Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Katalog sposobów zapewniania dostępu

Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 6 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 4 lipca 2026 r.

Cel dokumentu

Celem dostępu alternatywnego jest zapewnienie użytkownikowi możliwości uzyskania informacji, wykonania zadania lub skorzystania z usługi pomimo występowania problemów z dostępnością cyfrową.

OrganizacjaorganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo, które działają razem, by osiągnąć wspólne cele, posiadając ustaloną strukturę. Zobacz także: podmiot publiczny powinna stosować rozwiązania zapewniające dostęp użytkownikowi przy możliwie najmniejszym nakładzie działań po stronie użytkownika.

Dostęp alternatywnydostęp alternatywnySposób zapewnienia użytkownikowi dostępu do informacji albo usługi w formie innej niż pierwotna, jeżeli pełne dostosowanie zasobu nie jest możliwe, byłoby nieproporcjonalne albo wynika to z potrzeb użytkownika. na żądanie użytkownika powinien być stosowany przede wszystkim wtedy, gdy wcześniejsze rozwiązania nie są możliwe lub okazują się niewystarczające.

Hierarchia sposobów zapewniania dostępu

Przy wyborze sposobu postępowania organizacja stosuje następującą kolejność działań:

PriorytetSposób postępowania
1Naprawa treści lub usługi
2Udostępnienie istniejącej dostępnej wersji
3Przygotowanie równoważnej dostępnej formy
4Dostęp alternatywny na żądanie użytkownika

Przejście do kolejnego poziomu jest uzasadnione wyłącznie wtedy, gdy zastosowanie rozwiązania wyższego poziomu nie jest możliwe lub nie zapewnia użytkownikowi skutecznego dostępu.


Poziom 1. Naprawa treści lub usługi

Cel

Usunięcie przyczyny problemu i zapewnienie pełnej dostępności cyfrowej.

Przykłady

  • naprawa dokumentu PDF,
  • dodanie tekstów alternatywnych,
  • poprawa formularza elektronicznego,
  • dodanie napisów do nagrania,
  • poprawa działania usługi cyfrowej,
  • usunięcie błędów w kodzie strony internetowej.

Kiedy stosować

Zawsze, gdy naprawa jest możliwa w rozsądnym czasie i przy racjonalnym nakładzie pracy.


Poziom 2. Udostępnienie istniejącej dostępnej wersji

Cel

Zapewnienie użytkownikowi dostępu do tej samej informacji lub usługi bez konieczności dodatkowego opracowywania materiałów.

Przykłady

Dokumenty

  • obok niedostępnego PDF publikowana jest dostępna wersja DOCX,
  • obok skanu publikowany jest dokument źródłowy.

Treści internetowe

  • obok niedostępnego załącznika publikowana jest treść w HTML,
  • obok prezentacji publikowane jest dostępne opracowanie tekstowe.

Multimedia

  • obok nagrania publikowana jest gotowa transkrypcjatranskrypcjaTekstowy zapis treści dźwiękowej, na przykład wypowiedzi z nagrania, podcastu, filmu lub transmisji. Transkrypcja powinna być kompletna, uporządkowana i możliwa do odczytania bez odtwarzania materiału.,
  • obok materiału wideo publikowany jest artykuł zawierający tę samą treść.

Usługi

  • użytkownikużytkownikosoba, która wchodzi w interakcję z produktem, usługą lub środowiskiem może skorzystać z innego dostępnego kanału realizacji tej samej usługi.

Dobra praktyka

Odnośnik do dostępnej wersji powinien znajdować się bezpośrednio przy niedostępnym materiale lub usłudze.


Poziom 3. Przygotowanie równoważnej dostępnej formy

Cel

Zapewnienie użytkownikowi dostępu do tych samych informacji lub możliwości realizacji tej samej sprawy, gdy organizacja nie dysponuje gotową dostępną wersją.

