oceny ma charakter eksperymentalny i jest wciąż rozwijane.

3. Dojrzałość dostępności w poszczególnych wymiarach

3.1. Komunikacja

Komunikacja powinna być dostępna dla możliwie najszerszego grona odbiorców i spełniać wymagania określone w standardach dostępności. Zapewnianie dostępności komunikacji dotyczy całej komunikacji:

• zewnętrznej i wewnętrznej;
• formalnej i nieformalnej;
• o podstawowym czy drugorzędnym znaczeniu,
• tworzonej bezpośrednio przez organizację lub przez podmioty trzecie działające na jej zlecenie.

Dostępna komunikacja jest pojęciem zbiorczym obejmującym komunikację jasną, bezpośrednią i łatwą do zrozumienia, którą można przedstawiać w różnych formatach, tak aby wszyscy użytkownicy mieli równoważny dostęp do informacjidostęp do informacjiMożliwość rzeczywistego zapoznania się z treścią informacji niezależnie od sposobu odbioru, technologii wspomagających albo formy publikacji materiału.. Uwzględnia bariery w dostępie do informacji i usuwa je lub zapewnia rozwiązania alternatywne.

3.1.1. Jak oceniać poziom dojrzałości w wymiarze Komunikacja

1. Określ punkty dowodowe, które zostaną wykorzystane do oceny dojrzałości organizacji w zakresie dostępności w tym wymiarze. Nie wszystkie punkty dowodowe muszą mieć zastosowanie do każdej firmy lub organizacji. Wymienione tutaj punkty dowodowe stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów. Mogą mieć zastosowanie do danej organizacji, ale nie muszą. Można zamiast nich określić inne punkty dowodowe lub uzupełnić je dodatkowymi.
2. Sporządź wykaz całej dokumentacji organizacji dotyczącej komunikacji, odnoszącej się do określonych punktów dowodowych.
3. Ustal, jaki poziom dojrzałości w wymiarze Komunikacja znajduje potwierdzenie w dokumentacji stanowiącej punkty dowodowe.

Poziom jest Nieaktywny (Inactive), gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• nie podjęto żadnych wysiłków albo wskazano jedynie pojedyncze, odizolowane działania.

Poziom Uruchomienie (Launch) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• istnieją pewne plany zapewnienia dostępności komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej (oraz jej zgodności z przepisami dotyczącymi dostępności, jeżeli mają zastosowanie), jednak plany te nie przekształciły się jeszcze w spójną mapę drogową;
• istnieją plany zapewnienia szkoleń dotyczących wiedzy i umiejętności w zakresie dostępnej komunikacji, odpowiednich do stanowiska każdej osoby.

Poziom Integracja (Integrate) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• opracowano plan działania na rzecz dostępnej komunikacji;
• część dostępnej komunikacji jest już realizowana za pośrednictwem wewnętrznych i zewnętrznych mediów oraz platform;
• rozpoczęto zastępowanie niedostępnych narzędzi komunikacji narzędziami dostępnymi;
• polityka dostępności obejmuje wymagania dotyczące systemu przekazywania informacji zwrotnych przez użytkowników oraz formalnego procesu rozpatrywania skarg dotyczących dostępności;
• rozpoczęto szkolenia dotyczące dostępnej komunikacji, odpowiednie do stanowiska każdej osoby.

Poziom Optymalizacja (Optimize) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• ustanowiono procesy, procedury i narzędzia służące tworzeniu, redagowaniu i przeglądowi komunikacji; są one konsekwentnie stosowane oraz regularnie oceniane i doskonalone, aby zapewnić pełną dostępność całej komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej;
• szkolenia z zakresu dostępnej komunikacji, odpowiednie do stanowiska każdej osoby, są obowiązkowe, a ich realizacja i efekty są mierzone i monitorowane w celu ich doskonalenia.

3.1.2. Punkty dowodowe

Punkty dowodowe dla wymiaru Komunikacja mogą obejmować między innymi:

3.1.2.1. Podstawy dostępnej komunikacji

• Dostępne są dostępne cyfrowo firmowe szablony dokumentów.
• Istnieją udokumentowane procedury konwersji do formatów HTML lub PDF, które pozwalają zachować właściwości dostępności.
• Procesy, procedury i wymagania dotyczące tworzenia dostępnej komunikacji są udokumentowane i i udostępniane pracownikom.
• Istnieją dostępne narzędzia ułatwiające współpracę (np. e-spotkania, webinaria, konferencje, czat).

3.1.2.2. Dostępna komunikacja bezpośrednia

• Dostępne szablony są konsekwentnie stosowane do:
  • materiałów marketingowych i sprzedażowych przekazywanych w formatach elektronicznych;
  • dokumentów technicznych i dokumentów przedstawiających stanowiska;
  • raportów zgodności produktu z wymaganiami dostępności (Accessibility Conformance Reports, ACR);
  • innych dokumentów dotyczących dostępności;
  • prezentacji.
• Wewnętrzne i zewnętrzne strony internetowe:
  • są dostępne zgodnie z mającymi zastosowanie wymaganiami prawnymi (np. są zgodne z WCAG);
  • mogą zawierać deklarację dostępności (w Unii Europejskiej jest ona wymagana prawnie w przypadku stron internetowych podmiotów sektora publicznego);
  • mogą zawierać deklarację zobowiązania organizacji do zapewniania dostępności.
• W odniesieniu do produktów i usług dokumentacja dotycząca zgodności z wymaganiami dostępności istnieje i jest przekazywana w dostępnym formacie (na stronie internetowej, na żądanie lub w ramach procesu zaopatrzenia), w tym:
  • raporty zgodności z wymaganiami dostępności (Accessibility Conformance Reports, ACR);
  • deklaracja dostępności (w Unii Europejskiej wymagana prawnie w przypadku stron internetowych podmiotów sektora publicznego);
  • inne określone dokumenty dotyczące dostępności.
• MultimediamultimediaDźwięk, wideo, prezentowane również w sposób interaktywny, lub połączenie tych form przekazu – w tym, w zależności od potrzeb, napisy, transkrypcje i audiodeskrypcjaaudiodeskrypcjaPrzekazywany głosem w przerwach między wypowiedziami lub jako osobna ścieżka dźwiękowa opis treści wizualnych w materiale wideo..
• Treści publikowane w mediach społecznościowych i na blogach.
• Szkolenia dla klientów i dostawców.
• Informacje dotyczące wsparcia klientów.
• Mechanizm przekazywania informacji zwrotnych do obsługi pytań i skarg dotyczących dostępności.
• Dokumenty prawne oraz komunikacja dotycząca płatności i rozliczeń.
• Inne określone rodzaje komunikacji.

3.1.2.3. Szkolenia z zakresu dostępnej komunikacji

• Prowadzone są szkolenia z zakresu dostępnej komunikacji, służące rozwijaniu i utrzymywaniu odpowiednich umiejętności potrzebnych do realizacji punktów dowodowych tego wymiaru.

3.1.2.4. Cele i wskaźniki wymiaru

• Ustanowiono cele związane z tym wymiarem, określono wskaźniki i monitoruje się postępy w ich osiąganiu.

3.2. Cykl życia rozwoju TIK

Dostępne technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) są kluczowym czynnikiem umożliwiającym osobom z niepełnosprawnościami pełne i skuteczne uczestnictwo, na zasadzie równości z innymi, we wszystkich obszarach życia społecznego i rozwoju, w których wykorzystywane są technologie. Dostępność powinna być uwzględniana w całym cyklu życia rozwoju TIK: od powstania koncepcji, przez projektowanie, rozwój, wytwarzanie, opracowanie Raportu zgodności z wymaganiami dostępności (Accessibility Conformance Report, ACR) na podstawie standardów uznanych w branży, badania z udziałem użytkowników, utrzymanie, aż po wycofanie rozwiązania z użytku. Należy ustanowić i stale prowadzić programy szkoleniowe zapewniające umiejętności niezbędne w wymiarze Cykl życia rozwoju TIK.

3.2.1. Jak oceniać poziom dojrzałości w wymiarze Cykl życia rozwoju TIK

1. Określ punkty dowodowe, które zostaną wykorzystane do oceny dojrzałości organizacji w zakresie dostępności w tym wymiarze. Nie wszystkie punkty dowodowe muszą mieć zastosowanie do każdej firmy lub organizacji. Wymienione tutaj punkty dowodowe stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów. Mogą mieć zastosowanie do danej organizacji, ale nie muszą. Można zamiast nich określić inne punkty dowodowe lub uzupełnić je dodatkowymi.
2. Sporządź wykaz całej dokumentacji organizacji dotyczącej cyklu życia rozwoju TIK, odnoszącej się do określonych punktów dowodowych.
3. Ustal, jaki poziom dojrzałości w zakresie dostępności w wymiarze Cykl życia rozwoju TIK znajduje potwierdzenie w dokumentacji stanowiącej punkty dowodowe.

Poziom jest Nieaktywny (Inactive), gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• nie podjęto żadnych wysiłków albo wskazano jedynie pojedyncze, odizolowane działania.

