Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Poradnik wdrożeniowy - archiwizacja i wycofywanie zasobów cyfrowych

Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 16 maja 2026 r., ostatnia aktualizacja: 23 maja 2026 r.

Cel poradnika​

Poradnik wspiera podmioty publiczne we wdrażaniu zasad dotyczących:

  • archiwizacji zasobów cyfrowych,
  • migracji danych,
  • wycofywania treści i usług cyfrowych,
  • wycofywania systemów teleinformatycznych,
  • utrzymywania dostępności zasobów historycznych.

Poradnik ma charakter praktyczny i organizacyjny.

Nie zastępuje:

  • przepisów prawa,
  • instrukcji kancelaryjnych,
  • zasad archiwizacji,
  • procedur bezpieczeństwa informacji,
  • procedur ochrony danych osobowych,
  • procedur zarządzania dokumentacją obowiązujących w organizacji.

Dlaczego ten obszar jest ważny​

Wiele organizacji koncentruje działania związane z dostępnością cyfrową przede wszystkim na:

  • tworzeniu nowych treści,
  • modernizacji serwisów,
  • zakupie nowych systemów,
  • wdrażaniu nowych usług cyfrowych.

Znacznie rzadziej organizacje planują:

  • co dzieje się z treściami po kilku latach,
  • jak zachować dostęp do danych historycznych,
  • jak wycofywać systemy bez utraty informacji,
  • jak ograniczać ryzyko usunięcia ważnych zasobów,
  • jak zachować dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. cyfrową podczas migracji i zmian technologicznych.

W praktyce właśnie na końcu cyklu życia zasobu często pojawiają się problemy takie jak:

  • utrata informacji publicznej,
  • usunięcie dokumentów historycznych,
  • niedziałające odnośniki,
  • utrata dostępu do archiwów,
  • pogorszenie dostępności po migracji systemu,
  • brak możliwości odtworzenia danych,
  • brak odpowiedzialności za zasoby historyczne.

Najważniejsze zasady wdrożenia​

Zarządzanie cyklem życia zasobu​

Każdy zasób cyfrowyWyodrębniony element utrzymywany w postaci cyfrowej i podlegający zarządzaniu przez organizację, np. treść, dokument, dane, multimedia, strona, aplikacja lub system. powinien mieć określony:

  • cel,
  • właściciela,
  • status,
  • sposób utrzymania,
  • sposób zakończenia utrzymywania.

Dotyczy to między innymi:

  • stron internetowych,
  • dokumentów elektronicznych,
  • repozytoriów,
  • formularzy,
  • aplikacji,
  • systemów teleinformatycznych,
  • materiałów multimedialnych.

Archiwizacja to nie usunięcie​

Jednym z najczęstszych problemów organizacyjnych jest utożsamianie archiwizacji z usunięciem treści.

Archiwizacja oznacza przede wszystkim:

  • zachowanie informacji,
  • zabezpieczenie danych,
  • możliwość odtworzenia zasobu,
  • utrzymanie dostępu do informacji historycznych,
  • zachowanie dokumentacji działalności organizacji.

Dostępność cyfrowa dotyczy także zasobów historycznych​

Treści historyczne również mogą być potrzebne użytkownikom.

Dotyczy to między innymi:

  • dokumentów archiwalnych,
  • wcześniejszych wersji informacji publicznej,
  • historycznych uchwał,
  • formularzy,
  • materiałów edukacyjnych,
  • treści dowodowych lub organizacyjnych.

Nie zawsze możliwe jest pełne dostosowanie wszystkich zasobów historycznych do współczesnych standardów dostępności cyfrowej.

OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. powinna jednak:

  • ograniczać bariery,
  • oznaczać treści archiwalne,
  • zapewniać dostęp alternatywnySposób zapewnienia osobie ze szczególnymi potrzebami dostępu w indywidualnym przypadku, gdy podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej, polegający w szczególności na wsparciu innej osoby, wsparciu technicznym albo zmianie organizacji podmiotu w niezbędnym zakresie.,
  • unikać nieuzasadnionego usuwania informacji,
  • zachowywać możliwość uzyskania dostępu do danych historycznych.

Co warto wdrożyć w pierwszej kolejności​

1. Określenie odpowiedzialności​

Organizacja powinna ustalić:

  • kto podejmuje decyzje o archiwizacji,
  • kto odpowiada za wycofywanie treści,
  • kto odpowiada za dane historyczne,
  • kto koordynuje migrację systemów,
  • kto odpowiada za dostępność cyfrową podczas zmian,
  • kto zatwierdza wyłączenie systemów lub usług.