Przykłady

Dokumenty

  • przygotowanie dostępnej wersji dokumentu,
  • przepisanie treści skanu do formatu dostępnego cyfrowo,
  • przygotowanie strony internetowej zawierającej treść dokumentu.

Multimedia

  • przygotowanie transkrypcji,
  • przygotowanie napisów rozszerzonych,
  • przygotowanie audiodeskrypcji,
  • przygotowanie tekstowego opisu materiału.

Grafiki i mapy

  • przygotowanie opisu tekstowego,
  • przedstawienie danych w tabeli,
  • opracowanie alternatywnej prezentacji informacji.

Usługi

  • opracowanie alternatywnej ścieżki realizacji sprawy,
  • przygotowanie dostępnego formularza zastępczego.

Dobra praktyka

Równoważna forma powinna być udostępniona równocześnie z niedostępnym materiałem lub możliwie najszybciej po stwierdzeniu problemu.


Poziom 4. Dostęp alternatywny na żądanie użytkownika

Cel

Zapewnienie dostępu w przypadkach, gdy wcześniejsze rozwiązania nie są możliwe, wystarczające lub wymagają indywidualnego dostosowania.

Przykłady

Przekazanie informacji

  • pocztą elektroniczną,
  • telefonicznie,
  • korespondencyjnie,
  • podczas spotkania.

Wsparcie użytkownika

  • pomoc pracownika,
  • indywidualne wyjaśnienie treści,
  • wspólne wykonanie czynności.

Realizacja usługi

  • przyjęcie zgłoszenia innym kanałem,
  • realizacja sprawy przy wsparciu pracownika,
  • zastosowanie indywidualnego rozwiązania organizacyjnego.

Typowe przypadki

  • treści archiwalne,
  • treści historyczne,
  • materiały pochodzące od podmiotów zewnętrznych,
  • przypadki wymagające indywidualnego opracowania,
  • nieujawnione wcześniej problemy dostępności.

Treści wyłączone spod stosowania ustawy

W przypadku treści objętych ustawowymi wyłączeniami organizacja może stosować przede wszystkim rozwiązania z poziomu 4.

Jeżeli jest to uzasadnione potrzebami użytkowników lub znaczeniem informacji, organizacja może zastosować również rozwiązania z poziomu 2 lub 3.


Rozwiązania, które nie zapewniają użytkownikowi dostępu

Nie stanowi zapewnienia dostępu:

  • samo wskazanie problemu w deklaracji dostępności,
  • samo wskazanie adresu e-mail lub numeru telefonu bez określenia sposobu uzyskania pomocy,
  • przekierowanie użytkownika do innej niedostępnej treści,
  • oczekiwanieoczekiwanieSubiektywna wizja, żądanie lub wyobrażenie interesariusza dotyczące tego, jak, kiedy i w jakiej formie ma zostać rozwiązany jego problem lub zrealizowany cel. Na przykład: potrzeba to posiadanie pokrojonego chleba, żeby zrobić kanapkę. Natomiast oczekiwanie: Użytkownik chce, aby chleb był pokrojony na równe, 1-centymetrowe kromki za pomocą elektrycznej krajalnicy w kolorze czerwonym. O ile potrzeba określa niezbędny rezultat (pokrojony chleb), oczekiwanie określa osobiste, szczegółowe wyobrażenie o procesie i wyglądzie rozwiązania (konkretna grubość, typ i kolor urządzenia). od użytkownika samodzielnego rozwiązania problemu,
  • pozostawienie użytkownika bez możliwości uzyskania informacji lub skorzystania z usługi.

Dobra praktyka

Jeżeli organizacja posiada wiedzę o niedostępności treści lub usługi, powinna w pierwszej kolejności dążyć do usunięcia problemu albo zapewnienia użytkownikom dostępu bez konieczności składania indywidualnych zgłoszeń.

Dostęp alternatywny realizowany po zgłoszeniu przez użytkownika powinien być traktowany jako rozwiązanie uzupełniające, a nie podstawowy sposób zapewniania dostępności.