Poziom Uruchomienie (Launch) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• istnieje pewna świadomość i uznanie potrzeby zapewniania dostępności w rozwoju TIK, ale jest to podejście niespójne lub zdecentralizowane;
• działania na rzecz dostępności ograniczają się do nowych produktów, aplikacji i stron internetowych;
• istnieją plany zapewnienia szkoleń dotyczących dostępności w cyklu życia rozwoju TIK, odpowiednich do stanowiska każdej osoby.

Poziom Integracja (Integrate) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• prowadzone są ciągłe działania służące doskonaleniu procesów zapewniania dostępności w cyklu życia rozwoju TIK, odpowiednio do poszczególnych ról lub specjalizacji;
• wymagania dostępności są uwzględniane i stosowane w praktyce, ale nie są jeszcze konsekwentnie stosowane podczas projektowania, rozwoju i testowania w całym portfelu TIK;
• rozpoczęto usuwanie problemów z dostępnością w istniejących produktach, aplikacjach i stronach internetowych;
• rozpoczęto szkolenia dotyczące dostępności w cyklu życia rozwoju TIK, odpowiednie do stanowiska każdej osoby.

Poziom Optymalizacja (Optimize) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• w organizacji działa lider merytoryczny w zakresie dostępności rozwoju TIK, który stosuje ustrukturyzowane i ustandaryzowane podejście obejmujące raportowanie;
• specyfikacje projektowe zawierają wytyczne dotyczące dostępności, programiści konsekwentnie tworzą dostępne interfejsy użytkownika (UI), podczas rozwoju prowadzone są manualne i automatyczne testy dostępności, a automatyczne testowanie dostępności jest włączone do potoków budowania w ramach ciągłej integracji i ciągłego dostarczania (CI/CD);
• zarządzanie wydaniami obejmuje bramki jakości zapewniające dostępność;
• wydania związane z utrzymaniem rozwiązania są ponownie sprawdzane pod kątem dostępności;
• raporty zgodności z wymaganiami dostępności (ACR) są w razie potrzeby aktualizowane i udostępniane dla TIK oferowanych do nabycia;
• w badaniach celowo pozyskuje się i ocenia opinie użytkowników z niepełnosprawnościami;
• szkolenia dotyczące dostępności w cyklu życia rozwoju TIK, odpowiednie do stanowiska każdej osoby, są obowiązkowe, a ich realizacja i efekty są mierzone i monitorowane w celu ich doskonalenia.

3.2.2. Punkty dowodowe dla wymiaru Cykl życia rozwoju TIK

Punkty dowodowe dla wymiaru Cykl życia rozwoju TIK mogą obejmować między innymi:

3.2.2.1. Badania z udziałem użytkowników

• Badania z udziałem użytkowników uwzględniają osoby z niepełnosprawnościami.
• Prowadzone są badania z udziałem użytkowników skupione wyłącznie na kwestiach związanych z niepełnosprawnością.
• Uczestnikom badań zapewnia się odpowiednie dostosowania, takie jak dodatkowy czas na udział w sesji, technologie wspomagające, możliwość udziału zdalnego oraz – w przypadku sesji stacjonarnych – informacje o miejscu ich przeprowadzenia i sposobie zapewnienia do niego dostępu.
• Formularze, zgody, instrukcje i inne materiały są dostępne.
• Archetypy, persony, ścieżki użytkownika oraz inne odpowiednie syntezy i rezultaty badań z udziałem użytkowników uwzględniają osoby z niepełnosprawnościami.

3.2.2.2. Planowanie i projektowanie

• Normy dostępności cyfrowej oraz inne określone powiązane kryteria są zintegrowane z etapami planowania i projektowania przedsięwzięć związanych z rozwojem TIK.
• Projektanci mają dostęp do list kontrolnych dostępności, wytycznych, szablonów adnotacji i innych odpowiednich materiałów.
• Przeglądy dostępności stanowią element procesu projektowania.
• Wszystkie przewodniki stylistyczne, w tym między innymi dotyczące projektowania i treści, uwzględniają dostępność.
• Aspekty dostępności są uwzględnione zarówno w poszczególnych komponentach systemu projektowego, jak i w sposobie ich łączenia w struktury wyższego poziomu.
• Materiały projektowe przekazywane programistom zawierają informacje i adnotacje dotyczące dostępności, zgodne z odpowiednimi standardami dostępności.
• W różnych produktach stosowane jest spójne podejście do projektowania funkcji dostępności.
• Historyjki użytkownika, persony i inne stosowane metody opisu użytkowników uwzględniają osoby z niepełnosprawnościami.

3.2.2.3. Wytwarzanie

• Istnieją dostępne zasoby wspierające programistów we wdrażaniu dostępności, w tym:
  • kanały zespołowe służące omawianiu zagadnień dostępności – wiadomości bezpośrednie, dyżury konsultacyjne, poczta elektroniczna;
  • strony informacyjne.
• Istnieją listy kontrolne dostępności dla programistów.
• W różnych produktach stosowane jest spójne podejście do wdrażania funkcji dostępności.
• Istnieje udokumentowany sposób kwalifikowania i ustalania priorytetów usuwania problemów z dostępnością oraz reagowania na informacje zwrotne dotyczące dostępności zgłaszane przez klientów.
• Wymagania dostępności są uwzględnione w kryteriach zatwierdzania na kolejnych etapach cyklu życia produktu.

3.2.2.4. Doświadczenie użytkownika

• Badania z udziałem użytkowników uwzględniają osoby z niepełnosprawnościami.
• Formularze dla uczestników badań, zgody, instrukcje i inne materiały są dostępne.

3.2.2.5. Kontrola jakości aż do wydania

• Stosowane jest spójne podejście do testowania dostępności i wprowadzania produktów na rynek.
• Proces testowania obejmuje udokumentowane kroki manualnego testowania dostępności i wykorzystywane technologie wspomagające.
• Proces testowania obejmuje automatyczne testowanie dostępności.
• Harmonogram uwzględnia działania interesariuszy skoncentrowane na dostępności.
• System śledzenia błędów zawiera kategorię dotyczącą dostępności.
• Istnieje system ustalania priorytetów i porządkowania problemów dostępności.
• Dostępność jest określona jako jedno z kryteriów dopuszczenia produktu do wydania (wprowadzenia produktu na rynek).
• Udokumentowano kroki i częstotliwość testowania w przypadku wprowadzania zmian w sposób zwinny bez przeprowadzania pełnego cyklu wydania. Oto kilka przykładów:
  • przegląd treści przy aktualizacji stron internetowych;
  • przegląd treści przed publikacją postów w mediach społecznościowych.
• Raporty zgodności z wymaganiami dostępności (ACR) są opracowywane na końcowych etapach cyklu życia rozwoju TIK dla gotowych produktów dostępnych na rynku (gotowe produkty komercyjne, COTS).

3.2.2.6. Szkolenia dotyczące rozwoju TIK

• Prowadzone są szkolenia dotyczące rozwoju i testowania TIK, służące rozwijaniu i utrzymywaniu odpowiednich umiejętności potrzebnych do realizacji punktów dowodowych tego wymiaru.

3.2.2.7. Cele i wskaźniki wymiaru

• Ustalono cele związane z wymiarem, zdefiniowano wskaźniki i monitoruje się postępy.

3.3. Wiedza i umiejętności

Personel wewnętrzny i zewnętrzny na wszystkich szczeblach organizacji powinien mieć wiedzę i umiejętności w zakresie dostępności odpowiednie do pełnionej roli organizacyjnej. Wiedza i umiejętności z zakresu dostępności, odpowiednie do stanowiska każdej osoby, pomagają pracownikom zrozumieć ich rolę w osiąganiu celów organizacji związanych z dostępnością.

Chociaż wymiar ten obejmuje punkty dowodowe wdrażane na poziomie całej organizacji, wiedza i umiejętności właściwe dla każdego z pozostałych wymiarów powinny być, w odpowiednich przypadkach, uwzględniane w punktach dowodowych dotyczących tych wymiarów.

3.3.1. Jak oceniać poziom dojrzałości w wymiarze Wiedza i umiejętności

1. Określ punkty dowodowe, które zostaną wykorzystane do oceny dojrzałości organizacji w zakresie dostępności w tym wymiarze. Nie wszystkie punkty dowodowe muszą mieć zastosowanie do każdej firmy lub organizacji. Wymienione tutaj punkty dowodowe stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów. Mogą mieć zastosowanie do danej organizacji, ale nie muszą. Można zamiast nich określić inne punkty dowodowe lub uzupełnić je dodatkowymi.
2. Sporządź wykaz całej dokumentacji organizacji dotyczącej wiedzy i umiejętności, odnoszącej się do określonych punktów dowodowych.
3. Ustal, jaki poziom dojrzałości w zakresie dostępności w wymiarze Wiedza i umiejętności znajduje potwierdzenie w dokumentacji stanowiącej punkty dowodowe.

Poziom jest Nieaktywny (Inactive), gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• nie podjęto żadnych wysiłków albo wskazano jedynie pojedyncze, odizolowane działania.