W małych podmiotach role mogą być łączone.


2. Identyfikacja najważniejszych zasobów​

Nie trzeba rozpoczynać od pełnej inwentaryzacji wszystkich systemów i dokumentów.

W pierwszej kolejności warto zidentyfikować:

  • główne serwisy WWW,
  • BIP,
  • najważniejsze repozytoria dokumentów,
  • systemy realizujące usługi publiczne,
  • formularze elektroniczne,
  • zasoby szczególnie istotne dla obywateli,
  • zasoby zawierające informacje publiczne lub dane historyczne.

3. Wprowadzenie statusów zasobów​

Proste statusy pomagają uporządkować sposób postępowania z treściami i systemami.

Najczęściej wystarczające są statusy:

  • aktywny,
  • archiwalny,
  • migrowany,
  • wycofywany,
  • wycofany,
  • do przeglądu.

4. Dokumentowanie decyzji​

Nawet uproszczona dokumentacja znacząco ogranicza ryzyko chaosu organizacyjnego.

W praktyce często wystarcza:

  • formularz decyzji,
  • prosty rejestrUporządkowany i aktualizowany zbiór powiązanych informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej. Rejestr stanowi źródło informacji wykorzystywanych w procesach, raportowaniu i publikowaniu informacji.,
  • lista kontrolna działań,
  • wskazanie osoby odpowiedzialnej.

5. Oznaczanie treści archiwalnych​

UżytkownikOsoba, która korzysta z produktu, usługi, rozwiązania cyfrowego lub środowiska albo wchodzi z nimi w interakcję. powinien móc rozpoznać, że korzysta z materiału historycznego.

W praktyce często wystarczają:

  • oznaczenie „Archiwum”,
  • data publikacji,
  • data wycofania,
  • informacja o możliwej nieaktualności treści,
  • wskazanie sposobu uzyskania dostępu alternatywnego.

Typowe błędy organizacyjne​

Usuwanie treści bez analizy skutków​

Częsty problemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu działania organizacji wpływającego na zapewnianie dostępności cyfrowej.:

  • „porządkowanie serwisu” prowadzi do usunięcia ważnych informacji publicznych lub dokumentacji historycznej.

Przed usunięciem treści warto ocenić:

  • czy informacja powinna zostać zachowana,
  • czy użytkownicy nadal mogą jej potrzebować,
  • czy istnieją obowiązki dotyczące przechowywania,
  • czy treść jest powiązana z dokumentacją sprawy,
  • czy wycofanie nie utrudni dostępu do informacji publicznej.

Brak planu wycofania systemu​

Wiele organizacji planuje wdrożenie nowego systemu, ale nie planuje:

  • co stanie się ze starym systemem,
  • jak zachować dane historyczne,
  • jak zapewnić dostęp do wcześniejszych dokumentów,
  • jak zabezpieczyć dane przed utratą,
  • kto odpowiada za archiwum po wyłączeniu systemu.

To częsta przyczyna utraty informacji i problemów organizacyjnych.


Migracja bez uwzględnienia dostępności cyfrowej​

Podczas migracji łatwo utracić:

  • strukturę dokumentów,
  • opisy alternatywne,
  • poprawną strukturę nagłówków,
  • dostępność formularzy,
  • zgodnośćStopień spełnienia określonych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej. Ocena zgodności jest jednym ze źródeł informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej, lecz nie wyczerpuje wiedzy o rzeczywistej dostępności. z technologiami wspomagającymi,
  • metadaneDane opisujące zasób, dokument lub sprawę, umożliwiające identyfikację, klasyfikację, wyszukiwanie, przetwarzanie lub zarządzanie nimi. lub relacje między dokumentami.

Dlatego dostępność cyfrowaDostępność cyfrowa strony internetowej i aplikacji mobilnej polega na zapewnieniu ich funkcjonalności, kompatybilności, postrzegalności i zrozumiałości. powinna być sprawdzana również po migracji.


Pozostawianie niedostępnych archiwów bez informacji dla użytkownika​

Historyczne zasoby nie powinny być pozostawiane bez:

  • oznaczenia,
  • informacji o ograniczeniach,
  • możliwości uzyskania wsparcia,
  • wskazania sposobu dostępu alternatywnego.

Wyłączenie systemu bez zabezpieczenia danych​

System nie powinien być wyłączany przed:

  • wykonaniem eksportu danych,
  • sprawdzeniem możliwości odtworzenia danych,
  • określeniem sposobu dalszego dostępu,
  • udokumentowaniem decyzji organizacyjnej.

