Przejdź do głównej zawartości

Słownik podstawowych pojęć i terminów

Słownik zawiera kanoniczne definicje pojęć wykorzystywanych w modelu zapewniania dostępności cyfrowej i zaleceniach Sieci Dostępności Cyfrowej. Definicje prawne i normatywne zachowują znaczenie wynikające ze wskazanych źródeł, a definicje oznaczone jako SDC zostały przyjęte na potrzeby modelu Sieci.

A

alternatywa tekstowaNormatywna
Tekst programowo powiązany z treścią nietekstową albo wskazany z tekstu programowo powiązanego z tą treścią, służący jako jej tekstowy odpowiednik.
alternatywny sposób dostępuPrawna
Sposób zapewnienia dostępu do elementu strony internetowej lub aplikacji mobilnej, gdy podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić jego dostępności cyfrowej, realizowany w szczególności przez kontakt telefoniczny, korespondencyjny, środki komunikacji elektronicznej albo z wykorzystaniem tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika.
aplikacja mobilnaPrawna
Publicznie dostępne oprogramowanie z interfejsem dotykowym zaprojektowane do wykorzystania na przenośnych urządzeniach elektronicznych, z wyłączeniem aplikacji przeznaczonych do użytku na przenośnych komputerach osobistych.
archiwizacja formalnaSDC
Postępowanie z dokumentacją wynikające z przepisów kancelaryjno-archiwalnych, w tym kwalifikacja, przechowywanie i przekazywanie.
archiwizacja operacyjnaSDC
Przeniesienie zasobu z bieżącego obiegu lub głównego miejsca publikacji do stanu lub miejsca dla zasobów nieaktualnych lub rzadziej wykorzystywanych, bez przesądzania statusu archiwalnego.
audiodeskrypcjaNormatywna
Narracja opisująca istotne informacje wizualne nieprzekazywane przez podstawową ścieżkę dźwiękową.
audiodeskrypcja rozszerzonaNormatywna
Audiodeskrypcja, dla której materiał jest okresowo zatrzymywany, aby umożliwić przekazanie potrzebnego opisu.
audyt dostępności cyfrowejOficjalna
Sformalizowane badanie dostępności wykonywane przez osobę posiadającą odpowiednie kompetencje i zakończone udokumentowaną oceną wyników.
audyt weryfikującyOficjalna
Ponowne badanie służące sprawdzeniu skuteczności działań naprawczych oraz wykryciu ewentualnych nowych problemów.

B

badanie dostępności cyfrowejOficjalna
Czynności służące zebraniu informacji o dostępności cyfrowej rozwiązania lub jego części z wykorzystaniem określonej metody albo zestawu metod.
barieraPrawna
Przeszkoda lub ograniczenie architektoniczne, cyfrowe lub informacyjno-komunikacyjne, które uniemożliwia lub utrudnia osobom ze szczególnymi potrzebami udział w różnych sferach życia na zasadzie równości z innymi osobami.
bariera dostępności cyfrowejSDC
Właściwość albo brak właściwości rozwiązania cyfrowego, która uniemożliwia lub utrudnia użytkownikowi korzystanie z informacji, funkcji albo usługi.

C

cykl życia rozwiązania cyfrowegoSDC
Okres od rozpoznania potrzeby rozwiązania, przez pozyskanie lub wytworzenie, wdrożenie, eksploatację, utrzymanie i rozwój, aż do wycofania albo zastąpienia.
cykl życia treściSDC
Okres od powstania lub pozyskania treści, przez opracowanie, publikację, utrzymanie i aktualizację, aż do archiwizacji albo wycofania.
cykl życia zasobu cyfrowegoSDC
Okres od utworzenia lub pozyskania zasobu, przez jego wykorzystywanie i utrzymywanie, aż do archiwizacji, migracji, wycofania albo usunięcia.

