Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Ocena nieproporcjonalnego obciążenia przy zapewnianiu dostępu

Opracowanie: Cezary Tomczyk, Stefan Wajda . Współpraca: Tomasz Kałużyński, Rafał Laskowski, Bartłomiej Wilk, Paulina Wysakowska
Data zgłoszenia: 6 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 4 lipca 2026 r.

Cel dokumentu

Dokument określa sposób przeprowadzania i dokumentowania oceny nieproporcjonalnego obciążenia w przypadkach, gdy organizacjaorganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo, które działają razem, by osiągnąć wspólne cele, posiadając ustaloną strukturę. Zobacz także: podmiot publiczny rozważa odstąpienie od pełnego zapewnienia dostępności cyfrowej konkretnej treści, dokumentu, funkcjonalności lub usługi.

OcenaocenaWynik analizy informacji prowadzący do sformułowania wniosku stanowiącego podstawę podjęcia decyzji. Ocena może dotyczyć między innymi stanu dostępności i zgodności, skuteczności działań, dojrzałości organizacji, ryzyka lub możliwości zapewnienia dostępności. nieproporcjonalnego obciążenia dotyczy zawsze konkretnej treści, dokumentu, funkcjonalności lub usługi. Nie stosuje się jej do całej strony internetowej ani całej aplikacji mobilnej.

Ocena nieproporcjonalnego obciążenia stanowi jeden z etapów postępowania określonego w zaleceniu „Zapewnianie dostępu do treści i usług w przypadku braku dostępności cyfrowej” i nie zwalnia organizacji z obowiązku zapewnienia użytkownikowi dostępu do informacji lub usługi.

Zasada podstawowa

Ocena nieproporcjonalnego obciążenia jest przeprowadzana dopiero po przeanalizowaniu możliwości:

  1. usunięcia problemu,
  2. udostępnienia istniejącej dostępnej wersji,
  3. przygotowania równoważnej dostępnej formy.

Jeżeli rozwiązania te nie są możliwe lub niewystarczające, organizacja ocenia, czy pełne zapewnienie dostępności stanowi nieproporcjonalne obciążenie.

Stwierdzenie nieproporcjonalnego obciążenia nie zwalnia organizacji z obowiązku zapewnienia użytkownikowi dostępu do informacji lub usługi.

Hierarchia rozwiązań

Ocena jest przeprowadzana zgodnie z hierarchią sposobów zapewnienia dostępu określoną w zaleceniu.

Kiedy przeprowadzać ocenę

Ocena nieproporcjonalnego obciążenia może być przeprowadzona wyłącznie dla konkretnych treści, dokumentów, funkcjonalności lub usług.

Nie należy stosować oceny do całej strony internetowej, całej aplikacji mobilnej ani całego systemu.

Ocena może być przeprowadzona:

  • po stwierdzeniu niedostępności,
  • przed zastosowaniem wyjątku ze względu na nieproporcjonalne obciążenie,
  • podczas okresowej weryfikacji wcześniej podjętej decyzji.

Role i odpowiedzialność

Za przeprowadzenie oceny odpowiada osoba lub komórka organizacyjna wskazana przez organizację.

Wynik oceny zatwierdza osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia zgodnie z procedurami obowiązującymi w organizacji.

Zakres oceny

Analizowane rozwiązanieMożliweWybraneUwagi
Naprawa
Dostępna wersja
Równoważna forma
Dostęp na żądanie

Kryteria oceny nieproporcjonalnego obciążenia

Ocena kosztów powinna uwzględniać:

Koszty finansowe

  • koszty prac wdrożeniowych,
  • koszty zakupu oprogramowania,
  • koszty usług zewnętrznych,
  • koszty utrzymania rozwiązania.

Koszty organizacyjne

  • wpływ na działaniedziałanieZaplanowana czynność realizowana w odpowiedzi na podjętą decyzję. Działania mogą prowadzić do usunięcia problemów, ograniczenia ryzyka, poprawy dostępności lub doskonalenia SZDC. organizacji,
  • wpływ na realizację zadań publicznych,
  • konieczność zaangażowania dodatkowych zasobów,
  • czas potrzebny do wdrożenia.

Brak wiedzy, brak kompetencji lub brak priorytetu nie stanowią samodzielnej podstawy uznania kosztów za nieproporcjonalne.

Ocena korzyści i skutków braku dostępności

Należy uwzględnić:

  • znaczenie informacji lub usługi dla użytkowników,
  • wpływ na osoby z różnymi rodzajami niepełnosprawności,
  • liczbę potencjalnych użytkowników,
  • znaczenie zasobu dla realizacji zadań publicznych,
  • ryzyko wykluczenia użytkowników,
  • pilność uzyskania dostępu przez użytkownika.

Ocena zasobów organizacji

Ocena powinna uwzględniać:

  • wielkość organizacji,
  • budżet organizacji,
  • dostępne zasoby techniczne,
  • dostępne zasoby kadrowe,
  • charakter działalności organizacji,
  • budżet związany z utrzymaniem ocenianego rozwiązania,
  • relację kosztu dostosowania do kosztu wytworzenia lub utrzymania zasobu,
  • przewidywany okres dalszego wykorzystywania zasobu,
  • możliwość rozłożenia kosztów w czasie.

