Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Poradnik wdrożeniowy - archiwizacja i wycofywanie zasobów cyfrowych
Cel poradnika
Poradnik wspiera podmioty publiczne we wdrażaniu zasad dotyczących:
- archiwizacji zasobów cyfrowych,
- migracji danych,
- wycofywania treści i usług cyfrowych,
- wycofywania systemów teleinformatycznych,
- utrzymywania dostępności zasobów historycznych.
Poradnik ma charakter praktyczny i organizacyjny.
Nie zastępuje:
- przepisów prawa,
- instrukcji kancelaryjnych,
- zasad archiwizacji,
- procedur bezpieczeństwa informacji,
- procedur ochrony danych osobowych,
- procedur zarządzania dokumentacją obowiązujących w organizacji.
Dlaczego ten obszar jest ważny
Wiele organizacji koncentruje działania związane z dostępnością cyfrową przede wszystkim na:
- tworzeniu nowych treści,
- modernizacji serwisów,
- zakupie nowych systemów,
- wdrażaniu nowych usług cyfrowych.
Znacznie rzadziej organizacje planują:
- co dzieje się z treściami po kilku latach,
- jak zachować dostęp do danych historycznych,
- jak wycofywać systemy bez utraty informacji,
- jak ograniczać ryzyko usunięcia ważnych zasobów,
- jak zachować dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. cyfrową podczas migracji i zmian technologicznych.
W praktyce właśnie na końcu cyklu życia zasobu często pojawiają się problemy takie jak:
- utrata informacji publicznej,
- usunięcie dokumentów historycznych,
- niedziałające odnośniki,
- utrata dostępu do archiwów,
- pogorszenie dostępności po migracji systemu,
- brak możliwości odtworzenia danych,
- brak odpowiedzialności za zasoby historyczne.
Najważniejsze zasady wdrożenia
Zarządzanie cyklem życia zasobu
Każdy zasób cyfrowyWyodrębniony element utrzymywany w postaci cyfrowej i podlegający zarządzaniu przez organizację, np. treść, dokument, dane, multimedia, strona, aplikacja lub system. powinien mieć określony:
- cel,
- właściciela,
- status,
- sposób utrzymania,
- sposób zakończenia utrzymywania.
Dotyczy to między innymi:
- stron internetowych,
- dokumentów elektronicznych,
- repozytoriów,
- formularzy,
- aplikacji,
- systemów teleinformatycznych,
- materiałów multimedialnych.
Archiwizacja to nie usunięcie
Jednym z najczęstszych problemów organizacyjnych jest utożsamianie archiwizacji z usunięciem treści.
Archiwizacja oznacza przede wszystkim:
- zachowanie informacji,
- zabezpieczenie danych,
- możliwość odtworzenia zasobu,
- utrzymanie dostępu do informacji historycznych,
- zachowanie dokumentacji działalności organizacji.
Dostępność cyfrowa dotyczy także zasobów historycznych
Treści historyczne również mogą być potrzebne użytkownikom.
Dotyczy to między innymi:
- dokumentów archiwalnych,
- wcześniejszych wersji informacji publicznej,
- historycznych uchwał,
- formularzy,
- materiałów edukacyjnych,
- treści dowodowych lub organizacyjnych.
Nie zawsze możliwe jest pełne dostosowanie wszystkich zasobów historycznych do współczesnych standardów dostępności cyfrowej.
OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. powinna jednak:
- ograniczać bariery,
- oznaczać treści archiwalne,
- zapewniać dostęp alternatywnySposób zapewnienia osobie ze szczególnymi potrzebami dostępu w indywidualnym przypadku, gdy podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej, polegający w szczególności na wsparciu innej osoby, wsparciu technicznym albo zmianie organizacji podmiotu w niezbędnym zakresie.,
- unikać nieuzasadnionego usuwania informacji,
- zachowywać możliwość uzyskania dostępu do danych historycznych.
Co warto wdrożyć w pierwszej kolejności
1. Określenie odpowiedzialności
Organizacja powinna ustalić:
- kto podejmuje decyzje o archiwizacji,
- kto odpowiada za wycofywanie treści,
- kto odpowiada za dane historyczne,
- kto koordynuje migrację systemów,
- kto odpowiada za dostępność cyfrową podczas zmian,
- kto zatwierdza wyłączenie systemów lub usług.