Poziom Uruchomienie (Launch) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• istnieją lub zostały zainicjowane plany, ale działania nie są jeszcze dobrze zorganizowane;
• określono obszary wiedzy i umiejętności oraz rozpoczęto planowanie ogólnoorganizacyjnej oceny służącej identyfikowaniu luk, jednak ocenaocenaWynik analizy informacji prowadzący do sformułowania wniosku stanowiącego podstawę podjęcia decyzji. Ocena może dotyczyć między innymi stanu dostępności i zgodności, skuteczności działań, dojrzałości organizacji, ryzyka lub możliwości zapewnienia dostępności. ta nie została jeszcze zakończona;
• prowadzone są niektóre szkolenia doraźne, ale rozwój zawodowy nie jest wymagany ani monitorowany;
• określono wymagania dotyczące zewnętrznych narzędzi i systemów szkoleniowych;
• opracowywane są plany szkoleń dostosowanych do ról;
• rozpoczęto szkolenia dotyczące dostępności, odpowiednie do stanowiska każdej osoby.

Poziom Integracja (Integrate) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• istnieje plan rozwoju rozwoju umiejętności i szkoleń personelu, który obejmuje:
  • cele dotyczące oceny wiedzy i umiejętności w zakresie dostępności;
  • szkolenia dla poszczególnych ról;
  • aktualne informacje o technologiach, platformach i narzędziach edukacyjnych;
• dostępne są szkolenia służące poszerzające wiedzę i umiejętności w zakresie dostępności TIK oraz włączania osób z niepełnosprawnościami;
• ustanowiono wskaźniki dotyczące szkoleń.

Poziom Optymalizacja (Optimize) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• wszystkie opisy stanowisk, ogłoszenia rekrutacyjne oraz praktyki zarządzania projektami spójnie określają wymaganą i preferowaną wiedzę oraz umiejętności w zakresie dostępności;
• wiedza i umiejętności personelu są okresowo oceniane w celu zapewnienia ich zgodności z aktualnymi standardami i praktykami w zakresie dostępności;
• szkolenia stanowią element procesu wdrażania nowych pracowników do organizacji;
• okresowe analizy są wykorzystywane do identyfikowania luk zarówno w wiedzy, jak i w materiałach szkoleniowych;
• zapewniane są coroczne szkolenia – w ramach konferencji, wydarzeń, szkoleń internetowych itp. – służące utrzymywaniu umiejętności zgodnych z aktualnymi wymaganiami dostępności TIK i najlepszymi praktykami branżowymi;
• szkolenia dotyczące włączania pracowników uwzględniają dostępność dla osób z niepełnosprawnościami, a ponadto dostępne są programy certyfikacyjne;
• istnieją i są konsekwentnie wykorzystywane systemy służące prowadzeniu ewidencji szkoleń, pomiarowi umiejętności oraz monitorowaniu ukończenia szkoleń;
• szkolenia służące rozwijaniu wiedzy i umiejętności w zakresie dostępności, odpowiednich do stanowiska każdej osoby, są obowiązkowe, a ich realizacja i efekty są mierzone i monitorowane w celu ich doskonalenia.

3.3.2. Punkty dowodowe

Punkty dowodowe dla wymiaru Wiedza i umiejętności mogą obejmować między innymi:

3.3.2.1. Ocena umiejętności w celu identyfikowania i usuwania luk

Ocena może obejmować:

• badania ankietowe w organizacji służące określeniu aktualnego poziomu umiejętności i występujących luk;
• monitorowanie szkoleń pracowników w zakresie umiejętności dotyczących dostępności TIK;
• przeglądy i programy certyfikacji lub oceny kompetencji;
• uwzględnienie kryteriów dostępności w ocenie wyników pracy pracowników;
• utrzymywanie umiejętności zgodnych z aktualnymi wymaganiami.

3.3.2.2. Budowanie i utrzymywanie zdolności organizacyjnej

Zdolność organizacyjna może obejmować:

• wdrażanie planów i programów szkoleń dostosowanych do poszczególnych ról;
• pozyskiwanie w razie potrzeby zewnętrznych zasobów szkoleniowych;
• włączenie programów szkoleniowych dotyczących dostępności cyfrowej do stosowanych w organizacji systemów zarządzania szkoleniami, ich monitorowania i audytowania;
• szkolenia dotyczące dostępności w ramach wdrażania wszystkich nowych pracowników do organizacji;
• uwzględnianie wymagań dotyczących dostępności w opisach stanowisk;
• zapewnienie w organizacji ekspertów dziedzinowych, którzy prowadzą szkolenia i zapewniają wsparcie;
• organizowanie wydarzeń dotyczących dostępności cyfrowej lub uczestnictwo w takich wydarzeniach w celu zwiększania świadomości i wiedzy;
• kampanie podnoszące świadomość (istotne również dla wymiaru Kultura organizacyjna).

3.3.2.3. Integracja z wymiarami

• Programy szkoleniowe i edukacyjne powinny być włączone do punktów dowodowych każdego wymiaru.

3.3.2.4. Cele i wskaźniki wymiaru

• Ustalono cele związane z wymiarem, zdefiniowano wskaźniki i monitoruje się postępy w ich osiąganiu.

3.4. Nadzór i kultura organizacyjna

Kultura organizacyjna składa się ze wspólnych przekonań, wartości, polityk i procesów ustanawianych przez kierownictwo, które ostatecznie kształtują sposób postrzegania, zachowania i rozumienia pracowników.

Aby wykazać dojrzałość kulturową w zakresie dostępności, wszystkie aspekty działania organizacji, jej procesy i kompetencje powinny uwzględniać włączanie osób z niepełnosprawnościami. Każdy członek organizacji powinien rozumieć znaczenie dostępności TIK i być na nie uwrażliwiony, w tym rozumieć własną rolę i odpowiedzialność w osiąganiu celów organizacji związanych z dostępnością. Dostępność powinna stanowić integralny element różnorodności i włączania w organizacji, przy wyraźnym uznaniu korzyści wynikających z włączania osób z niepełnosprawnościami oraz wpływu dostępności TIK na ich możliwość korzystania z pracy, usług i innych obszarów życia.

3.4.1. Jak oceniać poziom dojrzałości w wymiarze Nadzór i kultura organizacyjna

1. Określ punkty dowodowe, które zostaną wykorzystane do oceny dojrzałości organizacji w zakresie dostępności w tym wymiarze. Nie wszystkie punkty dowodowe muszą mieć zastosowanie do każdej firmy lub organizacji. Wymienione tutaj punkty dowodowe stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów. Mogą mieć zastosowanie do danej organizacji, ale nie muszą. Można zamiast nich określić inne punkty dowodowe lub uzupełnić je dodatkowymi.
2. Sporządź wykaz całej dokumentacji organizacji dotyczącej kultury organizacyjnej, odnoszącej się do określonych punktów dowodowych.
3. Ustal, jaki poziom dojrzałości w zakresie dostępności w wymiarze Kultura organizacyjna znajduje potwierdzenie w dokumentacji stanowiącej punkty dowodowe.

Poziom jest Nieaktywny (Inactive), gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• nie podjęto żadnych wysiłków albo wskazano jedynie pojedyncze, odizolowane działania.

Poziom Uruchomienie (Launch) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• dostrzeżono potrzebę prowadzenia w całej organizacji programów na rzecz budowy kultury dostępności i włączania osób z niepełnosprawnościami oraz rozpoczęto ich ustalanie, jednak działania pozostają ograniczone;
• rozpoczęto prace nad:
  • integrowaniem dostępności TIK z procesami organizacyjnymi i systemem zarządzania, w tym z politykami i praktykami wpływającymi na pracowników oraz odbiorców zewnętrznych;
  • wskazaniem osób odpowiedzialnych za kierowanie inicjatywą;
  • opracowaniem programów dotyczących kultury organizacyjnej;
• istnieją plany zapewnienia wiedzy i umiejętności dotyczących kultury dostępności, odpowiednich do stanowiska każdej osoby.

Poziom Integracja (Integrate) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• programy dotyczące kultury organizacyjnej zostały opracowane i rozpoczęto ich wdrażanie;
• ustanowiono wskaźniki i wdrożono praktyki zatrudniania;
• istnieją odpowiednie polityki, ale są one realizowane jedynie częściowo;
• promuje się różnorodność i włączanie, ale nie opracowano planu działania;
• utworzono społeczności praktyków;
• rozpoczęto szkolenia dotyczące wiedzy i umiejętności związanych z kulturą dostępności, odpowiednie do stanowiska każdej osoby.

Poziom Optymalizacja (Optimize) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• w organizacji istnieje wysoki poziom świadomości, docenienia, wrażliwości i wsparcia w odniesieniu do wszystkich aspektów dostępności TIK oraz osób z niepełnosprawnościami;
• polityki, procesy i praktyki zostały ustanowione, są konsekwentnie stosowane oraz regularnie przeglądane i w razie potrzeby doskonalone;
• wszyscy pracownicy rozumieją znaczenie dostępności TIK i są na nie uwrażliwieni, a także rozumieją, jak dostępność wiąże się z ich rolami i odpowiedzialnością. Doceniają również wartość różnorodności zarówno wewnątrz organizacji, jak i poza nią;
• szkolenia w zakresie wiedzy i umiejętności związanych z kulturą dostępności, odpowiednie do stanowiska każdej osoby, są obowiązkowe, a ich realizacja i efekty są mierzone i monitorowane w celu ich doskonalenia.