D

decyzjaSDC
Rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie informacji dotyczących dostępności cyfrowej i sposobu jej zapewniania. Decyzje prowadzą do działań wpływających na stan dostępności i zgodności lub na doskonalenie sposobu działania organizacji.
decyzja publikacyjnaSDC
Udokumentowane rozstrzygnięcie dotyczące materiału przeznaczonego do publikacji, określające sposób dalszego postępowania.
deklaracja dostępnościPrawna
Dokument publikowany przez podmiot publiczny dla strony internetowej lub aplikacji mobilnej, zawierający wymagane prawem informacje o jej dostępności cyfrowej oraz sposobach kontaktu i postępowania.
dobra praktykaSDC
Sprawdzone działanie, dzięki któremu w konkretnej organizacji konkretny prosty lub złożony problem związany z zapewnianiem dostępności cyfrowej przestaje istnieć. Opis skutecznego działania zgłoszonego i przedstawionego jako wzór postępowania, sporządzony na podstawie doświadczeń konkretnej organizacji (wraz z materiałami wzorcowymi).
dojrzałość organizacyjnaSDC
Stopień, w jakim zdolności organizacji są ustanowione, stosowane, mierzone i doskonalone w sposób systematyczny i trwały.
dokument cyfrowySDC
Wyodrębniony dokument przeznaczony do odczytu, przetwarzania lub udostępniania za pomocą urządzeń i oprogramowania cyfrowego.
dokument elektronicznyPrawna
Stanowiący odrębną całość znaczeniową zbiór danych uporządkowanych w określonej strukturze wewnętrznej i zapisany na informatycznym nośniku danych.
dokument tekstowySDC
Dokument cyfrowy, którego podstawową treść stanowi tekst, mogący zawierać również grafiki, tabele lub formularze.
dokumentacja dostępności rozwiązaniaSDC
Uporządkowany zbiór informacji i dowodów dotyczących wymagań dostępności mających zastosowanie do rozwiązania, jego stanu dostępności i zgodności, przeprowadzonych ocen, znanych ograniczeń oraz podjętych działań.
dostęp alternatywnyPrawna
Sposób zapewnienia osobie ze szczególnymi potrzebami dostępu w indywidualnym przypadku, gdy podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej, polegający w szczególności na wsparciu innej osoby, wsparciu technicznym albo zmianie organizacji podmiotu w niezbędnym zakresie.
dostępnośćPrawna
Dostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia.
dostępność cyfrowaPrawna
Dostępność cyfrowa strony internetowej i aplikacji mobilnej polega na zapewnieniu ich funkcjonalności, kompatybilności, postrzegalności i zrozumiałości.
dostępność cyfrowa dokumentuSDC
Właściwość dokumentu umożliwiająca skuteczne zapoznanie się z jego treścią, strukturą i funkcjami, także przy użyciu technologii wspomagających.
dostępność komunikacjiSDC
Zapewnienie, że komunikaty publiczne mogą być odebrane, zrozumiane i wykorzystane przez możliwie szerokie grono osób, w tym osoby z niepełnosprawnościami, osoby starsze, osoby korzystające z technologii wspomagających oraz osoby odbierające treści w różnych warunkach technicznych.
dostosowanie cyfroweSDC
Zmiana sposobu korzystania z technologii, oprogramowania, treści lub środowiska cyfrowego służąca usunięciu albo ograniczeniu bariery utrudniającej określonej osobie wykonywanie zadań lub korzystanie z rozwiązania.
działanieSDC
Zaplanowana czynność realizowana w odpowiedzi na podjętą decyzję. Działania mogą prowadzić do usunięcia problemów, ograniczenia ryzyka, poprawy dostępności lub doskonalenia systemowego zapewniania dostępności cyfrowej.
działanie naprawczeSDC
Działanie podejmowane w celu usunięcia stwierdzonej niezgodności albo problemu dostępności i doprowadzenia przedmiotu do wymaganego stanu.

E

ekstranetPrawna
Niepubliczna sieć telekomunikacyjną, do której dostęp może być uzyskiwany z punktów dostępu usytuowanych w więcej niż jednej strukturze organizacyjnej lub organizacji
elektroniczne zarządzanie dokumentacją (EZD)Prawna
System wykonywania czynności kancelaryjnych, dokumentowania przebiegu załatwiania i rozstrzygania spraw oraz gromadzenia i tworzenia dokumentacji w postaci elektronicznej z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego.
element dekoracyjnyNormatywna
Element niemający znaczenia informacyjnego ani funkcjonalnego, którego pominięcie nie zmienia informacji lub możliwości działania użytkownika.
element graficznyOficjalna
Nietekstowy element wizualny, np. zdjęcie, grafika, ikona, logo, wykres lub schemat.
element strony internetowej lub aplikacji mobilnejPrawna
Tekst, grafika, wykresy, mapy, multimedia, animacje, pliki oraz narzędzia do interaktywnego przesyłania danych.
EN 301 549Normatywna
Europejska norma określająca wymagania dostępności dla produktów i usług technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz powiązane procedury testowe i metody oceny.
Europejski akt o dostępności (EAA)Prawna
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług.