Jak wdrażać rozwiązania w małych podmiotach​

Małe organizacje nie potrzebują rozbudowanego systemu zarządzania archiwizacją.

Najczęściej wystarczające są:

  • proste statusy zasobów,
  • jedna osoba koordynująca działania,
  • podstawowy rejestr decyzjiUporządkowany zapis decyzji podejmowanych w procesie wraz z danymi pozwalającymi ustalić przedmiot, wynik, podstawę i dalsze działania.,
  • listy kontrolne,
  • zasady oznaczania treści archiwalnych,
  • podstawowy model dostępu alternatywnego.

Najważniejsze jest:

  • uporządkowanie odpowiedzialności,
  • ograniczenie przypadkowego usuwania danych,
  • dokumentowanie decyzji,
  • zachowanie możliwości odtworzenia informacji.

Jak wdrażać rozwiązania w większych organizacjach​

Większe organizacje powinny dążyć do integracji procesu z:

  • zarządzaniem usługami cyfrowymi,
  • bezpieczeństwem informacji,
  • ciągłością działania,
  • zarządzaniem dokumentacją,
  • polityką dostępności cyfrowej,
  • architekturą systemów teleinformatycznych,
  • zarządzaniem zmianą.

W praktyce oznacza to między innymi:

  • planowanie końca cyklu życia systemów,
  • analizę ryzyka,
  • standardy migracji danych,
  • utrzymywanie repozytoriów historycznych,
  • testowanie dostępności po migracjach,
  • określenie zasad przekazywania zasobów do archiwum lub repozytorium historycznego.

Dostęp alternatywny - praktyczne podejście​

Dostęp alternatywny nie powinien być traktowany jako:

  • „usprawiedliwienie” dla pozostawiania niedostępnych zasobów.

Jego celem jest:

  • ograniczanie barier,
  • umożliwienie uzyskania informacji,
  • wsparcie użytkownika,
  • zachowanie dostępu do informacji historycznej.

Najczęściej stosowane rozwiązania:

  • przygotowanie dostępnej wersji dokumentu,
  • przekazanie informacji w innym formacie,
  • pomoc pracownika,
  • streszczenie treści,
  • ponowne opublikowanie wybranych materiałów,
  • udostępnienie informacji na wniosek.

Konflikty prawne i decyzyjne​

Charakter konfliktów​

W praktyce archiwizacji i wycofywania zasobów cyfrowych mogą pojawiać się konflikty między:

  • obowiązkami archiwalnymi,
  • dostępem do informacji publicznej,
  • ochroną danych osobowych,
  • wymaganiami dostępności cyfrowej,
  • retencją danych,
  • kosztami utrzymania systemów,
  • ograniczeniami technicznymi.

Konflikt nie powinien być rozwiązywany:

  • przez automatyczne usunięcie zasobu,
  • przez bezterminowe utrzymywanie nieuporządkowanych danych,
  • przez decyzję jednej osoby bez dokumentacji i analizy skutków.

Zasady postępowania​

Rozstrzygnięcie konfliktu powinno być:

  • udokumentowane,
  • proporcjonalne,
  • oparte na analizie ryzyka,
  • uwzględniające interes użytkownika i obowiązki organizacji.

W dokumentacji warto wskazać:

  • problem,
  • możliwe warianty działania,
  • ryzyka,
  • podstawę decyzji,
  • osoby uczestniczące w analizie,
  • sposób dalszego dostępu do informacji.

Typowe konflikty​

Najczęściej występują konflikty dotyczące:

  • dostępności cyfrowej zasobów historycznych,
  • publikacji dokumentów zawierających dane osobowe,
  • wycofywania treści z BIP,
  • relacji między publikacją a dokumentacją sprawy,
  • kosztów utrzymania historycznych systemów,
  • relacji między retencją a publiczną publikacją danych.

Najważniejsza zasada​

Wycofanie z publikacjiZaprzestanie publicznego lub określonego udostępniania zasobu bez konieczności jego usunięcia z systemów organizacji. nie oznacza automatycznego usunięcia dokumentu lub danych.

Retencja nie oznacza obowiązku ciągłej publicznej publikacji.

Niedostępność cyfrowa nie jest samodzielną podstawą usunięcia zasobu historycznego.


Przypadki szczególne​

Charakter przypadków szczególnych​

Niektóre zasoby nie spełniają warunków zwykłej archiwizacji lub wycofania.

