Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Referencyjna mapa odpowiedzialności procesowej (RACI)
Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 17 maja 2025 r., ostatnia aktualizacja: 17 maja 2025 r.
1. Cel dokumentu
Celem dokumentu jest przedstawienie referencyjnego modelu przypisywania odpowiedzialności w głównych procesach systemu zapewniania dostępności cyfrowej.
Mapa RACI ma wspierać organizacje w:
- przypisywaniu odpowiedzialności,
- organizacji współpracy,
- rozdzielaniu odpowiedzialności wykonawczej, nadzorczej i kontrolnej,
- projektowaniu procesów,
- wdrażaniu systemowego zarządzania dostępnością cyfrową.
Mapa ma charakter referencyjny.
Może być:
- dostosowywana do struktury organizacji,
- upraszczana w małych podmiotach,
- rozwijana w organizacjach dojrzałych.
2. Oznaczenia RACI
| Oznaczenie | Znaczenie |
|---|
| R (Responsible) | odpowiada za wykonanie działania |
| A (Accountable) | odpowiada za nadzór, zatwierdzenie lub wynik procesu |
| C (Consulted) | wspiera, konsultuje, dostarcza wiedzy eksperckiej |
| I (Informed) | jest informowany o działaniach lub wynikach |
3. Zasady stosowania mapy
3.1. Rozdzielenie odpowiedzialności
Mapa rozdziela:
- odpowiedzialność strategiczną,
- odpowiedzialność organizacyjną,
- odpowiedzialność wykonawczą,
- odpowiedzialność kontrolną,
- odpowiedzialność ekspercką.
3.2. Rozdzielenie wykonania i kontroli
W miarę możliwości organizacyjnych role wykonawcze powinny być oddzielone od:
- ról kontrolnych,
- ról zatwierdzających,
- ról audytowych.
3.3. Możliwość łączenia ról
W małych organizacjach jedna osoba może pełnić kilka ról jednocześnie.
Nie powinno to jednak prowadzić do:
- braku nadzoru,
- pomijania kontroli,
- braku możliwości ustalenia odpowiedzialności.
3.4. Charakter referencyjny
Mapa przedstawia model docelowy.
Nie każda organizacja musi posiadać wszystkie role jako odrębne stanowiska.
Istotne jest zapewnienie realizacji funkcji organizacyjnych.
4. Role wykorzystane w mapie
4.1. Role strategiczne i organizacyjne
| Skrót | Rola |
|---|
| KIER | Kierownictwo organizacji |
| SPON | Sponsor wykonawczy dostępności |
| KOOR | Koordynator dostępności |
| WPR | Właściciel procesu |
| KKO | Kierownik komórki organizacyjnej |
| WMER | Właściciel obszaru merytorycznego |
4.2. Role procesowe
| Skrót | Rola |
|---|
| AUT | Autor treści |
| RED | Redaktor treści |
| DOST | Osoba przygotowująca elementy dostępności |
| PUB | Osoba publikująca |
| UTRZ | Osoba odpowiedzialna za utrzymanie treści |
| ZGL | Osoba obsługująca zgłoszenia |
4.3. Role kompetencyjne i techniczne
| Skrót | Rola |
|---|
| WSPK | Specjalista ds. wsparcia kompetencyjnego |
| ANAL | Analityk dostępności |
| REM | Specjalista ds. remediacji |
| KOM | Specjalista ds. komunikacji dostępnej |
| ZAM | Specjalista ds. zamówień dostępnych |
| ADM | Administrator systemów publikacyjnych |
| DEV | Programista |
| AUTO | Operator testów automatycznych |
| PRAW | Obsługa prawna |
4.4. Role kontrolne i audytowe
| Skrót | Rola |
|---|
| WER | Weryfikator dostępności |
| TEST | Tester dostępności |
| TTECH | Tester techniczny |
| RJAK | Redaktor jakości |
| AUD | Audytor dostępności |
5. Proces 1 — Zarządzanie systemem dostępności cyfrowej
5.1. Opracowanie polityki dostępności
| Rola | RACI |
|---|
| KIER | A |
| SPON | R |
| KOOR | R |
| WPR | C |
| PRAW | C |
| WSPK | C |
| AUD | C |
5.2. Określenie ról i odpowiedzialności
| Rola | RACI |
|---|
| KIER | A |
| SPON | R |
| KOOR | R |
| KKO | C |
| WSPK | C |
| PRAW | C |
5.3. Planowanie działań dostępnościowych
| Rola | RACI |
|---|
| KIER | A |
| SPON | C |
| KOOR | R |
| WPR | C |
| KKO | C |
| ANAL | C |
5.4. Monitorowanie realizacji systemu
| Rola | RACI |
|---|
| KIER | A |
| SPON | C |
| KOOR | R |
| ANAL | C |
| AUD | C |
| WPR | I |
6. Proces 2 — Zarządzanie treściami i dokumentami cyfrowymi
6.1. Tworzenie treści
| Rola | RACI |
|---|
| AUT | R |
| RED | C |
| DOST | C |
| WMER | A |
| RJAK | C |
6.2. Przygotowanie elementów dostępności
| Rola | RACI |
|---|
| DOST | R |
| AUT | C |
| RED | C |
| WMER | A |
| KOM | C |
6.3. Publikacja materiałów
| Rola | RACI |
|---|
| PUB | R |
| WER | C |
| WMER | A |
| ADM | C |
| KOOR | I |
6.4. Kontrola przed publikacją
| Rola | RACI |