F

fokus klawiaturyNormatywna
Zaznaczenie - skupienie uwagi systemu na wybranym elemencie na stronie internetowej lub aplikacji za pomocą klawisza tabulacji TAB lub w przypadku aplikacji mobilnej za pomocą dotyku, odwzorowane za pomocą wskaźnika wizualnego np. w postaci ramki wokół elementu.
funkcjonalnośćPrawna
Właściwość strony internetowej lub aplikacji mobilnej umożliwiającą użytkownikowi skorzystanie ze wszystkich oferowanych przez nie funkcji

I

informacja krytyczna czasowoSDC
Informacja, której użyteczność lub znaczenie dla bezpieczeństwa, praw albo działań odbiorcy istotnie zależą od czasu jej przekazania.
intranetPrawna
Niepubliczna sieć telekomunikacyjna, do której dostęp może być uzyskiwany z punktów dostępu usytuowanych w jednej strukturze organizacyjnej lub organizacji

J

K

kanał publikacjiSDC
Środowisko lub sposób cyfrowego udostępniania treści określonym odbiorcom.
kierownictwo organizacjiSDC
Osoba albo organ odpowiedzialny za zatwierdzenie zasad postępowania, zapewnienie warunków organizacyjnych oraz rozstrzyganie przypadków wymagających decyzji zarządczej.
kompatybilnośćPrawna
Właściwość strony internetowej lub aplikacji mobilnej umożliwiającą tej stronie lub aplikacji współpracę z możliwie największą liczbą programów, w tym z narzędziami i programami wspomagającymi osoby niepełnosprawne
komunikacja kryzysowaOficjalna
Komunikacja prowadzona w związku z sytuacją kryzysową, obejmująca przekazywanie odbiorcom informacji, ostrzeżeń, zaleceń lub instrukcji istotnych dla bezpieczeństwa i właściwego działania.
komunikacja pilnaSDC
Komunikacja wymagająca przekazania informacji szybciej niż w zwykłym procesie publikacji ze względu na znaczenie informacji, jej aktualność albo potrzebę szybkiego działania odbiorcy.
komunikacja publiczna w kanałach cyfrowychSDC
Komunikacja kierowana do szerokiego grona odbiorców, zwykle przez stronę internetową, Biuletyn Informacji Publicznej, media społecznościowe, newsletter, platformę wideo, transmisję, kampanię informacyjną albo inny publiczny kanał cyfrowy.
kontrastNormatywna
Różnica jasności między tekstem lub elementem graficznym a tłem. Odpowiedni kontrast ułatwia odczyt osobom słabowidzącym, użytkownikom urządzeń mobilnych i osobom korzystającym z treści w trudnych warunkach oświetleniowych.
kontrola przed publikacjąSDC
Sprawdzenie materiału bezpośrednio przed udostępnieniem, służące ustaleniu, czy spełnia wymagania procesu publikacji i jaki powinien być dalszy sposób postępowania.
koordynator do spraw dostępnościPrawna
Osoba wyznaczona do pełnienia funkcji koordynatora do spraw dostępności, której zadania obejmują w szczególności wsparcie osób ze szczególnymi potrzebami, przygotowanie i koordynację wdrożenia planu działania oraz monitorowanie zapewniania dostępności.
kwalifikacja materiałuSDC
Ocena materiału służąca ustaleniu wymagań, zasad i sposobu dalszego postępowania przed publikacją.

M

materiał archiwalnyPrawna
Dokumentacja, bez względu na sposób jej wytworzenia i postać, mająca znaczenie jako źródło informacji o wartości historycznej dotyczącej działalności państwa, organów i jednostek publicznych, życia społecznego i gospodarczego, nauki, kultury, sztuki oraz innych dziedzin wskazanych w ustawie, wchodząca do narodowego zasobu archiwalnego.
materiał audioNormatywna
Nagranie dźwiękowe publikowane jako samodzielna treść, na przykład podcast, komunikat głosowy, wywiad, zapis debaty albo nagranie instruktażowe.
materiał dowodowySDC
Informacja, zapis, wynik badania, dokument lub inny możliwy do zweryfikowania materiał wykorzystywany jako podstawa ustalenia stanu albo podjęcia decyzji.
materiał pochodzący od innego podmiotuSDC
Materiał przygotowany poza organizacją publikującą i przekazany jej w celu udostępnienia albo wykorzystania w publikacji.
materiał wideoNormatywna
Treść cyfrowa, w której podstawowym sposobem przekazywania informacji jest ruchomy lub sekwencyjny obraz, z dźwiękiem albo bez niego.
materiał źródłowySDC
Materiał otrzymany lub przygotowany przed jego redakcyjnym, technicznym lub dostępnościowym opracowaniem do publikacji.
media zsynchronizowaneNormatywna
Dźwięk lub wideo zsynchronizowane z innym formatem prezentowania informacji lub z interaktywnymi komponentami zależnymi od czasu, z wyjątkiem wyraźnie oznaczonej alternatywy medialnej dla tekstu.
miganieNormatywna
Szybka zmiana jasności, koloru lub obrazu, która może powodować dyskomfort, utrudniać odbiór albo stwarzać ryzyko dla osób wrażliwych na bodźce świetlne. Materiały nie powinny zawierać elementów migających częściej niż trzy razy na sekundę.
migracja danychSDC
Przeniesienie danych lub zasobów do innego systemu, formatu, repozytorium albo środowiska z zachowaniem czytelności, metadanych, kontekstu i możliwości dalszego wykorzystania.
migracja zasobu z zachowaniem dostępnościSDC
Migracja przeprowadzona tak, aby nie powodowała utraty potrzebnych właściwości dostępności albo aby zostały one odtworzone w środowisku docelowym.
monitoring dostępnościSDC
Systematyczne zbieranie i analizowanie informacji o stanie dostępności oraz skuteczności działań służących jej zapewnianiu, prowadzone w organizacji na potrzeby zarządzania i doskonalenia.