3.4.2. Punkty dowodowe

Punkty dowodowe dla wymiaru Nadzór i kultura organizacyjna mogą obejmować między innymi:

3.4.2.1. Kultura organizacyjna sprzyjająca włączaniu osób z niepełnosprawnościami

• Wyznaczono osobę odpowiedzialną za dostępność cyfrową na szczeblu kierowniczym (sponsor wykonawczy).
• Zapewniono kierowanie programem dostępności cyfrowej na poziomie najwyższego kierownictwa.
• Istnieje deklaracja najwyższego kierownictwa dotycząca zobowiązania organizacji do zapewniania dostępności cyfrowej.

3.4.2.2. Zaangażowanie finansowe

• Opracowano plan finansowy obejmujący działania niezbędne do zwiększania dojrzałości w poszczególnych wymiarach.
• Zapewniono finansowanie działań służących zwiększaniu dojrzałości w poszczególnych wymiarach.

3.4.2.3. Polityka dostępności cyfrowej

• Strategia organizacji obejmuje proaktywne podejście do dostępności cyfrowej.
• Dostępność cyfrowadostępność cyfrowaWłaściwość rozwiązań wykorzystujących technologie informacyjno-komunikacyjne polegająca na możliwości korzystania z nich przez możliwie najszerszy krąg użytkowników, w tym osoby z niepełnosprawnościami, bez potrzeby stosowania szczególnych adaptacji lub przy wykorzystaniu technologii wspomagających. Ang. _accessibility_, jest uwzględniona w strategii organizacji.
• Dostępność cyfrowa jest uwzględniona w podstawowych wartościach organizacji.
• Dostępność cyfrowa jest uwzględniona w kodeksie postępowania.
• Dostępność cyfrowa stanowi przedmiot działania społeczności praktyków.
• Kryteria dostępności cyfrowej są zintegrowane z celami oceny wyników pracy pracowników i kadry kierowniczej.
• Skuteczność programu dostępności cyfrowej jest monitorowana i ulepszana.
• Badaniach satysfakcji pracowników obejmują dane dotyczące dostępności i niepełnosprawności.
• Dla niedostępnych zasobów cyfrowych opracowanych, pozyskanych lub wykorzystywanych przez organizację istnieje proces stosowania wyjątków lub akceptacji ryzyka, obejmujący uzasadnienie, ograniczenie czasowe oraz zatwierdzenie przez najwyższe kierownictwo.

3.4.2.4. Szkolenia ogólne

• Prowadzone są szkolenia dotyczące dostępności, służące rozwijaniu i utrzymywaniu odpowiednich umiejętności potrzebnych do realizacji punktów dowodowych tego wymiaru.

3.4.2.5. Cele i wskaźniki wymiaru

• Ustalono cele związane z wymiarem, zdefiniowano wskaźniki i monitoruje się postępy w ich osiąganiu.

3.5. Personel

Wykwalifikowane osoby z niepełnosprawnościami powinny być zatrudniane na wszystkich poziomach hierarchii organizacji – na wszystkich rodzajach stanowisk, wszystkich szczeblach odpowiedzialności i we wszystkich komórkach organizacyjnych – tak aby ich szczególna perspektywa i doświadczenia życiowe mogły lepiej służyć podejmowaniu decyzji.

3.5.1. Jak oceniać poziom dojrzałości w wymiarze Personel

1. Określ punkty dowodowe, które zostaną wykorzystane do oceny dojrzałości organizacji w zakresie dostępności w tym wymiarze. Nie wszystkie punkty dowodowe muszą mieć zastosowanie do każdej firmy lub organizacji. Wymienione tutaj punkty dowodowe stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów. Mogą mieć zastosowanie do danej organizacji, ale nie muszą. Można zamiast nich określić inne punkty dowodowe lub uzupełnić je dodatkowymi.
2. Sporządź wykaz całej dokumentacji organizacji dotyczącej personelu, odnoszącej się do określonych punktów dowodowych.
3. Ustal, jaki poziom dojrzałości w zakresie dostępności w wymiarze Personel znajduje potwierdzenie w dokumentacji stanowiącej punkty dowodowe.

Poziom jest Nieaktywny (Inactive), gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• nie podjęto żadnych wysiłków albo wskazano jedynie pojedyncze, odizolowane działania.

Poziom Uruchomienie (Launch) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• dostrzeżono znaczenie zatrudniania osób z niepełnosprawnościami;
• rozpoczęto ukierunkowaną rekrutację wykwalifikowanych kandydatów z niepełnosprawnościami, jednak działania dotyczące rekrutacji, utrzymania pracowników, ich zaangażowania oraz włączania osób z niepełnosprawnościami nie są jeszcze dobrze zorganizowane;
• publikowane są dostępne ogłoszenia o pracę zachęcające osoby z niepełnosprawnościami do składania aplikacji;
• polityki i deklaracje organizacji dotyczące różnorodności i włączania wyraźnie wskazują na równe szanse zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami;
• wyznaczono osobę pełniącą rolę lidera wspierającego rozwój i dojrzewanie działań związanych z włączaniem osób z niepełnosprawnościami;
• istnieją plany zapewnienia szkoleń dotyczących włączania osób z niepełnosprawnościami, odpowiednich do stanowiska każdej osoby.

Poziom Integracja (Integrate) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• istnieje plan działania na rzecz integracji osób z niepełnosprawnościami, wspierający rozwój dostępności cyfrowej;
• określono całościowe podejście organizacji do oceny rekrutacji, utrzymania pracowników, ich awansu i zaangażowania;
• trwa integrowanie procesów służących dojrzewaniu działań w zakresie włączania osób z niepełnosprawnościami na potrzeby dostępności cyfrowej, jednak nie są one jeszcze konsekwentnie wdrażane w całej organizacji;
• organizacja wskazała strategiczne stanowiska, na których zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami będzie wspierać audytowanie oraz rozwój dostępnych produktów i usług;
• prowadzona jest ukierunkowana rekrutacja pracowników z niepełnosprawnościami z wykorzystaniem dostępnego procesu rekrutacyjnego;
• rozpoczęto szkolenia dotyczące wiedzy i umiejętności związanych z włączaniem osób z niepełnosprawnościami, odpowiednie do stanowiska każdej osoby.

Poziom Optymalizacja (Optimize) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• wiedza i doświadczenie pracowników z niepełnosprawnościami są wykorzystywane w całej organizacji w celu osiągania pełnej dojrzałości w zakresie dostępności cyfrowej;
• ogólnoorganizacyjne działania kadrowe dotyczące włączania osób z niepełnosprawnościami są dobrze zdefiniowane, oceniane, doskonalone i zintegrowane z działaniami oraz celami organizacji w zakresie dostępności cyfrowej;
• pracownicy z niepełnosprawnościami zajmują kluczowe stanowiska związane z podejmowaniem decyzji i są włączani we wszystkie obszary organizacji, aby wspierać zapewnianie dostępności w każdym aspekcie jej działalności;
• grupa zasobów pracowniczychGrupa Zasobów PracowniczychDobrowolny zespół pracowników wewnątrz firmy, którzy łączą się na podstawie wspólnych cech, doświadczeń lub celów. Grupy te wspierają kulturę różnorodności i pomagają w rozwoju organizacji. Ang. _Employee Resource Group_ (ERG). osób z niepełnosprawnościami (Employee Resource Group, ERGERG (Employee Resource Group). Grupa Zasobów Pracowniczych. Dobrowolny zespół pracowników wewnątrz firmy, którzy łączą się na podstawie wspólnych cech, doświadczeń lub celów. Grupy te wspierają kulturę różnorodności i pomagają w rozwoju organizacji.) jest wykorzystywana jako źródło wiedzy wspierającej podejmowanie decyzji dotyczących dostępności;
• pracownicy z niepełnosprawnościami uczestniczą w audytowaniu dostępności;
• pracownicy z niepełnosprawnościami uczestniczą w rozwoju produktów;
• pracownicy z niepełnosprawnościami uczestniczą w rozwoju dostępnych usług.

3.5.2. Punkty dowodowe

Punkty dowodowe dla wymiaru Personel mogą obejmować między innymi:

3.5.2.1. Ukierunkowana rekrutacja

• Ustanowiono cele dotyczące rekrutacji pracowników z niepełnosprawnościami.
• Prowadzona jest ocena potrzeb rekrutacyjnych lub analiza luk, na przykład w zakresie programowania, kompetencji dotyczących dostępności itp.
• Realizowane są inicjatywy służące rekrutowaniu pracowników z niepełnosprawnościami.

3.5.2.2. Dostępna platforma aplikowania o pracę

• Narzędzia rekrutacyjne, serwisy z ofertami pracy i inne wykorzystywane rozwiązania spełniają wymagany poziom dostępności.
• Komunikacja rekrutacyjna spełnia wymagany poziom dostępności.
• Pozytywny wynik audytu dostępności serwisu internetowego z ofertami pracy.
• Pozytywny wynik audytu dostępności dostępności procesu aplikowania.

