Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Scenariusz testu - Widoczne etykiety lub instrukcje

Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 10 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 10 czerwca 2026 r.

1. Identyfikator testu​

testID-039

2. Nazwa testu​

Widoczne etykiety lub instrukcje

3. Profil stosowania testu​

Najniższy profil stosowania: profil wstępny

4. Opis testu​

Test służy do sprawdzenia, czy wszystkie pola formularzy posiadają widoczne etykiety lub instrukcje umożliwiające użytkownikowi zrozumienie celu pola oraz sposobu wprowadzenia danych.

Co oznacza pojęcie „etykieta”?​

Etykieta to tekst identyfikujący pole formularza i informujący użytkownika, jakie dane należy w nim wprowadzić.

Przykłady etykiet:

  • Imię
  • Nazwisko
  • Adres e-mail
  • Data urodzenia
  • Numer telefonu

Co oznacza pojęcie „instrukcja”?​

Instrukcja dostarcza dodatkowych informacji niezbędnych do poprawnego wypełnienia pola.

Przykłady instrukcji:

  • „Podaj datę w formacie DD-MM-RRRR”
  • „Hasło musi zawierać co najmniej 12 znaków”
  • „Wybierz jedną lub więcej odpowiedzi”

Czy każde pole musi mieć etykietę?​

Nie zawsze.

Pole formularza musi mieć:

  • etykietę,
  • instrukcję,

lub

  • etykietę i instrukcję jednocześnie.

Najważniejsze jest, aby użytkownikużytkownikosoba, która wchodzi w interakcję z produktem, usługą lub środowiskiem rozumiał przeznaczenie pola i sposób jego wypełnienia.

5. Mapowanie do standardów​

WCAG 2.1​

  • 3.3.2 Etykiety lub instrukcje (A)

EN 301 549​

  • 9.3.3.2 Labels or Instructions
  • 10.3.3.2 Labels or Instructions
  • 11.3.3.2 Labels or Instructions

Techniki WCAG​

Techniki wystarczające​

  • G131
  • H44
  • H71
  • H90
  • G89
  • G184
  • G162
  • ARIA1
  • ARIA9
  • ARIA17
  • G167

Typowe błędy​

  • F82

6. Zastosowanie do treści​

Test stosuje się do wszystkich aktywnych elementów formularzy zbierających dane, w szczególności:

  • pól tekstowych,
  • pól wyszukiwania,
  • pól liczbowych,
  • pól daty,
  • pól hasła,
  • list rozwijanych,
  • pól wyboru,
  • przycisków opcji,
  • pól tylko do odczytu otrzymujących fokus,
  • przycisków zarządzających formularzem (np. Wyślij, Wyczyść, Anuluj).

Wyjątki​

Testu nie stosuje się do:

  • elementów wyłączonych,
  • nieaktywnych kontrolek formularzy.

Jeżeli na stronie nie występują formularze, wynik oznacza się jako:

Nie dotyczy (ND).

7. Oczekiwany wynik​

Za zgodny uznaje się formularz, dla którego:

  • każde pole formularza posiada widoczną etykietę lub instrukcję,
  • etykieta lub instrukcja jest widoczna podczas korzystania z pola,
  • grupy powiązanych pól posiadają wspólną etykietę lub instrukcję objaśniającą grupę,
  • użytkownik może określić przeznaczenie każdego pola formularza.

8. Dlaczego to jest ważne​

Formularze służą do przekazywania informacji, składania wniosków, dokonywania zgłoszeń oraz korzystania z usług.

Jeżeli pole formularza nie posiada etykiety lub instrukcji:

  • użytkownik może nie wiedzieć, jakie dane należy wpisać,
  • może popełniać błędy,
  • może nie ukończyć procesu,
  • może zrezygnować z korzystania z usługi.

ProblemproblemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu funkcjonowania SZDC. jest szczególnie dotkliwy dla osób korzystających z technologii wspomagających oraz osób z niepełnosprawnościami poznawczymi.

9. Kogo to dotyczy​

Test ma szczególne znaczenie dla:

  • osób niewidomych korzystających z czytników ekranu,
  • osób słabowidzących,
  • osób korzystających wyłącznie z klawiatury,
  • osób z niepełnosprawnościami poznawczymi,
  • osób z trudnościami uczenia się,
  • osób starszych,
  • wszystkich użytkowników wypełniających formularze.

10. Sposób testowania​

Krok 1​

Odszukaj wszystkie formularze występujące na stronie.