Dotyczy to między innymi:

  • zasobów bez metadanych,
  • zasobów bez właściciela,
  • zasobów bez klasyfikacji JRWAWykaz haseł rzeczowych akt oznaczonych symbolami klasyfikacyjnymi oraz kwalifikacją archiwalną, służący klasyfikowaniu, oznaczaniu, rejestrowaniu i grupowaniu dokumentacji.,
  • uszkodzonych plików,
  • danych w nieczytelnych formatach,
  • systemów bez aktywnego wsparcia technicznego,
  • historycznych zasobów bez określonego statusu.

Zasady postępowania​

Przypadek szczególny nie uzasadnia pominięcia procedury.

Nie należy usuwać zasobu tylko dlatego, że:

  • brakuje metadanych,
  • nie ustalono właściciela,
  • system jest przestarzały,
  • występują problemy techniczne,
  • nie można szybko ustalić kwalifikacji archiwalnej.

W pierwszej kolejności należy:

  • zabezpieczyć dane,
  • ograniczyć ryzyko utraty informacji,
  • opisać problem,
  • wyznaczyć odpowiedzialnośćPrzypisanie roli lub podmiotowi obowiązku doprowadzenia do określonego rezultatu, podjęcia decyzji albo zapewnienia wykonania działań.,
  • określić status tymczasowy zasobu.

Statusy tymczasowe​

W sytuacjach wymagających dalszej analizy organizacja może stosować statusy takie jak:

  • do przeglądu,
  • wymagający uzupełnienia metadanych,
  • niedostępny technicznie,
  • wymagający migracji,
  • wymagający dostępu alternatywnego.

Szczególne ryzyka​

Przypadki szczególne mogą uniemożliwiać:

  • brakowanie,
  • usunięcie zasobu,
  • wyłączenie systemu,
  • zakończenie migracji.

Do czasu wyjaśnienia sytuacji organizacja powinna zachować stanAktualny, udokumentowany opis określonego obiektu w danym momencie. W zapewnianiu dostępności cyfrowej pojęcie stanu odnosi się przede wszystkim do stanu dostępności i zgodności zasobów oraz do sposobu funkcjonowania organizacji w obszarach wpływających na zapewnianie dostępności cyfrowej. umożliwiający dalszą analizę i odtworzenie danych.


Minimalny model wdrożenia​

Organizacja może rozpocząć od wdrożenia pięciu podstawowych elementów:

  • Odpowiedzialność - wyznaczenie osoby odpowiedzialnej,
  • Statusy zasobów - wprowadzenie prostych statusów,
  • Dokumentowanie - stosowanie formularzy i rejestrów,
  • Archiwizacja - określenie sposobu przechowywania danych,
  • Dostępność - oznaczanie treści archiwalnych i zapewnianie dostępu alternatywnego.

Przykładowy uproszczony przebieg procesu​

Krok 1​

Identyfikacja treści lub systemu przeznaczonego do wycofania lub archiwizacji.

Krok 2​

OcenaDziałanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji.:

  • czy dane należy zachować,
  • czy użytkownicy nadal potrzebują dostępu,
  • czy występują ryzyka dostępnościowe,
  • czy istnieją obowiązki przechowywania.

Krok 3​

Podjęcie i udokumentowanie decyzji.

Krok 4​

Zabezpieczenie danych i archiwizacja.

Krok 5​

Poinformowanie użytkowników - jeżeli jest wymagane.

Krok 6​

Aktualizacja rejestrów i dokumentacji.


Powiązanie z innymi obszarami organizacji​

Proces archiwizacji i wycofywania zasobów cyfrowych powinien być powiązany między innymi z:

  • polityką dostępności cyfrowej,
  • zarządzaniem dokumentacją,
  • bezpieczeństwem informacji,
  • ochroną danych osobowych,
  • ciągłością działania,
  • zarządzaniem usługami cyfrowymi,
  • zarządzaniem zmianą.

Podsumowanie​

Zarządzanie końcem cyklu życia zasobów cyfrowych jest elementem systemowego zapewniania:

  • dostępności cyfrowej,
  • trwałości informacji publicznej,
  • bezpieczeństwa organizacyjnego,
  • ciągłości działania organizacji.

Najważniejszym celem wdrożenia nie jest tworzenie rozbudowanej biurokracji, lecz:

  • uporządkowanie odpowiedzialności,
  • ograniczanie ryzyka utraty danych,
  • zachowanie dostępu do informacji,
  • wspieranie użytkowników,
  • zapewnienie ciągłości organizacyjnej podczas zmian technologicznych.