3.5.2.3. Strategiczne zaangażowanie

• Utworzono grupę zasobów pracowniczych (ERG) dla pracowników z niepełnosprawnościami, posiadającą sponsora wykonawczego, która umożliwia im bezpośrednie wnoszenie wiedzy z pierwszej ręki i osobistych doświadczeń do działań na rzecz dostępności.
• Tworzone są grupy fokusowe pracowników z niepełnosprawnościami dotyczące produktów i projektów.
• Wdrożono program mentoringowy dla pracowników z niepełnosprawnościami.
• Wyniki pracy pracownika są oceniane w odniesieniu do odpowiedzialności i oczekiwań dotyczących dostępności określonych w opisie jego stanowiska.

3.5.2.4. Programy szkoleniowe dotyczące dostępności

• Prowadzone są szkolenia dotyczące dostępności, służące rozwijaniu i utrzymywaniu odpowiednich umiejętności potrzebnych do realizacji punktów dowodowych tego wymiaru.

3.5.2.5. Cele i wskaźniki wymiaru

• Ustalono cele związane z tym wymiarem, określono wskaźniki i monitoruje się postępy w ich osiąganiu.

3.6. Zaopatrzenie

Zaopatrzenie jest procesem strategicznym skoncentrowanym na wyszukiwaniu i nabywaniu opłacalnych produktów potrzebnych organizacji. Działania w ramach zaopatrzenia obejmują wyszukiwanie źródeł dostaw, negocjacje oraz wybór towarów i usług.

Większość zasobów TIK organizacji jest pozyskiwana w wyniku procesów zakupowych i zawieranych umów. Gdy kryteria dostępności zostaną zintegrowane z procesami zaopatrzenia oraz zapisami umownymi, organizacja zwiększa swoją zdolność do zapewniania dostępnych produktów, usług i miejsc pracy.

3.6.1. Jak oceniać poziom dojrzałości w wymiarze Zaopatrzenie

1. Określ punkty dowodowe, które zostaną wykorzystane do oceny dojrzałości organizacji w zakresie dostępności w tym wymiarze. Nie wszystkie punkty dowodowe muszą mieć zastosowanie do każdej firmy lub organizacji. Wymienione tutaj punkty dowodowe stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów. Mogą mieć zastosowanie do danej organizacji, ale nie muszą. Można zamiast nich określić inne punkty dowodowe lub uzupełnić je dodatkowymi.
2. Sporządź wykaz całej dokumentacji organizacji dotyczącej zaopatrzenia, odnoszącej się do określonych punktów dowodowych.
3. Ustal, jaki poziom dojrzałości w zakresie dostępności w wymiarze Zaopatrzenie znajduje potwierdzenie w dokumentacji stanowiącej punkty dowodowe.

Poziom jest Nieaktywny (Inactive), gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• nie podjęto żadnych wysiłków albo wskazano jedynie pojedyncze, odizolowane działania.

Poziom Uruchomienie (Launch) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• rozpoczęto prace nad identyfikowaniem i integrowaniem wymagań dostępności z procesami zaopatrzenia oraz nad wprowadzaniem zapisów dotyczących dostępności do wszystkich dokumentów związanych z pozyskiwaniem TIK, umów oraz odpowiedzi dostawców w całym cyklu życia zaopatrzenia;
• istnieją pewne plany zapewnienia wiedzy i umiejętności dotyczących dostępności w zaopatrzeniu, odpowiednich do stanowiska każdej osoby.

Poziom Integracja (Integrate) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• zapisy dotyczące dostępności w dokumentacji postępowań i umowach są kompletne, a odpowiedzi dostawców są analizowane przez specjalistów ds. dostępności lub odpowiednio przeszkolonych pracowników zajmujących się zaopatrzeniem;
• od dostawców wymaga się przedstawiania dokumentacji dotyczącej dostępności, która jest oceniana jako element całościowej oceny dostawcy;
• wprowadzono mechanizm komunikowania dostawcom wymagań dotyczących dostępności;
• dostępność jest monitorowanym elementem cyklu życia zaopatrzenia;
• kryteria dostępności są uwzględniane podczas negocjowania odnowienia i przedłużenia umowy;
• rozpoczęto szkolenia w zakresie wiedzy i umiejętności związanych z dostępnością w zaopatrzeniu, odpowiednie do stanowiska każdej osoby.

Poziom Optymalizacja (Optimize) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• w całym cyklu życia zaopatrzenia w pełni i konsekwentnie stosowane są procesy, kryteria, zapisy umowne i zasady podejmowania decyzji dotyczące dostępności w celu pozyskiwania i utrzymywania dostępnych produktów i usług;
• procesy zaopatrzenia są regularnie przeglądane i w razie potrzeby doskonalone;
• szkolenia dotyczące wiedzy i umiejętności związanych z dostępnością w zaopatrzeniu, odpowiednie do stanowiska każdej osoby, są obowiązkowe, a ich efekty są mierzone i monitorowane w celu doskonalenia.

3.6.2. Punkty dowodowe

Punkty dowodowe dla wymiaru Zaopatrzenie mogą obejmować między innymi:

3.6.2.1. Dokumentacja polityki

• Opublikowano politykę zaopatrzenia w TIK uwzględniającą dostępność.
• Wymagania dotyczące dostępności oraz inne odpowiednie informacje są komunikowane dostawcom.

3.6.2.2. Spójne stosowanie ustandaryzowanych zapisów dotyczących zaopatrzenia

• Stosowane są ustandaryzowane zapisy w dokumentacji postępowań dotyczących zaopatrzenia w TIK, obejmujące wymagania dostępności.
• Stosowane są ustandaryzowane zapisy dotyczące dostępności w umowach dotyczących TIK.
• Stosowane są formularze i szablony dotyczące dostępności przeznaczone do wykorzystania w postępowaniach, na przykład w ofertach i propozycjach.

3.6.2.3. Spójny proces i metody oceny

• Istnieją dowody, że odpowiedzi składane w postępowaniach są oceniane pod kątem dostępności.
• Istnieje udokumentowana metodyka oceny.
• Stosowane są metody punktowej oceny ofert.

3.6.2.4. Zapisy umowne dotyczące dostępności

• Istnieją dowody przeprowadzania przez dostawców testów dostępności.
• W umowach dotyczących rozwiązań tworzonych na zamówienie określono właściwe dla procesu zaopatrzenia punkty kontrolne dotyczące dostępności.
• Sekcja dotycząca gwarancji i środków zaradczych obejmuje dostępność.
• Określono działania naprawcze dostawcy oraz plany usuwania problemów z dostępnością przed wdrożeniem i po wdrożeniu.
• Dostępne są przykłady zawartych umów zawierających zapisy dotyczące dostępności.

3.6.2.5. Dostępność w zarządzaniu programem zaopatrzenia

• Procesy i polityki zaopatrzenia są oceniane pod kątem zintegrowania z nimi dostępności.
• Zarządzanie cyklem życia umowy obejmuje wymagania dotyczące dostępności.
• Wskaźniki dotyczące dostępności w zaopatrzeniu są monitorowane i dokumentowane.
• Istnieje określony proces identyfikowania i rozpatrywania wraz z dostawcami skarg użytkowników dotyczących dostępności.

3.6.2.6. Szkolenia dotyczące zaopatrzenia

• Prowadzone są szkolenia dotyczące dostępności w zaopatrzeniu, służące rozwijaniu i utrzymywaniu przez pracowników odpowiednich umiejętności potrzebnych do realizacji punktów dowodowych tego wymiaru.

3.6.2.7. Cele i wskaźniki wymiaru

• Ustalono cele związane z tym wymiarem, określono wskaźniki i monitoruje się postępy w ich osiąganiu.

3.7. Wsparcie

Zarówno pracownicy wewnętrzni, jak i zewnętrzni klienci z niepełnosprawnościami potrzebują wsparcia w korzystaniu z TIK organizacji. Obejmuje to racjonalne usprawnienia dla pracowników oraz wsparcie klientów dostosowane do ich potrzeb związanych z dostępnością TIK.

3.7.1. Jak oceniać poziom dojrzałości w wymiarze Wsparcie

1. Określ punkty dowodowe, które zostaną wykorzystane do oceny dojrzałości organizacji w zakresie dostępności w tym wymiarze. Nie wszystkie punkty dowodowe muszą mieć zastosowanie do każdej firmy lub organizacji. Wymienione tutaj punkty dowodowe stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów. Mogą mieć zastosowanie do danej organizacji, ale nie muszą. Można zamiast nich określić inne punkty dowodowe lub uzupełnić je dodatkowymi.
2. Sporządź wykaz całej dokumentacji organizacji dotyczącej wsparcia, odnoszącej się do określonych punktów dowodowych.
3. Ustal, jaki poziom dojrzałości w zakresie dostępności w wymiarze Wsparcie znajduje potwierdzenie w dokumentacji stanowiącej punkty dowodowe.

Poziom jest Nieaktywny (Inactive), gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• nie podjęto żadnych wysiłków albo wskazano jedynie pojedyncze, odizolowane działania.