Krok 2​

Zidentyfikuj wszystkie pola zbierające dane:

  • pola tekstowe,
  • pola wyboru,
  • przyciski opcji,
  • listy rozwijane,
  • pola tylko do odczytu otrzymujące fokus.

Krok 3​

Dla każdego pola sprawdź, czy:

  • znajduje się przy nim widoczna etykieta,

lub

  • znajduje się przy nim widoczna instrukcja,

lub

  • etykieta lub instrukcja pojawia się po uzyskaniu fokusu przez pole.

Krok 4​

Sprawdź grupy pól, np.:

  • pola wyboru,
  • przyciski opcji,
  • grupy odpowiedzi.

Zweryfikuj, czy grupa posiada wspólną etykietę lub instrukcję.

Krok 5​

Oceń, czy użytkownik może jednoznacznie określić:

  • cel pola,
  • rodzaj oczekiwanych danych.

Krok 6 (opcjonalnie – profil audytowy)​

Sprawdź programowe powiązanie etykiety z polem formularza za pomocą:

  • label,
  • aria-label,
  • aria-labelledby,
  • aria-describedby,
  • title.

11. Kryteria oceny wyniku​

Wynik pozytywny​

Każde aktywne pole formularza posiada widoczną etykietę lub instrukcję.

Wynik częściowo pozytywny​

Pojedyncze pola nie posiadają etykiet lub instrukcji, ale problem nie uniemożliwia korzystania z formularza.

Wynik negatywny​

Jedno lub więcej pól formularza nie posiada etykiety ani instrukcji, przez co użytkownik nie może określić celu pola lub sposobu jego wypełnienia.

12. Typowe niezgodności​

Najczęściej spotykane błędy:

  • brak etykiety pola formularza,
  • brak instrukcji dla pola wymagającego określonego formatu danych,
  • brak etykiety grupy pól wyboru,
  • etykieta widoczna wyłącznie wizualnie, ale niepowiązana z polem,
  • etykieta zbyt oddalona od pola,
  • etykieta ukrywana po rozpoczęciu wpisywania danych,
  • pole formularza wykorzystujące wyłącznie tekst zastępczy (placeholder) jako etykietę,
  • wieloczęściowe pola (np. numer telefonu) bez wspólnej etykiety.

Na szczególną uwagę zasługują przypadki opisane błędem WCAG F82, dotyczące pól podzielonych na kilka części bez odpowiedniego oznaczenia.

13. Dobre praktyki​

  • Stosowanie widocznych etykiet dla wszystkich pól formularza.
  • Umieszczanie etykiet bezpośrednio przy polach.
  • Stosowanie elementów fieldset i legend dla grup pól.
  • Zapewnianie instrukcji dla pól wymagających określonego formatu danych.
  • Zachowanie widoczności etykiety po rozpoczęciu wpisywania danych.
  • Zapewnienie zgodności pomiędzy etykietą widoczną a nazwą dostępną pola.

14. Wynik testu​

  • Zgodne
  • Częściowo zgodne
  • Niezgodne
  • Nie dotyczy

15. Ustalenia​

Miejsce na opis ustaleń osoby przeprowadzającej test.

16. Przykładowy opis niezgodności do raportu lub deklaracji​

Część pól formularza nie posiada widocznych etykiet ani instrukcji. Użytkownik nie może jednoznacznie określić celu pól oraz rodzaju oczekiwanych danych.

lub

Grupa pól wyboru nie posiada wspólnej etykiety opisującej znaczenie odpowiedzi. Użytkownicy technologii wspomagających nie otrzymują pełnej informacji o przeznaczeniu grupy pól.

17. Rekomendacje naprawcze​

  • Dodać widoczne etykiety do wszystkich pól formularza.
  • Zapewnić instrukcje dla pól wymagających określonego formatu danych.
  • Oznaczyć grupy pól za pomocą fieldset i legend.
  • Zachować widoczność etykiet podczas korzystania z formularza.
  • Zweryfikować formularze pod kątem zgodności z WCAG 3.3.2 przed publikacją.
  • Wprowadzić kontrolę jakości formularzy do procesu projektowania i odbioru usług cyfrowych.

18. Powiązane testy​

  • Nazwa dostępnościowa pola formularza
  • Widoczna etykieta zgodna z nazwą dostępnościową
  • Wymagane pola formularza
  • Identyfikacja błędów
  • Komunikaty o błędach
  • Sugestie korekty błędów
  • Cel formularza