N

napisy automatyczneOficjalna
Napisy generowane automatycznie przez system rozpoznawania mowy; samo ich wygenerowanie nie oznacza spełnienia wymagań jakościowych.
napisy na żywoNormatywna
Napisy tworzone i prezentowane w czasie rzeczywistym podczas transmisji lub wydarzenia na żywo.
napisy otwarteNormatywna
Napisy trwale widoczne, których użytkownik nie może wyłączyć.
napisy rozszerzoneNormatywna
Zsynchronizowana tekstowa prezentacja mowy oraz istotnych informacji dźwiękowych potrzebnych do zrozumienia materiału.
napisy zamknięteNormatywna
Napisy rozszerzone, które użytkownik może włączyć lub wyłączyć.
nawigacjaPrawna
Zespół funkcji obejmujących menu oraz linki do elementów strony internetowej lub aplikacji mobilnej, takich jak nagłówki, listy lub tabele, pozwalających użytkownikowi na przemieszczanie się między elementami strony internetowej lub aplikacji mobilnej
nieproporcjonalne obciążeniePrawna
Obciążenie związane ze spełnieniem określonego wymagania dostępności, które na podstawie oceny uwzględniającej w szczególności relację kosztów do kosztów działalności, szacowane koszty i korzyści dla podmiotu oraz osób ze szczególnymi potrzebami, a także relację kosztów do przychodów, zostaje uznane za nieproporcjonalne dla podmiotu gospodarczego.
niezgodnośćSDC
Stwierdzone niespełnienie wymagania mającego zastosowanie do ocenianego przedmiotu.

O

obraz tekstuNormatywna
Tekst przedstawiony w formie nietekstowej, na przykład jako obraz, w celu osiągnięcia określonego efektu wizualnego.
obserwacjaSDC
Pojedyncza informacja pozyskana podczas realizacji procesu. Obserwacje stanowią podstawowy materiał wykorzystywany do budowania wiedzy utrzymywanej w rejestrach.
ocenaSDC
Działanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji.
ocena dostępnościSDC
Ocena właściwości rozwiązania mających wpływ na możliwość korzystania z niego przez użytkowników, prowadzona w określonym celu i zakresie.
ocena zgodnościSDC
Ocena służąca ustaleniu, czy i w jakim zakresie przedmiot oceny spełnia określone wymagania.
odbiór rozwiązania cyfrowegoSDC
Proces sprawdzenia, czy dostarczone rozwiązanie spełnia warunki odbioru, oraz podjęcia udokumentowanej decyzji dotyczącej jego przyjęcia.
odbiór warunkowySDC
Odbiór rozwiązania mimo pozostających do usunięcia niezgodności lub niespełnionych warunków, po udokumentowaniu braków, sposobu i terminu ich usunięcia oraz zasad ponownej weryfikacji.
odmowa publikacjiSDC
Rozstrzygnięcie polegające na nieopublikowaniu materiału z powodu braku podstaw publikacji, istotnych braków formalnych, problemów dostępności albo innych uzasadnionych przyczyn.
odpowiedzialnośćSDC
Przypisanie roli lub podmiotowi obowiązku doprowadzenia do określonego rezultatu, podjęcia decyzji albo zapewnienia wykonania działań.
opis rozszerzonyOficjalna
Szczegółowy tekstowy opis złożonej treści nietekstowej, przekazujący informacje, których nie da się wystarczająco przedstawić krótkim tekstem alternatywnym.
organizacjaSDC
Grupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury.
organizacja wielopodmiotowaSDC
Umowne określenie organizacji lub organu wykonującego zadania z udziałem wielu organizacyjnie lub prawnie wyodrębnionych jednostek albo podmiotów i pełniącego wobec nich określoną rolę. Nie jest to odrębna kategoria prawna.
osoba publikującaSDC
Rola wykonująca techniczne udostępnienie materiału w określonym kanale publikacji.
osoba z niepełnosprawnościąPrawna
Osoba mająca długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co w oddziaływaniu z różnymi barierami może utrudniać jej pełny i skuteczny udział w życiu społecznym na zasadzie równości z innymi osobami.
osoba ze szczególnymi potrzebamiPrawna
Osoby, które ze względu na swoje cechy lub okoliczności w których się znajdują muszą podjąć dodatkowe działania w celu przezwyciężenia barier uniemożliwiających lub utrudniających im udział w różnych sferach życia na równi z pozostałymi osobami.