W małych podmiotach role mogą być łączone.
2. Identyfikacja najważniejszych zasobów
Nie trzeba rozpoczynać od pełnej inwentaryzacji wszystkich systemów i dokumentów.
W pierwszej kolejności warto zidentyfikować:
- główne serwisy WWW,
- BIP,
- najważniejsze repozytoria dokumentów,
- systemy realizujące usługi publiczne,
- formularze elektroniczne,
- zasoby szczególnie istotne dla obywateli,
- zasoby zawierające informacje publiczne lub dane historyczne.
3. Wprowadzenie statusów zasobów
Proste statusy pomagają uporządkować sposób postępowania z treściami i systemami.
Najczęściej wystarczające są statusy:
- aktywny,
- archiwalny,
- migrowany,
- wycofywany,
- wycofany,
- do przeglądu.
4. Dokumentowanie decyzji
Nawet uproszczona dokumentacja znacząco ogranicza ryzyko chaosu organizacyjnego.
W praktyce często wystarcza:
- formularz decyzji,
- prosty rejestrUporządkowany i aktualizowany zbiór powiązanych informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej. Rejestr stanowi źródło informacji wykorzystywanych w procesach, raportowaniu i publikowaniu informacji.,
- lista kontrolna działań,
- wskazanie osoby odpowiedzialnej.
5. Oznaczanie treści archiwalnych
UżytkownikOsoba, która korzysta z produktu, usługi, rozwiązania cyfrowego lub środowiska albo wchodzi z nimi w interakcję. powinien móc rozpoznać, że korzysta z materiału historycznego.
W praktyce często wystarczają:
- oznaczenie „Archiwum”,
- data publikacji,
- data wycofania,
- informacja o możliwej nieaktualności treści,
- wskazanie sposobu uzyskania dostępu alternatywnego.
Typowe błędy organizacyjne
Usuwanie treści bez analizy skutków
Częsty problemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu działania organizacji wpływającego na zapewnianie dostępności cyfrowej.:
- „porządkowanie serwisu” prowadzi do usunięcia ważnych informacji publicznych lub dokumentacji historycznej.
Przed usunięciem treści warto ocenić:
- czy informacja powinna zostać zachowana,
- czy użytkownicy nadal mogą jej potrzebować,
- czy istnieją obowiązki dotyczące przechowywania,
- czy treść jest powiązana z dokumentacją sprawy,
- czy wycofanie nie utrudni dostępu do informacji publicznej.
Brak planu wycofania systemu
Wiele organizacji planuje wdrożenie nowego systemu, ale nie planuje:
- co stanie się ze starym systemem,
- jak zachować dane historyczne,
- jak zapewnić dostęp do wcześniejszych dokumentów,
- jak zabezpieczyć dane przed utratą,
- kto odpowiada za archiwum po wyłączeniu systemu.
To częsta przyczyna utraty informacji i problemów organizacyjnych.
Migracja bez uwzględnienia dostępności cyfrowej
Podczas migracji łatwo utracić:
- strukturę dokumentów,
- opisy alternatywne,
- poprawną strukturę nagłówków,
- dostępność formularzy,
- zgodnośćStopień spełnienia określonych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej. Ocena zgodności jest jednym ze źródeł informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej, lecz nie wyczerpuje wiedzy o rzeczywistej dostępności. z technologiami wspomagającymi,
- metadaneDane opisujące zasób, dokument lub sprawę, umożliwiające identyfikację, klasyfikację, wyszukiwanie, przetwarzanie lub zarządzanie nimi. lub relacje między dokumentami.
Dlatego dostępność cyfrowaDostępność cyfrowa strony internetowej i aplikacji mobilnej polega na zapewnieniu ich funkcjonalności, kompatybilności, postrzegalności i zrozumiałości. powinna być sprawdzana również po migracji.
Pozostawianie niedostępnych archiwów bez informacji dla użytkownika
Historyczne zasoby nie powinny być pozostawiane bez:
- oznaczenia,
- informacji o ograniczeniach,
- możliwości uzyskania wsparcia,
- wskazania sposobu dostępu alternatywnego.
Wyłączenie systemu bez zabezpieczenia danych
System nie powinien być wyłączany przed:
- wykonaniem eksportu danych,
- sprawdzeniem możliwości odtworzenia danych,
- określeniem sposobu dalszego dostępu,
- udokumentowaniem decyzji organizacyjnej.
