Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Zapewnianie pracownikom dostosowań i racjonalnych usprawnień cyfrowych

Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 3 listopada 2025 r., ostatnia aktualizacja: 20 czerwca 2026 r.

1. Cel zalecenia​

Celem zalecenia jest zapewnienie pracownikom możliwości efektywnego wykonywania obowiązków służbowych poprzez dostosowywanie środowiska pracy do ich potrzeb związanych z korzystaniem z technologii, treści i usług cyfrowych.

2. Zalecenie​

Organizacja ustanawia i stosuje proces identyfikowania potrzeb, planowania, wdrażania oraz monitorowania dostosowań i racjonalnych usprawnień związanych z korzystaniem z technologii, treści i usług cyfrowych wykorzystywanych podczas wykonywania pracy.

Proces powinien umożliwiać indywidualne rozpatrywanie potrzeb pracowników oraz dobór rozwiązań adekwatnych do charakteru wykonywanej pracy i możliwości organizacji.

3. Rekomendacje​

3.1. Organizacja procesu​

Organizacja powinna określić:

  • sposób zgłaszania potrzeb;
  • zasady rozpatrywania wniosków;
  • role i odpowiedzialności uczestników procesu;
  • sposób dokumentowania działań;
  • zasady monitorowania skuteczności zastosowanych rozwiązań.

Proces powinien być dostępny cyfrowo i łatwo dostępny dla pracowników.

3.2. Źródła informacji o potrzebach​

Podstawą planowania dostosowań mogą być w szczególności:

  • zgłoszenia pracowników;
  • wyniki rozmów dotyczących potrzeb pracowników;
  • wyniki ankiet;
  • wyniki ocen środowiska pracy;
  • wyniki analiz barier cyfrowych;
  • obserwacje przełożonych i osób wspierających pracownika.

3.3. Rodzaje dostosowań i usprawnień​

Dostosowania i racjonalne usprawnienia mogą obejmować między innymi:

  • konfigurację systemów i aplikacji;
  • dostosowanie interfejsów użytkownika;
  • zapewnienie technologii wspomagających;
  • dostosowanie dokumentów i materiałów szkoleniowych;
  • zapewnienie alternatywnych sposobów dostępu do informacji;
  • dostosowanie sposobu komunikacji;
  • dostosowanie organizacji pracy związanej z wykorzystaniem technologii cyfrowych;
  • zapewnienie dodatkowego wsparcia technicznego lub organizacyjnego.

3.4. Indywidualizacja rozwiązań​

Organizacja powinna dobierać rozwiązania indywidualnie, uwzględniając:

  • potrzeby pracownika;
  • charakter wykonywanej pracy;
  • dostępne rozwiązania techniczne;
  • skuteczność proponowanych działań;
  • możliwość zastosowania rozwiązań alternatywnych.

3.5. Współpraca​

W proces zapewniania dostosowań powinny być zaangażowane odpowiednio:

  • osoby zgłaszające potrzeby;
  • przełożeni;
  • dział kadr;
  • dział IT;
  • koordynator dostępności;
  • inne osoby posiadające kompetencje niezbędne do oceny i realizacji zgłoszenia.

3.6. Monitorowanie skuteczności​

Po wdrożeniu dostosowania organizacja powinna ocenić, czy zastosowane rozwiązanie:

  • umożliwia wykonywanie pracy zgodnie z założonym celem;
  • jest skuteczne i użyteczne;
  • wymaga modyfikacji;
  • wymaga działań uzupełniających.

3.7. Doskonalenie systemowe​

Informacje pozyskane podczas realizacji indywidualnych dostosowań powinny być wykorzystywane do:

  • identyfikowania problemów systemowych;
  • doskonalenia środowiska pracy;
  • planowania zakupów technologii;
  • rozwoju standardów dostępności cyfrowej;
  • doskonalenia procesów organizacyjnych.

4. Uzasadnienie​

Nawet w organizacjach stosujących zasady dostępności cyfrowej mogą występować sytuacje wymagające zastosowania indywidualnych dostosowań lub racjonalnych usprawnień.

Potrzeby pracowników mogą wynikać z niepełnosprawności, stanu zdrowia, wieku, sposobu korzystania z technologii lub innych okoliczności wpływających na możliwość wykonywania pracy.

Zapewnianie dostosowań i racjonalnych usprawnień umożliwia pełniejsze wykorzystanie kompetencji pracowników, zwiększa efektywność wykonywania obowiązków oraz wspiera tworzenie środowiska pracy opartego na zasadach równego traktowania i włączenia. Realizacja wniosków o dostosowania wymaga od organizacji odpowiedniego planowania budżetu i zasobów. Ustanowienie procedury porządkuje proces, umożliwia ocenę potrzeb i proporcjonalnych możliwości, a jednocześnie stanowi dowód należytej staranności w zakresie zapewniania dostępności i inkluzywności cyfrowej.

Wdrożenie formalnych zasad dostępności wzmacnia kulturę organizacyjną, wspiera wizerunek pracodawcy odpowiedzialnego społecznie i pozwala dostosować się do współczesnego, cyfrowego środowiska pracy, w którym brak dostępności może prowadzić do wykluczenia części pracowników.

5. Powiązania z innymi zaleceniami​

  • Systemowe rozpoznawanie i uwzględnianie potrzeb pracowników w zakresie dostępności cyfrowej.
  • Ocena barier cyfrowych ograniczających zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami.
  • Dostępna rekrutacja i wdrażanie pracowników.
  • Aktywne pozyskiwanie i angażowanie osób z niepełnosprawnościami w działania związane z dostępnością cyfrową.
  • Organizacja zapewniania dostępności systemów IT.

6. Podstawa prawna​

  • Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, w szczególności art. 9 i art. 27.
  • Kodeks pracy.
  • Ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
  • Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

7. Żródła i opracowania​

7.1. Standardy i wytyczne techniczne​

  • WCAG 2.1 (Web Content Accessibility Guidelines) – standard dostępności cyfrowej treści i aplikacji (AA poziom zgodności rekomendowany dla większości organizacji).
  • ISO 9241-210:2019 – Ergonomia interakcji człowiek-system – zasady projektowania dostępnego i ergonomicznego środowiska pracy cyfrowej.
  • ISO 30071-1:2019 – wytyczne w zakresie dostępności cyfrowej w organizacjach.

7.2. Publikacje zwarte​

7. Załączniki​

  1. Procedura zapewniania pracownikom dostosowań i racjonalnych usprawnień cyfrowych.
  2. Uproszczona procedura dla małych organizacji.
  3. Wzór wniosku o dostosowanie lub racjonalne usprawnienie cyfrowe.
  4. Instrukcja dla pracowników.
  5. Lista kontrolna realizacji wniosku.
  6. Przykłady dostosowań i racjonalnych usprawnień cyfrowych.

Powiązane dokumenty​