P

planSDC
Dokument określający zamierzone rezultaty, działania, odpowiedzialności, terminy i, jeśli potrzebne, zasoby oraz sposób monitorowania wykonania.
podmiot przekazującySDC
Podmiot przekazujący materiał do publikacji wraz z informacjami potrzebnymi do jego oceny i publikacji.
podmiot publicznyPrawna
Podmiot należący do kategorii wskazanych w art. 2 ustawy o dostępności cyfrowej, posiadający stronę internetową lub aplikację mobilną albo zarządzający ich elementami zamieszczonymi w środowisku umożliwiającym zapewnienie dostępności cyfrowej treści.
ponowna kwalifikacjaSDC
Powrót do oceny materiału po uzyskaniu nowych informacji, nowej wersji materiału albo dodatkowych wyjaśnień.
postrzegalnośćPrawna
Właściwość strony internetowej lub aplikacji mobilnej umożliwiającą jej odbiór przez użytkownika za pomocą zmysłu słuchu, wzroku lub dotyku
poziom dojrzałościSDC
Etapy cząstkowe używane do oznaczania osiągnięcia lub nieosiągnięcia określonego poziomu dojrzałości
problemSDC
Udokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu działania organizacji wpływającego na zapewnianie dostępności cyfrowej.
problem dostępności cyfrowejSDC
Właściwość albo sytuacja utrudniająca lub uniemożliwiająca użytkownikowi skuteczne korzystanie z rozwiązania cyfrowego; nie jest automatycznie niezgodnością.
proceduraSDC
Opis ustalonego sposobu realizacji procesu lub jego części, określający czynności, kolejność, role, warunki i sposób dokumentowania działań.
procedura testowaSDC
Opis sposobu wykonania testu, obejmujący cel, warunki, czynności, oczekiwany rezultat oraz sposób określenia wyniku.
produkt cyfrowySDC
Rozwiązanie cyfrowe wytwarzane, dostarczane lub nabywane jako wyodrębniony przedmiot świadczenia, zamówienia albo oferty.
prosty językOficjalna
Standard komunikacji polegający na takim doborze języka, struktury i sposobu przedstawienia informacji, aby odbiorca mógł łatwo ją znaleźć, zrozumieć i wykorzystać.
przesłanka wyłączeniaPrawna
Określona przepisami okoliczność, której spełnienie pozwala zastosować dane wyłączenie.
publikacjaSDC
Udostępnienie treści lub zasobu cyfrowego określonym odbiorcom w wybranym kanale cyfrowym.
publikacja warunkowaSDC
Wyjątkowe udostępnienie materiału mimo udokumentowanych braków, po określeniu warunków dalszego postępowania, odpowiedzialności i terminu usunięcia braków, jeżeli możliwy do określenia.
punkt dowodowySDC
Kryterium lub obserwowalny rezultat wykorzystywany jako dowód osiągnięcia określonego poziomu dojrzałości.