Jak wdrażać rozwiązania w małych podmiotach
Małe organizacje nie potrzebują rozbudowanego systemu zarządzania archiwizacją.
Najczęściej wystarczające są:
- proste statusy zasobów,
- jedna osoba koordynująca działania,
- podstawowy rejestr decyzjiUporządkowany zapis decyzji podejmowanych w procesie wraz z danymi pozwalającymi ustalić przedmiot, wynik, podstawę i dalsze działania.,
- listy kontrolne,
- zasady oznaczania treści archiwalnych,
- podstawowy model dostępu alternatywnego.
Najważniejsze jest:
- uporządkowanie odpowiedzialności,
- ograniczenie przypadkowego usuwania danych,
- dokumentowanie decyzji,
- zachowanie możliwości odtworzenia informacji.
Jak wdrażać rozwiązania w większych organizacjach
Większe organizacje powinny dążyć do integracji procesu z:
- zarządzaniem usługami cyfrowymi,
- bezpieczeństwem informacji,
- ciągłością działania,
- zarządzaniem dokumentacją,
- polityką dostępności cyfrowej,
- architekturą systemów teleinformatycznych,
- zarządzaniem zmianą.
W praktyce oznacza to między innymi:
- planowanie końca cyklu życia systemów,
- analizę ryzyka,
- standardy migracji danych,
- utrzymywanie repozytoriów historycznych,
- testowanie dostępności po migracjach,
- określenie zasad przekazywania zasobów do archiwum lub repozytorium historycznego.
Dostęp alternatywny - praktyczne podejście
Dostęp alternatywny nie powinien być traktowany jako:
- „usprawiedliwienie” dla pozostawiania niedostępnych zasobów.
Jego celem jest:
- ograniczanie barier,
- umożliwienie uzyskania informacji,
- wsparcie użytkownika,
- zachowanie dostępu do informacji historycznej.
Najczęściej stosowane rozwiązania:
- przygotowanie dostępnej wersji dokumentu,
- przekazanie informacji w innym formacie,
- pomoc pracownika,
- streszczenie treści,
- ponowne opublikowanie wybranych materiałów,
- udostępnienie informacji na wniosek.
Konflikty prawne i decyzyjne
Charakter konfliktów
W praktyce archiwizacji i wycofywania zasobów cyfrowych mogą pojawiać się konflikty między:
- obowiązkami archiwalnymi,
- dostępem do informacji publicznej,
- ochroną danych osobowych,
- wymaganiami dostępności cyfrowej,
- retencją danych,
- kosztami utrzymania systemów,
- ograniczeniami technicznymi.
Konflikt nie powinien być rozwiązywany:
- przez automatyczne usunięcie zasobu,
- przez bezterminowe utrzymywanie nieuporządkowanych danych,
- przez decyzję jednej osoby bez dokumentacji i analizy skutków.
Zasady postępowania
Rozstrzygnięcie konfliktu powinno być:
- udokumentowane,
- proporcjonalne,
- oparte na analizie ryzyka,
- uwzględniające interes użytkownika i obowiązki organizacji.
W dokumentacji warto wskazać:
- problem,
- możliwe warianty działania,
- ryzyka,
- podstawę decyzji,
- osoby uczestniczące w analizie,
- sposób dalszego dostępu do informacji.
Typowe konflikty
Najczęściej występują konflikty dotyczące:
- dostępności cyfrowej zasobów historycznych,
- publikacji dokumentów zawierających dane osobowe,
- wycofywania treści z BIP,
- relacji między publikacją a dokumentacją sprawy,
- kosztów utrzymania historycznych systemów,
- relacji między retencją a publiczną publikacją danych.
Najważniejsza zasada
Wycofanie z publikacjiZaprzestanie publicznego lub określonego udostępniania zasobu bez konieczności jego usunięcia z systemów organizacji. nie oznacza automatycznego usunięcia dokumentu lub danych.
Retencja nie oznacza obowiązku ciągłej publicznej publikacji.
Niedostępność cyfrowa nie jest samodzielną podstawą usunięcia zasobu historycznego.
Przypadki szczególne
Charakter przypadków szczególnych
Niektóre zasoby nie spełniają warunków zwykłej archiwizacji lub wycofania.