Poziom Uruchomienie (Launch) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• istnieją plany zapewnienia klientom i pracownikom podstawowych informacji dotyczących wsparcia w zakresie dostępności, ale nie rozpoczęto jeszcze ich realizacji Może to być:
  • pisemna polityka i proces dotyczące racjonalnych usprawnień;
  • odpowiednie informacje dotyczące wsparcia w zakresie dostępności i usprawnień;
• zaplanowano szkolenia dotyczące wsparcia w zakresie dostępności, odpowiednie do stanowiska każdej osoby, ale nie rozpoczęto jeszcze ich prowadzenia.

Poziom Integracja (Integrate) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• publiczna strona internetowastrona internetowaZbiór uporządkowanych logicznie, połączonych ze sobą przez nawigację oraz linki, elementów prezentowanych za pomocą przeglądarki internetowej pod jednolitym adresem elektronicznym. Cały zbiór plików elektronicznych, które są dostępne za pośrednictwem nazwy domeny. Obejmuje to wszystkie strony i strony główne witryny (w tym aplikacje i usługi sieci Web oraz zawartość generowaną dynamicznie), do których odwołują się strony główne witryny, oraz aplikacje internetowe dostępne z takich stron internetowych. przeznaczona dla klientów ma specjalną sekcję pomocy dotyczącą dostępności, w której znajdują się często zadawane pytania (FAQ) lub tematy pomocy.
• istnieją narzędzia i procesy ułatwiające pracownikom zgłaszanie wniosków o dostosowania;
• osoby odpowiedzialne za zatrudnianie mają dostęp do szkoleń podnoszących świadomość dotyczącą niepełnosprawności;
• rozpoczęto szkolenia dotyczące wsparcia w zakresie dostępności, odpowiednie do stanowiska każdej osoby.

Poziom Optymalizacja (Optimize) osiąga się, gdy punkty dowodowe wskazują, że:

• personel obsługi klienta jest w pełni przeszkolony i potrafi udzielać wsparcia w sprawach dotyczących dostępności;
• zapewniono różne sposoby komunikowania się ze wsparciem technicznym, odpowiadające potrzebom klientów z niepełnosprawnościami;
• wsparcie w zakresie dostępności cyfrowej jest dostępne dla wszystkich TIK wykorzystywanych wewnętrznie i zewnętrznie;
• istnieją programy szkoleniowe dla personelu wsparcia TIK, a pracownicy zostali odpowiednio przeszkoleni;
• stale realizowane są plany ciągłego doskonalenia;
• szkolenia dotyczące wsparcia w zakresie dostępności, odpowiednie do stanowiska każdej osoby, są obowiązkowe, a ich realizacja i efekty są mierzone i monitorowane w celu doskonalenia.

3.7.2. Punkty dowodowe

Punkty dowodowe dla wymiaru Wsparcie mogą obejmować między innymi:

• pisemną politykę dotyczącą zgłaszania i zapewniania pracownikom dostosowań i usprawnień związanych z TIK;
• publicznie dostępną i dostępną cyfrowo deklarację dostępności stron internetowych, zawierającą informacje o mechanizmach wsparcia;
• dostępność mechanizmów wsparcia;
• tematy pomocy lub często zadawane pytania (FAQ) odnoszące się bezpośrednio do dostępności;
• szkolenia dla pracowników obsługi klienta lub wewnętrznego wsparcia TIK w zakresie dostępności, technologii wspomagających, zasad kontaktu z osobami z niepełnosprawnościami oraz świadomości niepełnosprawności;
• istnienie grupy zasobów pracowniczych (ERG) skupionej na zagadnieniach niepełnosprawności, posiadającej sponsora wykonawczego;
• istnienie procesu weryfikacji służącego zarządzaniu informacjami zwrotnymi dotyczącymi dostępności;
• wykorzystywanie informacji zwrotnych dotyczących dostępności w celu wspierania ciągłego doskonalenia określonych TIK;
• określone, udokumentowane i aktywnie stosowane metody oceny skuteczności wsparcia w zakresie dostępności;
• zapewnienie, że ścieżki kariery oraz działania prowadzące do osiągania związanych z nimi celów są dostępne i zapewniają dostępność, w tym w ramach wdrażania nowych pracowników i rekrutacji;
• zapewnienie wsparcia w korzystaniu z technologii wspomagających;
• uwzględnianie pełnego zakresu usprawnień potrzebnych pracownikom z niepełnosprawnościami do wykonywania powierzonych zadań.

3.7.2.1. Wsparcie pracowników

• Istnieje pisemna polityka dotycząca zgłaszania i zapewniania pracownikom dostosowań i usprawnień związanych z TIK.
• Istnieje grupa zasobów pracowniczych (ERG) skupiona na zagadnieniach niepełnosprawności, posiadająca sponsora wykonawczego.
• Zapewniono, że ścieżki kariery oraz związane z nimi działania prowadzące do osiągania celów zawodowych są dostępne i zapewniają dostępność, w tym w ramach wdrażania nowych pracowników i rekrutacji.
• Zapewniono wsparcie w korzystaniu z technologii wspomagających.
• Uwzględnia się pełny zakres usprawnień potrzebnych pracownikom z niepełnosprawnościami do wykonywania powierzonych zadań.

3.7.2.2. Wsparcie organizacyjne

• Ustanowiono polityki, praktyki i procedury zapewniania dostępnych usług.
• Zapewniono przedstawianie wszystkich informacji prostym językiem.
• Istniejące mechanizmy wsparcia są dostepne.
• W wewnętrznych zasobach organizacji udostępniono bazę wiedzy dotyczącą dostępności.
• Istnieje proces weryfikacji służący zarządzaniu informacjami zwrotnymi dotyczącymi dostępności.
• Istnieje mechanizm gromadzenia informacji zwrotnych dotyczących dostępności.
• Informacje zwrotne dotyczące dostępności są analizowane i odpowiednio uwzględniane.
• Osoby z niepełnosprawnościami są włączane w inicjatywy dotyczące dostępności.

3.7.2.3. Wsparcie zewnętrzne

• Publicznie dostępna i dostępna cyfrowo deklaracja dostępności cyfrowej zawiera informacje o mechanizmach wsparcia.
• W odpowiednich przypadkach istnieje pisemna polityka dotycząca zgłaszania i zapewniania klientom dostosowań i usprawnień.
• Udostępniana jest dokumentacja dotycząca dostępności przeznaczona do użytku zewnętrznego.

3.7.2.4. Programy szkoleniowe dotyczące dostępności

• Prowadzone są szkolenia dotyczące dostępności, służące rozwijaniu i utrzymywaniu odpowiednich umiejętności potrzebnych do realizacji punktów dowodowych tego wymiaru.

3.7.2.5. Cele i wskaźniki wymiaru

• Ustalono cele związane z tym wymiarem, określono wskaźniki i monitoruje się postępy w ich osiąganiu.

A. Załącznik

A.1. Przegląd badań i standardów

Podczas opracowywania AMM Zespół ds. Modelu Dojrzałości przeanalizował różne istniejące modele dojrzałości dostępności. Modele te różnią się zakresem, strukturą i grupą docelową. Niektóre są dostępne bezpłatnie, inne są zastrzeżone i oferowane za opłatą lub w ramach płatnego projektu. Oprócz ram o zastosowaniu ogólnym istnieją również modele dostosowane do konkretnych branż, a także ramy opracowane przez duże przedsiębiorstwa technologiczne, takie jak Microsoft.

Organizacje wykorzystują różne modele dojrzałości dostępności do porównywania poziomu swoich praktyk oraz ich dalszego rozwijania.

Trzy najczęściej przywoływane modele ogólne to:

• Model dojrzałości dostępności cyfrowej (DAMM) – opracowany przez Level Access:
  • DAMM mierzy dojrzałość w wielu wzajemnie powiązanych obszarach i zachęca do współpracy między zespołami orazprowadzenia testów zorientowanych na użytkownika.
• Policy Driven Adoption for Accessibility (PDAA) – opracowane przez Krajowe Stowarzyszenie Głównych Dyrektorów ds. Informatyki Stanowej (NASCIO) :
  • PDAA można stosować jako strategiczną ocenę wysokiego szczebla w ramach organizacji.
  • PDAA można zoptymalizować pod kątem skupienia się na zamówieniach cyfrowych.
  • PDAA pomaga organizacjom uwzględniać kwestie dostępności w politykach, szkoleniach personelu i nadzorze nad dostawcami, przy użyciu narzędzi zaprojektowanych w celu zapewnienia zgodności z federalną sekcją 508, które mogą być również wykorzystywane szerzej.
• ISO 30071-1 – standard rozwinięty na podstawie brytyjskiej noermy BS 8878:
  • Norma ISO 30071-1 rozszerza to podejście na skalę międzynarodową, wskazując organizacjom, jak integrować dostępność z polityką rozwoju TIK, w tym z cyklem życia rozwoju, kontrolą ryzyka, zapewnianiem jakości oraz standardami zaopatrzenia.

Przykładem modelu dojrzałości dostosowanego do specyfiki konkretnej branży jest:

• California Community Colleges Accessibility Capability Maturity Model (CCC ACMM)
  • CCC ACMM odpowiada na specyficzne potrzeby kalifornijskich szkół wyższych, szczegółowo opisując pięć kolejnych etapów obejmujących zarządzanie, tworzenie treści, zaopatrzenie i rozwój personelu, uwzględniając zdecentralizowany charakter szkolnictwa wyższego.

