Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Organizacja ról i odpowiedzialności w systemie zapewniania dostępności cyfrowej

Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 7 listopada 2025 r., ostatnia aktualizacja: 17 maja 2026 r.

Cel zalecenia​

Celem zalecenia jest wspieranie organizacji w budowaniu spójnego systemu ról i odpowiedzialności za zapewnianie dostępności cyfrowej.

System ten wspiera organizację procesów, współpracę między rolami oraz trwałość działań związanych z dostępnością cyfrową.

Zalecenie​

Organizacja ustanawia i utrzymuje spójny system ról i odpowiedzialności wspierający zapewnianie dostępności cyfrowej informacji, usług, dokumentów i systemów teleinformatycznych.

System ten:

  • przypisuje odpowiedzialność do procesów organizacyjnych,
  • określa zasady współpracy,
  • wspiera monitoring, kontrolę jakości i doskonalenie organizacji.

Rekomendacje​

1. Organizacja systemu odpowiedzialności​

Organizacja:

  • identyfikuje role uczestniczące w zapewnianiu dostępności cyfrowej,
  • określa zakres odpowiedzialności poszczególnych ról,
  • przypisuje odpowiedzialność do procesów organizacyjnych,
  • zapewnia spójność odpowiedzialności z rzeczywistym sposobem działania organizacji.

System odpowiedzialności powinien obejmować:

  • role kierownicze i organizacyjne,
  • role związane z realizacją procesów,
  • role operacyjne i techniczne,
  • role wspierające,
  • role kontrolne i jakościowe.

2. Role organizacyjne i procesowe​

Organizacja określa role związane w szczególności z:

  • zarządzaniem systemem dostępności,
  • organizacją procesów,
  • publikacją treści i dokumentów,
  • utrzymaniem systemów IT i usług cyfrowych,
  • monitoringiem i kontrolą jakości,
  • wsparciem organizacji i rozwojem sposobów działania.

W organizacji powinny zostać jednoznacznie określone w szczególności:

  • kierownictwo organizacji,
  • sponsor wykonawczy dostępności,
  • koordynator dostępności,
  • właściciele procesów,
  • właściciele obszarów merytorycznych,
  • kierownicy komórek organizacyjnych,
  • role operacyjne, techniczne, jakościowe i audytowe.

3. Karty ról i odpowiedzialności​

Dla ról uczestniczących w systemie zapewniania dostępności cyfrowej zasadne jest opracowanie kart ról opisujących:

  • cel roli,
  • miejsce roli w organizacji,
  • zakres odpowiedzialności,
  • zakres decyzji,
  • powiązania z procesami,
  • wymagania związane z realizacją zadań,
  • sposób monitorowania realizacji roli,
  • typowe ryzyka organizacyjne.

Karty ról powinny:

  • wspierać organizację pracy,
  • ułatwiać wdrażanie nowych pracowników,
  • wspierać organizację współpracy,
  • ułatwiać monitoring odpowiedzialności,
  • ograniczać ryzyko rozproszenia odpowiedzialności.

4. Mapy odpowiedzialności procesowej​

Organizacja opracowuje:

  • mapę odpowiedzialności procesowej,
  • opis głównych procesów zapewniania dostępności cyfrowej,
  • zasady współpracy między rolami.

Mapa odpowiedzialności:

  • jest powiązana z rzeczywistymi procesami organizacji,
  • może wykorzystywać model RACI lub model równoważny,
  • obejmuje odpowiedzialność za:
    • decyzje,
    • realizację działań,
    • konsultacje,
    • monitoring,
    • zatwierdzanie,
    • działania naprawcze.

5. Integracja odpowiedzialności z procesami organizacyjnymi​

System odpowiedzialności jest zintegrowany z:

  • organizacją komunikacji cyfrowej,
  • publikacją i utrzymaniem treści,
  • projektowaniem i utrzymaniem usług cyfrowych,
  • zamówieniami publicznymi,
  • monitoringiem i działaniami naprawczymi,
  • systemem wsparcia kompetencyjnego.