Dotyczy to między innymi:
- zasobów bez metadanych,
- zasobów bez właściciela,
- zasobów bez klasyfikacji JRWAWykaz haseł rzeczowych akt oznaczonych symbolami klasyfikacyjnymi oraz kwalifikacją archiwalną, służący klasyfikowaniu, oznaczaniu, rejestrowaniu i grupowaniu dokumentacji.,
- uszkodzonych plików,
- danych w nieczytelnych formatach,
- systemów bez aktywnego wsparcia technicznego,
- historycznych zasobów bez określonego statusu.
Zasady postępowania
Przypadek szczególny nie uzasadnia pominięcia procedury.
Nie należy usuwać zasobu tylko dlatego, że:
- brakuje metadanych,
- nie ustalono właściciela,
- system jest przestarzały,
- występują problemy techniczne,
- nie można szybko ustalić kwalifikacji archiwalnej.
W pierwszej kolejności należy:
- zabezpieczyć dane,
- ograniczyć ryzyko utraty informacji,
- opisać problem,
- wyznaczyć odpowiedzialnośćPrzypisanie roli lub podmiotowi obowiązku doprowadzenia do określonego rezultatu, podjęcia decyzji albo zapewnienia wykonania działań.,
- określić status tymczasowy zasobu.
Statusy tymczasowe
W sytuacjach wymagających dalszej analizy organizacja może stosować statusy takie jak:
- do przeglądu,
- wymagający uzupełnienia metadanych,
- niedostępny technicznie,
- wymagający migracji,
- wymagający dostępu alternatywnego.
Szczególne ryzyka
Przypadki szczególne mogą uniemożliwiać:
- brakowanie,
- usunięcie zasobu,
- wyłączenie systemu,
- zakończenie migracji.
Do czasu wyjaśnienia sytuacji organizacja powinna zachować stanAktualny, udokumentowany opis określonego obiektu w danym momencie. W zapewnianiu dostępności cyfrowej pojęcie stanu odnosi się przede wszystkim do stanu dostępności i zgodności zasobów oraz do sposobu funkcjonowania organizacji w obszarach wpływających na zapewnianie dostępności cyfrowej. umożliwiający dalszą analizę i odtworzenie danych.
Minimalny model wdrożenia
Organizacja może rozpocząć od wdrożenia pięciu podstawowych elementów:
- Odpowiedzialność - wyznaczenie osoby odpowiedzialnej,
- Statusy zasobów - wprowadzenie prostych statusów,
- Dokumentowanie - stosowanie formularzy i rejestrów,
- Archiwizacja - określenie sposobu przechowywania danych,
- Dostępność - oznaczanie treści archiwalnych i zapewnianie dostępu alternatywnego.
Przykładowy uproszczony przebieg procesu
Krok 1
Identyfikacja treści lub systemu przeznaczonego do wycofania lub archiwizacji.
Krok 2
OcenaDziałanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji.:
- czy dane należy zachować,
- czy użytkownicy nadal potrzebują dostępu,
- czy występują ryzyka dostępnościowe,
- czy istnieją obowiązki przechowywania.
Krok 3
Podjęcie i udokumentowanie decyzji.
Krok 4
Zabezpieczenie danych i archiwizacja.
Krok 5
Poinformowanie użytkowników - jeżeli jest wymagane.
Krok 6
Aktualizacja rejestrów i dokumentacji.
Powiązanie z innymi obszarami organizacji
Proces archiwizacji i wycofywania zasobów cyfrowych powinien być powiązany między innymi z:
- polityką dostępności cyfrowej,
- zarządzaniem dokumentacją,
- bezpieczeństwem informacji,
- ochroną danych osobowych,
- ciągłością działania,
- zarządzaniem usługami cyfrowymi,
- zarządzaniem zmianą.
Podsumowanie
Zarządzanie końcem cyklu życia zasobów cyfrowych jest elementem systemowego zapewniania:
- dostępności cyfrowej,
- trwałości informacji publicznej,
- bezpieczeństwa organizacyjnego,
- ciągłości działania organizacji.
Najważniejszym celem wdrożenia nie jest tworzenie rozbudowanej biurokracji, lecz:
- uporządkowanie odpowiedzialności,
- ograniczanie ryzyka utraty danych,
- zachowanie dostępu do informacji,
- wspieranie użytkowników,
- zapewnienie ciągłości organizacyjnej podczas zmian technologicznych.