R

racjonalne usprawnieniePrawna
Konieczne i odpowiednie zmiany oraz dostosowania, które nie nakładają nieproporcjonalnego lub nadmiernego obciążenia i są potrzebne w konkretnym przypadku, aby zapewnić osobom z niepełnosprawnościami możliwość korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności na zasadzie równości z innymi osobami.
raport zgodności z dostępnością (ACR)Branżowa
Raport zgodności z dostępnością. Oficjalny dokument techniczny, który szczegółowo opisuje poziom zgodności cyfrowego produktu (np. oprogramowania, aplikacji, strony internetowej lub sprzętu IT) z międzynarodowymi standardami dostępności, takimi jak WCAG, norma EN 301 549, Sekcja 508 (USA).
redaktor treściSDC
Rola przygotowująca treść do udostępnienia zgodnie z przyjętymi zasadami językowymi, strukturalnymi, redakcyjnymi i dostępnościowymi.
regresja dostępnościSDC
Pogorszenie dostępności rozwiązania wskutek zmiany, powodujące powstanie nowego problemu albo ponowne wystąpienie problemu wcześniej usuniętego.
rejestrSDC
Uporządkowany i aktualizowany zbiór powiązanych informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej. Rejestr stanowi źródło informacji wykorzystywanych w procesach, raportowaniu i publikowaniu informacji.
rejestr decyzjiSDC
Uporządkowany zapis decyzji podejmowanych w procesie wraz z danymi pozwalającymi ustalić przedmiot, wynik, podstawę i dalsze działania.
rejestr niezgodnościSDC
Uporządkowany zapis stwierdzonych niezgodności oraz informacji potrzebnych do zarządzania ich obsługą, naprawą, weryfikacją i zamknięciem.
rejestr zasobów cyfrowychSDC
Uporządkowany wykaz zasobów cyfrowych zawierający dane potrzebne do zarządzania nimi w czasie.
rekomendacjaSDC
Część zalecenia – sugestia, aby zastosować określony sposób działania lub uwzględnić albo rozważyć określone aspekty działania. Rekomendacja opisuje szczegółowiej, w jaki sposób optymalnie można zrealizować zalecenie lub jego część. Może wskazywać na polecane sprawdzone rozwiązanie, dobrą praktykę lub kilka dobrych praktyk jako sposoby skutecznego wdrożenia zalecenia.
reprezentatywna próbkaNormatywna
Celowo dobrany zbiór elementów odzwierciedlający istotne typy treści, funkcje, widoki, procesy i technologie w zakresie potrzebnym do realizacji celu oceny.
rolaSDC
Wyodrębniona funkcja w organizacji lub procesie, z którą powiązane są określone zadania, uprawnienia lub odpowiedzialności; rola nie musi odpowiadać stanowisku.
rozwiązanie cyfroweSDC
Zasób cyfrowy lub powiązany zestaw zasobów realizujący określoną funkcję albo umożliwiający wykonanie zadania przez użytkownika lub organizację.
rozwiązanie systemoweSDC
Zaplanowany i powtarzalny sposób działania obejmujący powiązane procesy, role, zasoby lub narzędzia, służący trwałemu rozwiązaniu określonego problemu związanego z zapewnianiem dostępności cyfrowej.
ryzyko publikacyjneSDC
Ryzyko negatywnego skutku związanego z publikacją lub utrzymywaniem materiału, w szczególności wskutek niedostępności, nieaktualności, niekompletności albo błędnej kwalifikacji.

S

samodzielna weryfikacja eksperckaSDC
Sprawdzenie wyniku systemu AI przez osobę posiadającą odpowiednie kompetencje, wykonane na materiale źródłowym i niezależnie od wyniku systemu AI.
specjalistyczne wsparcie użytkownikaSDC
Indywidualna pomoc udzielana użytkownikowi, który z powodu bariery dostępności lub szczególnej potrzeby nie może skutecznie skorzystać ze standardowego sposobu obsługi rozwiązania lub usługi cyfrowej.
społeczność praktykówSDC
Grupa osób związanych wspólnym obszarem praktyki, które regularnie wymieniają wiedzę i doświadczenia oraz wspólnie rozwijają sposoby działania w tym obszarze.
stanSDC
Aktualny, udokumentowany opis określonego obiektu w danym momencie. W zapewnianiu dostępności cyfrowej pojęcie stanu odnosi się przede wszystkim do stanu dostępności i zgodności zasobów oraz do sposobu funkcjonowania organizacji w obszarach wpływających na zapewnianie dostępności cyfrowej.
stan dostępności i zgodnościSDC
Aktualna, udokumentowana wiedza o dostępności rozwiązania cyfrowego oraz o stopniu spełniania mających do niego zastosowanie wymagań.
standard dostępnościSDC
Ustalony zestaw zasad, wymagań lub kryteriów służących określeniu oczekiwanego poziomu dostępności określonego rodzaju rozwiązań, treści, usług lub procesów.
standard treściSDC
Ustalony zestaw zasad dotyczących przygotowania, redagowania, struktury, formy i publikowania określonego rodzaju treści.
status dostępnościowy zasobuSDC
Informacja o tym, czy zasób jest dostępny cyfrowo, wymaga dostosowania, wymaga dostępu alternatywnego, jest archiwalny z ograniczeniami, został wycofany z publikacji albo jest migrowany z wymaganiem zachowania elementów dostępnościowych.
strona internetowaPrawna
Zbiór uporządkowanych logicznie, połączonych ze sobą przez nawigację oraz linki, elementów prezentowanych za pomocą przeglądarki internetowej pod jednolitym adresem elektronicznym.
system AIPrawna
System maszynowy zaprojektowany do działania z różnym poziomem autonomii po wdrożeniu, mogący wykazywać zdolność adaptacji po wdrożeniu, który dla wyraźnych lub dorozumianych celów wnioskuje, jak generować na podstawie otrzymanych danych wejściowych wyniki, takie jak predykcje, treści, zalecenia lub decyzje mogące wpływać na środowisko fizyczne lub wirtualne.
system EZDPrawna
System teleinformatyczny umożliwiający wykonywanie czynności kancelaryjnych, dokumentowanie przebiegu spraw oraz gromadzenie i tworzenie dokumentacji elektronicznej.
systemowe zapewnianie dostępności cyfrowejSDC
Sposób działania organizacji, w którym role, odpowiedzialności, procesy, zasoby i mechanizmy oceny są wzajemnie powiązane i skoordynowane, tak aby organizacja trwale zapewniała dostępność cyfrową.