6. Monitoring i aktualizacja systemu odpowiedzialności​

Organizacja okresowo przegląda:

  • aktualność ról i odpowiedzialności,
  • skuteczność współpracy między rolami,
  • skuteczność procesów organizacyjnych,
  • skuteczność monitoringu i działań naprawczych.

Przeglądy są realizowane:

  • cyklicznie,
  • po zmianach organizacyjnych,
  • po wdrożeniu nowych systemów lub usług,
  • po wystąpieniu istotnych problemów jakościowych lub dostępnościowych.

7. Wsparcie organizacji działania​

Organizacja zapewnia osobom realizującym zadania:

  • dostęp do materiałów operacyjnych,
  • możliwość uzyskania wsparcia,
  • onboarding i działania wdrożeniowe,
  • możliwość współpracy i konsultacji.

System odpowiedzialności powinien być powiązany z systemem wsparcia kompetencyjnego oraz organizacją współpracy między rolami.

8. Podejście systemowe​

System odpowiedzialności wspiera traktowanie dostępności cyfrowej:

  • jako elementu jakości organizacji,
  • jako elementu zarządzania organizacją,
  • jako elementu organizacji procesów,
  • jako elementu odpowiedzialności publicznej,

a nie wyłącznie jako obowiązku technicznego lub formalnego.

Uzasadnienie​

Zapewnianie dostępności cyfrowej wymaga współdziałania wielu ról uczestniczących w tworzeniu, publikowaniu, utrzymaniu i monitorowaniu informacji, usług oraz systemów cyfrowych.

Brak jasno określonych ról i odpowiedzialności prowadzi do:

  • rozproszenia działań,
  • problemów z koordynacją,
  • trudności w monitorowaniu jakości,
  • ograniczonej skuteczności działań naprawczych,
  • uzależnienia organizacji od pojedynczych osób.

Systemowe organizowanie odpowiedzialności:

  • wspiera trwałość działań,
  • ułatwia współpracę,
  • wspiera monitoring i kontrolę jakości,
  • pomaga integrować dostępność cyfrową z codziennym działaniem organizacji.

Podstawy prawne​

  • Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
  • Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
  • Dyrektywa (UE) 2016/2102 Parlamentu Europejskiego i Rady.
  • Dyrektywa (UE) 2019/882 – Europejski Akt o Dostępności.
  • WCAG 2.1 i WCAG 2.2.
  • EN 301 549.

Źródła i opracowania​

  • W3C WAI Accessibility Roles and Responsibilities Mapping (ARRM)
  • W3C Accessibility Maturity Model
  • Materiały Ministerstwa Cyfryzacji dotyczące dostępności cyfrowej
  • EN 301 549
  • Opracowania Sieci Dostępności Cyfrowej

Załączniki

Karty ról​

Role strategiczne i organizacyjne​

  1. Kierownictwo organizacji
  2. Sponsor wykonawczy dostępności
  3. Koordynator dostępności
  4. Kierownik komórki organizacyjnej
  5. Właściciel procesu
  6. Właściciel obszaru merytorycznego

Role operacyjne i publikacyjne​

  1. Autor treści
  2. Redaktor treści
  3. Osoba przygotowująca elementy dostępności
  4. Osoba publikująca
  5. Osoba odpowiedzialna za utrzymanie treści
  6. Osoba obsługująca zgłoszenia
  7. Programista / Twórca rozwiązań cyfrowych

Role wspierające​

  1. Specjalista ds. wsparcia kompetencyjnego i rozwoju zdolności organizacji
  2. Specjalista ds. komunikacji dostępnej
  3. Specjalista ds. zamówień dostępnych
  4. Specjalista ds. zgodności i wsparcia prawnego
  5. Projektant usługi publicznej

Role techniczne​

  1. Administrator systemów publikacyjnych
  2. Specjalista ds. remediacji
  3. Tester techniczny

Role kontrolne i audytowe​

  1. Operator testów automatycznych
  2. Weryfikator dostępności
  3. Tester dostępności
  4. Redaktor jakości
  5. Analityk dostępności
  6. Analityk usług publicznych / Analityk procesów realizacji usług
  7. Audytor dostępności