A.2. Zasoby wewnętrzne potrzebne do wdrożenia Modelu dojrzałości w organizacji

Wdrożenie modelu dojrzałości to wysiłek zespołowy. Wiemy, że każda organizacja ma inną strukturę oraz inaczej definiuje stanowiska i role, dlatego opracowaliśmy przykładową listę, która może pomóc w rozpoczęciu prac i ustaleniu, kto powinien uczestniczyć w realizacji punktów dowodowych i działań dotyczących poszczególnych wymiarów.

• Należy wyznaczyć kluczowego lidera, który jest odpowiedzialny za kluczowe aspekty każdego wymiaru i za doprowadzenie tego wymiaru do pełnej dojrzałości. Lider może posiadać wiedzę z zakresu dostępności cyfrowej, ale nie jest to warunek konieczny.
• Jeśli liderzy danego wymiaru nie znają jeszcze zagadnień dostępności cyfrowej, powinni przejść podstawowe szkolenie z tego zakresu. Zachęcamy do zapoznania się z bezpłatnymi kursami online W3C, aby dowiedzieć się więcej o tym, czym jest dostępność cyfrowa, dlaczego jest ważna i kto z niej korzysta.
• Jeżeli organizacja ma możliwość powołania grupy roboczej, może to być świetny sposób na współpracę w tym zakresie.

Rola	Komunikacja	Wiedza i umiejętności	Wsparcie	Cykl życia rozwoju TIK	Personel	Zaopatrzenie	Kultura organizacyjna
konsultant/doradca ds. dostępności	T	T	T	T	T	T	T
lider/promotor dostępności, niepełnosprawności i włączania	T	N	T	T	N	N	T
specjalista ds. dostępności/osoba wspierająca/ednostka ds. dostępności	T	N	T	T	T	T	T
Programista technologii wspomagających	N	N	N	N	N	N	N
programista narzędzi autorskich	N	N	N	T	N	N	N
pracownik centrum obsługi telefonicznej	T	N	T	N	N	N	N
główny specjalista ds. dostępności	T	T	T	T	T	T	T
dostawca/twórca treści	T	N	N	T	N	N	T
projektant	T	N	N	T	N	N	T
programista	T	N	N	T	N	N	N
członek organizacji osób z niepełnosprawnościami	T	N	T	N	T	N	T
programista narzędzi do oceny	N	N	N	T	N	N	N
regulator lub specjalista ds. polityk publicznych	N	N	N	N	N	T	N
instruktor/trener	N	T	T	N	T	N	T
kierownik IT	N	N	T	T	N	T	N
przedstawiciel działu prawnego/prawnik	T	T	N	N	T	T	T
osoba odpowiedzialna za polityki organizacyjne	N	N	N	T	T	T	T
programista platformy (sprzęt, system operacyjny, przeglądarka)	N	N	N	T	N	N	N
menedżer produktu	T	N	T	T	N	T	N
organizacja/stowarzyszenie branżowe lub zawodowe	N	T	N	N	T	N	T
kierownik projektu	T	T	T	T	N	T	N
specjalista ds. zapewniania jakości	T	N	N	T	N	T	N
badacz	N	N	N	T	N	N	T
twórca standardów	N	N	N	T	N	N	N
twórca materiałów edukacyjnych	N	T	T	N	N	N	N
innowator technologiczny	N	N	N	T	N	N	N
Grupa Robocza W3C ds. Wytycznych Dostępności	N	N	N	N	N	N	N
pracownicy z niepełnosprawnościami	T	T	T	T	T	T	T
zespół ds. doświadczenia użytkownika (UX)	T	N	N	T	N	T	T
specjalista ds. różnorodności i integracji	T	T	T	N	T	T	T
promocja/komunikacja	T	N	N	N	N	N	T
zespół ds. zaopatrzenia	T	T	T	T	T	T	N

A.2.1. Przykładowe przypadki użycia służące identyfikacji zasobów wewnętrznych

Aby ułatwić rozpoczęcie prac, przygotowaliśmy osiem przykładowych przypadków użycia, z którymi może spotkać się organizacja, oraz wskazaliśmy, jakie wymiary i role mogą być zaangażowane w realizację danego zadania. Więcej szczegółów zawiera tabela ról w tym załączniku.

A.2.1.1. Przypadek użycia 1

Firma tworząca oprogramowanie odpowiada na zapytanie ofertowe (RFP). Poproszono ją o wykazanie, że potrafi utrzymywać dokładność i aktualność swoich raportów zgodności z wymaganiami dostępności (ACR) oraz aktualizować je w razie potrzeby.

Wymiary: Kluczowe znaczenie mają wymiary Wiedza i umiejętności, Cykl życia rozwoju TIK oraz Personel.

Role, które mogą być zaangażowane w przypadku użycia 1:

• konsultant/doradca ds. dostępności
• lider/promotor dostępności, niepełnosprawności i włączania
• specjalista ds. dostępności/osoba wspierająca/ednostka ds. dostępności
• programista narzędzi autorskich
• główny specjalista ds. dostępności
• dostawca/twórca treści
• projektant
• programista
• członek organizacji osób z niepełnosprawnościami
• programista narzędzi do oceny
• instruktor/trener
• kierownik IT
• przedstawiciel działu prawnego/prawnik
• osoba odpowiedzialna za polityki organizacyjne
• programista platformy
• menedżer produktu
• organizacja/stowarzyszenie branżowe lub zawodowe
• kierownik projektu
• specjalista ds. zapewniania jakości
• badacz
• twórca standardów
• twórca materiałów edukacyjnych
• innowator technologiczny
• pracownicy z niepełnosprawnościami
• zespół ds. doświadczenia użytkownika (UX)
• specjalista ds. różnorodności i integracji

A.2.1.2. Przypadek użycia 2

Organ administracji publicznej publikuje zapytanie ofertowe (RFP). Chce wymagać od potencjalnych oferentów wykazania, że potrafią utrzymywać dokładność i aktualność swoich raportów zgodności z wymaganiami dostępności (ACR) oraz aktualizować je w razie potrzeby.

Wymiary: Kluczowe znaczenie mają wymiary Wiedza i umiejętności, Cykl życia rozwoju TIK oraz Personel.

Role, które mogą być zaangażowane w przypadku użycia 2:

• konsultant/doradca ds. dostępności
• lider/promotor dostępności, niepełnosprawności i włączania
• specjalista ds. dostępności/osoba wspierająca/ednostka ds. dostępności
• programista narzędzi autorskich
• główny specjalista ds. dostępności
• dostawca/twórca treści
• projektant
• programista
• członek organizacji osób z niepełnosprawnościami
• programista narzędzi do oceny
• instruktor/trener
• kierownik IT
• przedstawiciel działu prawnego/prawnik
• osoba odpowiedzialna za polityki organizacyjne
• programista platformy
• menedżer produktu
• organizacja/stowarzyszenie branżowe lub zawodowe
• kierownik projektu
• specjalista ds. zapewniania jakości
• badacz
• twórca standardów
• twórca materiałów edukacyjnych
• innowator technologiczny
• pracownicy z niepełnosprawnościami
• zespół ds. doświadczenia użytkownika (UX)
• specjalista ds. różnorodności i integracji

A.2.1.3. Przypadek użycia 3

Organizacja sektora prywatnego otrzymała wiele skarg od kandydatów do pracy dotyczących uwzględniania osób z niepełnosprawnościami w procesie rekrutacji.

Wymiary: Kluczowe znaczenie mają wymiary Komunikacja, Wsparcie, Personel oraz Kultura organizacyjna.

Role, które mogą być zaangażowane w przypadku użycia 3:

• konsultant/doradca ds. dostępności
• lider/promotor dostępności, niepełnosprawności i włączania
• specjalista ds. dostępności/osoba wspierająca/ednostka ds. dostępności
• pracownik centrum obsługi telefonicznej
• główny specjalista ds. dostępności
• dostawca/twórca treści
• projektant
• członek organizacji osób z niepełnosprawnościami
• instruktor/trener
• kierownik IT
• przedstawiciel działu prawnego/prawnik
• osoba odpowiedzialna za polityki organizacyjne
• organizacja/stowarzyszenie branżowe lub zawodowe
• kierownik projektu
• badacz
• twórca materiałów edukacyjnych
• pracownicy z niepełnosprawnościami
• specjalista ds. różnorodności i integracji
• promocja/komunikacja
• zespół ds. zaopatrzenia

A.2.1.4. Przypadek użycia 4

Organizacja świadcząca usługi konsultingowe w zakresie dostępności chce pokazać potencjalnym klientom, że cała organizacja osiągnęła poziom Optymalizacja w zakresie dostępności.

Wymiary: Ponieważ ten przypadek użycia obejmuje całą organizację, należy przeanalizować wszystkie wymiary.

Role, które mogą być zaangażowane w przypadku użycia 4: Wszystkie role występujące w organizacji.

A.2.1.5. Przypadek użycia 5

Organizacja pozarządowa chce ustalić, jakimi obszarami powinna się zająć, aby poprawić wewnętrzną integrację osób z niepełnosprawnościami w kolejnym roku budżetowym.