W przypadku podmiotów, których działalność jest skierowana przede wszystkim do osób z niepełnosprawnościami lub osób starszych, ocena nieproporcjonalnego obciążenia powinna uwzględniać szczególnie wysokie znaczenie dostępności dla realizacji ich celów i zadań.

Wynik oceny

Ocena prowadzi do ustalenia, czy pełne zapewnienie dostępności stanowi nieproporcjonalne obciążenie. Wynik oceny determinuje dalszy sposób postępowania organizacji.

Organizacja podejmuje jedną z dwóch decyzji:

Pełne dostosowanie nie stanowi nieproporcjonalnego obciążenia

Organizacja realizuje działania prowadzące do zapewnienia dostępności zgodnie z zaleceniem.

Pełne dostosowanie stanowi nieproporcjonalne obciążenie

Organizacja:

  • dokumentuje ocenę,
  • zapewnia użytkownikowi dostęp przy wykorzystaniu najwyższego możliwego poziomu rozwiązania,
  • publikuje wymagane informacje zgodnie z przepisami prawa,
  • okresowo weryfikuje zasadność przyjętej decyzji.

Decyzje towarzyszące

Organizacja określa również:

  • sposób poinformowania użytkowników o ograniczeniach dostępności,
  • sposób uzyskania dostępu do informacji lub usługi,
  • przewidywany czas realizacji dostępu, jeżeli jest on zapewniany na żądanie.

Dokumentowanie decyzji

Organizacja powinna zachować:

  • kartę oceny,
  • uzasadnienie,
  • decyzję,
  • sposób zapewnienia dostępu,
  • komunikat dla użytkowników,
  • historię zmian deklaracji,
  • terminy przeglądów.

Ocena nieproporcjonalnego obciążenia nie ma charakteru bezterminowego. Organizacja powinna okresowo weryfikować przyjęte rozstrzygnięcie, zwłaszcza w przypadku zmiany technologii, kosztów dostosowania, znaczenia usługi lub pojawienia się nowych potrzeb użytkowników.

Ocena powinna zostać ponownie przeprowadzona nie rzadziej niż raz w roku oraz każdorazowo po wystąpieniu istotnych zmian technologicznych, organizacyjnych, finansowych lub dotyczących sposobu korzystania z ocenianego zasobu.

Organizacja może wykorzystać Kartę oceny nieproporcjonalnego obciążenia i doboru sposobu zapewnienia dostępu lub inne równoważne narzędzie.

Zatwierdzenie wyniku oceny

Jeżeli wynik oceny prowadzi do stwierdzenia nieproporcjonalnego obciążenia, decyzjadecyzjaRozstrzygnięcie podejmowane na podstawie informacji utrzymywanych przez SZDC. Decyzje prowadzą do działań wpływających na stan dostępności i zgodności lub na rozwój systemu zapewniania dostępności cyfrowej. powinna zostać zatwierdzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia kierownicze lub inną osobę wyznaczoną w organizacji.

Sposób zatwierdzania organizacja określa w swoich procedurach wewnętrznych.

Przykład

Sytuacja

Biblioteka publikuje archiwum 200 wykładów wideo bez napisów.

Analiza

Naprawa

Koszt wykonania napisów do wszystkich materiałów przekracza możliwości organizacji.

Dostępna wersja

Brak.

Równoważna forma

Możliwe jest:

  • przygotowanie transkrypcji najczęściej wykorzystywanych materiałów,
  • publikowanie napisów dla nowych materiałów,
  • realizacja indywidualnych zamówień użytkowników.

Decyzja

Pełne dostosowanie całego archiwum zostało uznane za nieproporcjonalne obciążenie.

Jednocześnie organizacja przyjmuje następujący sposób zapewnienia dostępu:

  • wszystkie nowo publikowane nagrania są udostępniane z napisami,
  • do najczęściej wykorzystywanych nagrań przygotowywane są transkrypcje,
  • dla pozostałych nagrań zapewniany jest dostęp alternatywnydostęp alternatywnySposób zapewnienia użytkownikowi dostępu do informacji albo usługi w formie innej niż pierwotna, jeżeli pełne dostosowanie zasobu nie jest możliwe, byłoby nieproporcjonalne albo wynika to z potrzeb użytkownika. na żądanie użytkownika.

Przy każdym nagraniu użytkownikużytkownikosoba, która wchodzi w interakcję z produktem, usługą lub środowiskiem jest informowany o sposobie uzyskania transkrypcji lub zamówienia napisów.

Dobra praktyka

Ocena nieproporcjonalnego obciążenia nie służy uzasadnianiu braku dostępności, lecz wyborowi rozwiązania zapewniającego użytkownikowi możliwie najwyższy poziom dostępu do informacji lub usługi.

Stwierdzenie nieproporcjonalnego obciążenia nie kończy procesu zapewniania dostępności i wymaga okresowej weryfikacji przyjętej decyzji.

Ocena nieproporcjonalnego obciążenia powinna być traktowana jako narzędzie wspierające wybór najlepszego możliwego sposobu zapewnienia dostępu, a nie jako uzasadnienie pozostawienia użytkownika bez dostępu do informacji lub usługi.