Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 19 kwietnia 2026 r., ostatnia aktualizacja: 19 kwietnia 2026 r.

Minimalny model kompetencji organizacji w zakresie dostępności cyfrowej (wersja rozszerzona)

1. Cel modelu​

Celem modelu jest określenie minimalnego, ale kompletnego zestawu kompetencji, które organizacja zapewnia, aby skutecznie tworzyć, publikować, weryfikować i doskonalić dostępność:

  • dokumentów cyfrowych (np. PDF),
  • treści internetowych,
  • materiałów multimedialnych,
  • oraz zapewniać dostępność w procesach zaopatrzenia.

Model stanowi punkt odniesienia dla przypisywania ról, planowania rozwoju kompetencji i oceny dojrzałości organizacji.

2. Założenia modelu​

  1. Kompetencje oznaczają zdolność do wykonywania zadań w praktyce.
  2. Kompetencje są przypisane do ról, a nie do stanowisk.
  3. Model obejmuje wszystkie kluczowe obszary działania organizacji.
  4. Model jest skalowalny – stosowalny w małych i dużych podmiotach.
  5. Kompetencje są niezależne od narzędzi (np. Word, LibreOffice).

3. Struktura modelu​

Model obejmuje cztery poziomy:

PoziomCharakter działańRole
1Monitoring (proste sprawdzenia)Wykonawca podstawowy
2Tworzenie i weryfikacjaTwórca, Weryfikator
3Testowanie i analizaTester, Specjalista
4Zarządzanie i projektowanieKoordynator, Menedżer

4. Obszary kompetencji (rdzeń modelu)​

Model obejmuje pięć obowiązkowych obszarów:

  1. Dokumenty cyfrowe (np. PDF)
  2. Treści internetowe (WWW)
  3. Multimedia
  4. Testowanie i jakość
  5. Zaopatrzenie (zakupy i zamówienia)

5. Minimalny zestaw kompetencji​

5.1. Dokumenty cyfrowe (np. Word, PDF)​

Organizacja zapewnia:

  • tworzenie dostępnych dokumentów tekstowych,
  • weryfikację dostępności dokumentów przed publikacją,
  • testowanie dostępności dokumentów,
  • przygotowanie i publikację dostępnych dokumentów PDF (w tym formularzy).

5.2. Treści internetowe (WWW)​

Organizacja zapewnia:

  • tworzenie dostępnych treści w systemach CMS,
  • weryfikację dostępności treści przed publikacją,
  • testowanie dostępności treści i ich elementów (np. formularzy, linków, struktur).

5.3. Multimedia​

Organizacja zapewnia:

  • przygotowanie dostępnych materiałów multimedialnych (np. napisy, podstawowe opisy),
  • weryfikację dostępności multimediów przed publikacją,
  • testowanie dostępności materiałów (np. kompletność napisów, jakość przekazu).

5.4. Testowanie i jakość​

Organizacja zapewnia:

  • wykonywanie prostych testów dostępności,
  • testowanie dostępności treści i dokumentów,
  • testowanie techniczne dostępności (WCAG),
  • analizę i klasyfikację błędów dostępności.

5.5. Zaopatrzenie (zakupy i zamówienia)​

Organizacja zapewnia:

  • uwzględnianie wymagań dostępności w zamówieniach,
  • ocenę zgodności ofert z wymaganiami dostępności,
  • współpracę z wykonawcami w zakresie zapewnienia dostępności.

6. Minimalny zestaw ról​

6.1. Role operacyjne (Poziom 2)​

  • Twórca dokumentów i treści
  • Weryfikator dostępności treści i dokumentów
  • Twórca multimediów

6.2. Role specjalistyczne (Poziom 3)​

  • Tester dostępności (treści, dokumentów, multimediów)
  • Tester techniczny dostępności
  • Specjalista ds. dostępnych dokumentów PDF
  • Specjalista ds. dostępnych zamówień (zaopatrzenia)
  • Analityk błędów dostępności

6.3. Role zarządcze (Poziom 3–4)​

  • Koordynator dostępności cyfrowej
  • Menedżer dostępności cyfrowej

7. Zasady przypisywania kompetencji​

  1. Jedna osoba może pełnić kilka ról (zwłaszcza w małych organizacjach).
  2. Kompetencje mogą być rozwijane etapowo (poziomy 1–4).
  3. Kompetencje są potwierdzane w praktyce (np. mikropoświadczeniami).
  4. Organizacja zapewnia zastępowalność kluczowych kompetencji.

8. Warianty wdrożenia​

8.1. Małe organizacje (np. gmina)​

Minimalny skład:

  • Twórca + Weryfikator (ta sama osoba),
  • Tester (częściowo łączony z koordynatorem),
  • Koordynator dostępności,
  • Wsparcie w zakresie zamówień (rola łączona).

8.2. Duże organizacje​

  • wyodrębnione role dla:
    • dokumentów,
    • WWW,
    • multimediów,
    • testowania,
  • dedykowane funkcje:
    • testerów,
    • analityków,
    • specjalistów ds. zamówień,
  • dostępność jako element systemu zarządzania jakością.

9. Powiązanie z systemem działania​

Model wspiera trzy poziomy:

  • Monitoring – proste testy (poziom 1),
  • Przegląd (weryfikacja) – poziom 2,
  • Testowanie i audyt – poziom 3 i 4.

10. Uwagi końcowe​

Minimalny model rozszerzony:

  • obejmuje wszystkie kluczowe obszary działania organizacji,
  • stanowi podstawę do budowy systemu kompetencji,
  • może być rozwijany o specjalizacje (UX, aplikacje, e-learning),
  • zapewnia, że dostępność cyfrowa jest elementem każdego procesu – od tworzenia treści po zamówienia publiczne.