Wymiary: Kluczowe znaczenie mają wymiary Komunikacja, Wsparcie, Personel oraz Kultura organizacyjna.

Role, które mogą być zaangażowane w przypadku użycia 5:

• konsultant/doradca ds. dostępności
• lider/promotor dostępności, niepełnosprawności i włączania
• specjalista ds. dostępności/osoba wspierająca/ednostka ds. dostępności
• pracownik centrum obsługi telefonicznej
• główny specjalista ds. dostępności
• dostawca/twórca treści
• projektant
• członek organizacji osób z niepełnosprawnościami
• instruktor/trener
• kierownik IT
• przedstawiciel działu prawnego/prawnik
• osoba odpowiedzialna za polityki organizacyjne
• organizacja/stowarzyszenie branżowe lub zawodowe
• kierownik projektu
• badacz
• twórca materiałów edukacyjnych
• pracownicy z niepełnosprawnościami
• specjalista ds. różnorodności i integracji
• promocja/komunikacja
• zespół ds. zaopatrzenia

A.2.1.6. Przypadek użycia 6

Organizacja chce zweryfikować dostępność innej organizacji, która dostarcza zewnętrzne treści cyfrowe przeznaczone do wykorzystania w jej rozwiązaniach.

Wymiary: Kluczowe znaczenie mają wymiary Komunikacja, Wiedza i umiejętności oraz Zaopatrzenie.

Role, które mogą być zaangażowane w przypadku użycia 6:

• konsultant/doradca ds. dostępności
• lider/promotor dostępności, niepełnosprawności i włączania
• specjalista ds. dostępności/osoba wspierająca/ednostka ds. dostępności
• pracownik centrum obsługi telefonicznej
• główny specjalista ds. dostępności
• dostawca/twórca treści
• projektant
• programista
• członek organizacji osób z niepełnosprawnościami
• regulator lub specjalista ds. polityk publicznych
• instruktor/trener
• kierownik IT
• przedstawiciel działu prawnego/prawnik
• osoba odpowiedzialna za polityki organizacyjne
• menedżer produktu
• organizacja/stowarzyszenie branżowe lub zawodowe
• kierownik projektu
• specjalista ds. zapewniania jakości
• twórca materiałów edukacyjnych
• pracownicy z niepełnosprawnościami
• zespół ds. doświadczenia użytkownika (UX)
• specjalista ds. różnorodności i integracji
• promocja/komunikacja
• zespół ds. zaopatrzenia

A.2.1.7. Przypadek użycia 7

Organizacja chce zweryfikować dostępność innej organizacji, która dostarcza narzędzia i biblioteki.

Wymiary: Druga organizacja powinna być odpowiedzialna za ocenę kluczowych wymiarów Wiedza i umiejętności, Cykl życia rozwoju TIK oraz Personel w odniesieniu do swoich narzędzi i bibliotek.

Role, które mogą być zaangażowane w przypadku użycia 7: Wszystkie role występujące w organizacji.

A.2.1.8. Przypadek użycia 8

Duża międzynarodowa korporacja chce ocenić dojrzałość pojedynczej jednostki biznesowej w zakresie dostępności.

Wymiary: Należy przeanalizować wszystkie wymiary w kontekście tej konkretnej jednostki biznesowej.

Role, które mogą być zaangażowane w przypadku użycia 8: Wszystkie role występujące w danej jednostce biznesowej.

B. Słownik

W tym dokumencie używane są następujące terminy:

ACR

Raport zgodności z wymaganiami dostępności (Accessibility Conformance Report, ACR). Dokument formalnie podsumowujący stopień, w jakim produkt lub usługa z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK) jest zgodna z międzynarodowymi wytycznymi i standardami dostępności.

Format raportu opiera się na standardach uznanych w branży. ACR są wykorzystywane przez nabywców w celu ustalenia, w jakim stopniu produkt jest dostępny oraz jakie mogą występować w nim braki w zakresie dostępności.

cykl życia umowy (ang. contract lifecycle)

Etapy i procesy związane z pozyskiwaniem produktu lub usługi TIK, począwszy od wszczęcia postępowania, poprzez ocenę odpowiedzi, wybór dostawcy, któremu zostanie udzielone zamówienie, realizację wymagań umowy i monitorowanie jej wykonywania – w tym jej przedłużanie – aż do zakończenia okresu obowiązywania umowy.

dojrzałość (ang. maturity)

Stopień sformalizowania (formalności) i optymalizacji procesów, od działań ad hoc (doraźnych), przez formalnie zdefiniowane kroki, po zarządzane metryki wyników i aktywną optymalizację procesów.

klient (ang. customer)

Zewnętrzni lub wewnętrzni użytkownicy produktów lub usług organizacji, w tym między innymi studenci, członkowie społeczeństwa, pracownicy i kontrahenci.

organizacja (ang. organization)

Odnosi się do celowych grup ludzi działających w ramach pewnych reguł i struktur, aby osiągnąć określone cele. Obejmują między innymi:

• organ lub jednostkę administracji publicznej (federalną, stanową/prowincjonalną, powiatową/miejską, gminną itp.);
• podmiot prowadzący działalność gospodarczą dowolnego rodzaju (w tym działalność jednoosobową, spółkę lub spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością);
• instytucję edukacyjną (uniwersytet, kolegium, system szkół danego okręgu);
• organizację pozarządową (NGO) lub organizację non-profit;
• jednostkę lub jednostki organizacyjne, w których potrzebne jest osiągnięcie dojrzałości w zakresie dostępności.

poziom dojrzałości (ang. maturity level)

Określenie używane do wskazania osiągnięcia lub nieosiągnięcia określonego poziomu w danym wymiarze Modelu dojrzałości.

punkt dowodowy (ang. proof point)

Kryterium dojrzałości w zakresie dostępności, którego spełnienie znajduje potwierdzenie w dowodach.

społeczność praktyków (communities of practice, CoP)

Społeczność praktyków to grupa osób, które łączy wspólny obszar zainteresowań, zawód lub pasja i które współpracują ze sobą, aby osiągać zarówno cele indywidualne, jak i grupowe. Społeczności praktyków często koncentrują się na dzieleniu się wiedzą, doświadczeniami i najlepszymi praktykami oraz na tworzeniu nowej wiedzy w celu rozwoju dziedziny praktyki zawodowej. Istotnym elementem ich funkcjonowania jest ciągła interakcja między członkami..

technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) (Information and Communications Technology, ICT)

Technologie informacyjne i inne urządzenia, systemy, technologie lub procesy, których główną funkcją jest tworzenie, przetwarzanie, przechowywanie, wyświetlanie, odbieranie lub przesyłanie danych i informacji elektronicznych, a także wszelkich związanych z nimi treści.

Przykłady technologii TIK obejmują między innymi: komputery i urządzenia peryferyjne, kioski informacyjne i automaty transakcyjne, urządzenia telekomunikacyjne, wyposażenie pomieszczeń klienta, wielofunkcyjne urządzenia biurowe, oprogramowanie, aplikacje, strony internetowe, filmy i dokumenty elektroniczne.

usprawnienie (ang. accommodation)

Modyfikacje lub dostosowania, które umożliwiają osobie z niepełnosprawnością uzyskanie dostępu do danych i funkcji i pomyślne wykonanie zadań.

wymiar (ang. dimension)

Aspekt, w odniesieniu do którego organizacja mierzy swoją dojrzałość w zakresie dostępności.

C. Podziękowania

Główni współtwórcy, redaktorzy poszczególnych sekcji oraz uczestnicy aktywnie zaangażowani w prace Podgrupy ds. Modelu Dojrzałości w czasie publikacji dokumentu.

• Jake Abma (ING Groep N.V.)
• Irfan Ali (Black Rock)
• Nadine Auer
• Nichole Bui (Rhonda Weiss Center for Accessible IDEA Data)
• Sheri Byrne-Haber (VMWare)
• David Fazio (Invited Expert)
• Jeff Kline (Jeff Kline Accessibility Consulting)
• Charles LaPierre (Benetech)
• Mark Miller (TPGi)
• Mary Jo Mueller (IBM)
• Brian O'Day (Intel)
• Susana Pallero (Invited Expert)
• Raph de Rooij (Community Group Member)
• Janina Sajka (Invited Expert)
• Lori Samuels (NBC Universal)
• Stacey Swinehart Ganderson (Invited Expert)
• Lionel Wolberger (User Way)
• Jennifer X Zhang (Invited Expert, RaLytics)
• Ruoxi Ran ( W3C staff contact)
• Neha Manik Jadhav (Invited Expert)
• Angela Barker
• Jennifer Evans (Deque)
• Keith (Dr. Keith) Newton
• Susana Pallero
• Giacomo Petri

D. Dziennik zmian

Aby zapoznać się z listą wszystkich poruszonych kwestii, zapoznaj się z systemem śledzenia problemów grupy zadaniowej Maturity Model Task Force.

Istotne zmiany od czasu opublikowania wersji roboczej do publicznej konsultacji w dniu 28 sierpnia 2025 r.

Dodano nową sekcję wprowadzającą – Dostosowywanie modelu dojrzałości