Ś

środek wspierającySDC
Narzędzie, procedura, wzór, instrukcja, standard, rejestr lub inny element wspomagający stosowanie zalecenia albo działanie organizacji w zakresie dostępności cyfrowej.

T

technologia informacyjno-komunikacyjna (TIK)Normatywna
Technologie, sprzęt, systemy i procesy, których główną funkcją jest tworzenie, przetwarzanie, przechowywanie, prezentowanie, odbieranie lub przesyłanie danych i informacji elektronicznych oraz powiązanych treści.
technologia wspomagającaNormatywna
Sprzęt lub oprogramowanie, które zapewnia osobom z niepełnosprawnościami funkcje wspierające korzystanie z technologii, wykraczające poza funkcje oferowane standardowo przez głównego klienta użytkownika.
tekst alternatywnyNormatywna
Tekst pełniący funkcję alternatywy dla określonej treści nietekstowej.
tekst łatwy do czytania i zrozumienia (ETR)Oficjalna
Sposób opracowania i przedstawienia informacji przeznaczony szczególnie dla osób mających trudności z czytaniem i rozumieniem tekstu.
test dostępnościOficjalna
Wykonanie określonych czynności sprawdzających w celu ustalenia, czy badany element spełnia określony warunek lub wymaganie dostępności.
tłumaczenie na PJMOficjalna
Przekład treści mówionej lub pisanej na polski język migowy. Tłumaczenie na PJM może być zapewniane w nagraniach, transmisjach, materiałach informacyjnych lub wydarzeniach online.
transkrypcjaOficjalna
Tekstowa wersja informacji przekazywanych w ścieżce dźwiękowej materiału, obejmująca wypowiedzi i informacje dźwiękowe potrzebne do zrozumienia treści.
transkrypcja rozszerzonaSDC
Transkrypcja uzupełniona o tekstowy opis informacji wizualnych potrzebnych do zrozumienia materiału.
treść cyfrowaSDC
Informacja lub przekaz utrzymywany i udostępniany w postaci cyfrowej, w tym tekst, grafika, dźwięk, wideo lub ich połączenie.
treść nietekstowaNormatywna
Treść, która nie jest programowo określaną sekwencją znaków wyrażającą język naturalny.
treść równoważnaNormatywna
Treść przekazująca informacje i umożliwiająca realizację celu odpowiadającego treści przedstawionej w innej formie.

U

uniwersalne projektowaniePrawna
Projektowanie produktów, środowiska, programów i usług w taki sposób, aby były użyteczne dla wszystkich w możliwie największym stopniu bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania. Uniwersalne projektowanie nie wyklucza pomocy technicznych dla szczególnych grup osób z niepełnosprawnościami, jeżeli są potrzebne.
usługa cyfrowaSDC
Usługa, której istotna część jest realizowana za pomocą rozwiązania cyfrowego i wymaga od użytkownika korzystania z interfejsu, treści lub funkcji cyfrowych.
ustawa o dostępności cyfrowej (UDC)Prawna
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
utrzymanie rozwiązania cyfrowegoSDC
Działania wykonywane podczas eksploatacji rozwiązania w celu zachowania jego funkcjonalności, bezpieczeństwa, aktualności i dostępności oraz reagowania na wykryte problemy.
utrzymanie treściSDC
Działania podejmowane po publikacji w celu zachowania aktualności, poprawności, dostępności i użyteczności treści przez okres jej udostępniania.
użytkownikSDC
Osoba, która korzysta z produktu, usługi, rozwiązania cyfrowego lub środowiska albo wchodzi z nimi w interakcję.

V

Voluntary Product Accessibility Template (VPAT)Branżowa
Szablon opracowany przez Information Technology Industry Council służący do sporządzania raportu zgodności z dostępnością (ACR).