|---|
| WER | R |
| RJAK | C |
| TEST | C |
| WMER | A |
| PUB | I |
6.5. Utrzymanie i aktualizacja treści
| Rola | RACI |
|---|
| UTRZ | R |
| WMER | A |
| PUB | C |
| KOOR | I |
| WER | C |
7. Proces 3 — Projektowanie i rozwój usług cyfrowych
7.1. Projektowanie usług cyfrowych
| Rola | RACI |
|---|
| WPR | A |
| DEV | R |
| ANAL | C |
| TEST | C |
| KOOR | C |
| KOM | C |
7.2. Określanie wymagań dostępności
| Rola | RACI |
|---|
| WPR | A |
| ANAL | R |
| DEV | C |
| TEST | C |
| KOOR | C |
| ZAM | C |
7.3. Testowanie usług przed wdrożeniem
| Rola | RACI |
|---|
| TEST | R |
| TTECH | C |
| ANAL | C |
| DEV | C |
| WPR | A |
| KOOR | I |
8. Proces 4 — Zapewnianie dostępności systemów IT
8.1. Rozwój systemów IT
| Rola | RACI |
|---|
| DEV | R |
| ADM | C |
| ANAL | C |
| TTECH | C |
| WPR | A |
8.2. Utrzymanie systemów IT
| Rola | RACI |
|---|
| ADM | R |
| DEV | C |
| ANAL | C |
| KOOR | I |
| WPR | A |
8.3. Usuwanie problemów technicznych
| Rola | RACI |
|---|
| REM | R |
| DEV | C |
| ADM | C |
| ANAL | C |
| WPR | A |
9. Proces 5 — Weryfikacja, testowanie i monitoring
9.1. Testy automatyczne
| Rola | RACI |
|---|
| AUTO | R |
| TTECH | C |
| ANAL | C |
| KOOR | A |
| DEV | I |
9.2. Testy manualne
| Rola | RACI |
|---|
| TEST | R |
| ANAL | C |
| KOOR | A |
| DEV | I |
| WPR | I |
9.3. Analiza błędów i rekomendacje
| Rola | RACI |
|---|
| ANAL | R |
| TEST | C |
| TTECH | C |
| KOOR | A |
| REM | I |
9.4. Audyt dostępności
| Rola | RACI |
|---|
| AUD | R |
| KOOR | C |
| KIER | A |
| ANAL | C |
| WPR | I |
10. Proces 6 — Zamówienia i współpraca z wykonawcami
10.1. Określanie wymagań dostępności
| Rola | RACI |
|---|
| ZAM | R |
| KOOR | C |
| ANAL | C |
| PRAW | C |
| KIER | A |
10.2. Ocena ofert
| Rola | RACI |
|---|
| ZAM | R |
| ANAL | C |
| KOOR | C |
| PRAW | C |
| KIER | A |
10.3. Odbiór produktów i usług
| Rola | RACI |
|---|
| TEST | R |
| ANAL | C |
| ZAM | C |
| WPR | A |
| KOOR | I |
11. Proces 7 — Zarządzanie kompetencjami i wsparciem operacyjnym
11.1. Analiza potrzeb kompetencyjnych
| Rola | RACI |
|---|
| WSPK | R |
| KOOR | C |
| KKO | C |
| KIER | A |
| ANAL | C |
11.2. Zapewnienie wsparcia kompetencyjnego
| Rola | RACI |
|---|
| WSPK | R |
| KOOR | C |
| KKO | C |
| WER | C |
| TEST | C |
| KIER | A |
11.3. Rozwijanie zdolności organizacji do działania
| Rola | RACI |
|---|
| WSPK | R |
| SPON | C |
| KOOR | C |
| KIER | A |
| AUD | C |
12. Proces 8 — Ocena, raportowanie i doskonalenie systemu
12.1. Analiza danych i wyników monitoringu
| Rola | RACI |
|---|
| ANAL | R |
| KOOR | C |
| AUD | C |
| KIER | A |
| SPON | I |
12.2. Raportowanie kierownicze
| Rola | RACI |
|---|
| KOOR | R |
| SPON | C |
| ANAL | C |
| KIER | A |
12.3. Planowanie działań doskonalących
| Rola | RACI |
|---|
| KOOR | R |
| SPON | C |
| ANAL | C |
| AUD | C |
| KIER | A |
12.4. Ocena skuteczności działań
| Rola | RACI |
|---|
| AUD | R |
| ANAL | C |
| KOOR | C |
| KIER | A |
| SPON | I |
13. Model uproszczony dla małych organizacji
13.1. Możliwość łączenia ról
W małych organizacjach możliwe jest łączenie ról, w szczególności:
- AUT + RED + DOST + PUB,
- KOOR + WSPK,
- DEV + ADM,
- TEST + WER.
13.2. Minimalne warunki organizacyjne
Nawet w modelu uproszczonym organizacja powinna zapewnić:
- nadzór kierowniczy,
- możliwość konsultacji,
- wykonywanie kontroli jakości,
- możliwość reagowania na problemy.
14. Najważniejsze zasady interpretacji mapy
- Dostępność cyfrowa jest odpowiedzialnością rozproszoną.
- Koordynator dostępności nie odpowiada samodzielnie za wszystkie działania.
- Sponsor wykonawczy zapewnia wsparcie kierownicze i usuwa bariery organizacyjne.
- Role kontrolne powinny być — w miarę możliwości — oddzielone od wykonawczych.
- System wymaga zarówno działań operacyjnych, jak i wsparcia kompetencyjnego.
- Organizacja powinna rozwijać zdolność do samodzielnego i trwałego działania.
15. Powiązane dokumenty
- Model organizacji odpowiedzialności w systemie zapewniania dostępności cyfrowej.
- Słownik ról i odpowiedzialności.
- Opis głównych procesów zapewniania dostępności cyfrowej.
- Matryca kompetencji.
- Katalog kart ról.
- Modele organizacyjne dla małych i dużych podmiotów.
- Zalecenie „Organizacja systemu zapewniania dostępności cyfrowej”.