W

warunki odbioruSDC
Wcześniej określone wymagania, kryteria, dowody i inne przesłanki, których ocena stanowi podstawę decyzji odbiorowej.
weryfikacjaSDC
Sprawdzenie informacji, wyniku, działania albo stanu w celu potwierdzenia jego poprawności, zgodności z określonym kryterium lub skuteczności.
weryfikacja dostępnościSDC
Ocena materiału przeprowadzana przed publikacją w zakresie adekwatnym do rodzaju materiału, ryzyka wystąpienia barier oraz sposobu publikacji.
weryfikator dostępnościSDC
Osoba posiadająca kompetencje do sprawdzania określonych właściwości dostępności materiału lub rozwiązania i dokumentowania wyniku weryfikacji.
właściciel merytorycznySDC
Rola odpowiadająca za merytoryczną poprawność, aktualność, cel i zasadność utrzymywania lub publikowania określonej treści.
właściciel procesuSDC
Rola odpowiedzialna za ustanowienie, funkcjonowanie, monitorowanie i doskonalenie procesu oraz jego rezultaty.
właściciel rozwiązania cyfrowegoSDC
Rola odpowiadająca za utrzymywanie rozwiązania w stanie umożliwiającym realizację jego celu oraz za decyzje dotyczące rozwoju, zmian i wycofania.
wskaźnikSDC
Miara opisująca wybrany aspekt sposobu działania organizacji lub osiąganych rezultatów związanych z zapewnianiem dostępności cyfrowej. Wskaźniki służą obserwowaniu zmian, ocenie skuteczności działania oraz wspieraniu podejmowania decyzji.
wycofanie rozwiązania cyfrowegoSDC
Zakończenie eksploatacji systemu teleinformatycznego, obejmujące decyzje dotyczące danych, metadanych, dokumentacji, integracji, kont, uprawnień, logów i dalszego przechowywania.
wycofanie z publikacjiSDC
Zaprzestanie publicznego lub określonego udostępniania zasobu bez konieczności jego usunięcia z systemów organizacji.
wyłączenie z obowiązku zapewnienia dostępności cyfrowejPrawna
Przypadek określony w przepisach, w którym do wskazanej strony, aplikacji, treści lub ich elementu nie stosuje się określonego obowiązku zapewnienia dostępności cyfrowej.
wymaganie dostępnościSDC
Warunek dotyczący dostępności, który powinien zostać spełniony przez określony produkt, usługę, rozwiązanie, treść lub proces.
wymiar dostępnościSDC
Aspekt, na podstawie którego organizacja mierzy swoją dojrzałość w zakresie dostępności.
wynik systemu AISDC
Treść, predykcja, zalecenie, decyzja albo inny rezultat wygenerowany przez system AI na podstawie danych wejściowych.
Wytyczne dla dostępności treści internetowych (WCAG)Normatywna
Standard W3C Web Content Accessibility Guidelines określający testowalne kryteria dostępności treści internetowych i interfejsów cyfrowych.

Z

zakres ocenyNormatywna
Określenie przedmiotu, celu, mających zastosowanie wymagań oraz granic prowadzonej oceny.
zalecenieSDC
Wystąpienie o charakterze służbowym adresowane do organizacji, podstawowa forma dokumentu Sieci.
zapewnianie dostępności cyfrowejSDC
Ciągłe działania organizacji służące tworzeniu, nabywaniu, utrzymywaniu, ocenianiu i poprawianiu dostępności jej rozwiązań, treści i usług cyfrowych.
zapewnienie dostępuSDC
Działania umożliwiające użytkownikowi uzyskanie tej samej informacji lub skorzystanie z tej samej usługi pomimo występowania problemu dostępności; pojęcie szersze niż ustawowy alternatywny sposób dostępu.
zasób archiwalnySDC
Zasób cyfrowy wycofany z bieżącego wykorzystania, zachowany ze względów prawnych, informacyjnych, dowodowych lub historycznych; nie oznacza automatycznie materiału archiwalnego w rozumieniu ustawy.
zasób archiwalny dostępny cyfrowoSDC
Zasób oznaczony jako archiwalny, który pozostaje publicznie dostępny i może być używany przez użytkowników zgodnie z wymaganiami dostępności cyfrowej albo z zapewnionym dostępem alternatywnym.
zasób cyfrowySDC
Wyodrębniony element utrzymywany w postaci cyfrowej i podlegający zarządzaniu przez organizację, np. treść, dokument, dane, multimedia, strona, aplikacja lub system.
zdolność organizacjiSDC
Możliwość trwałego wykonywania określonych działań i osiągania oczekiwanych rezultatów dzięki połączeniu kompetencji, procesów, ról, narzędzi i zasobów.
zgodnośćSDC
Stopień spełnienia określonych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej. Ocena zgodności jest jednym ze źródeł informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej, lecz nie wyczerpuje wiedzy o rzeczywistej dostępności.
zrozumiałośćPrawna
Właściwość strony internetowej lub aplikacji mobilnej umożliwiającą użytkownikowi tych stron i aplikacji zrozumienie treści i sposobu ich prezentacji.

Ż

żądanie zapewnienia dostępnościPrawna
Wniosek użytkownika dotyczący zapewnienia dostępności określonej treści, dokumentu albo informacji opublikowanej przez podmiot publiczny.

Łączna liczba pojęć: 179