Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Sposoby angażowania pracowników z niepełnosprawnościami w zapewnianie dostępności cyfrowej

Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 20 marca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 26 września 2026 r.

1. Cel i przeznaczenie załącznika​

Załącznik przedstawia przykładowe sposoby angażowania pracowników z niepełnosprawnościami w systemowe zapewnianie dostępności cyfrowejSposób działania organizacji, w którym role, odpowiedzialności, procesy, zasoby i mechanizmy oceny są wzajemnie powiązane i skoordynowane, tak aby organizacja trwale zapewniała dostępność cyfrową.. Pomaga organizacji dobrać formy współpracy odpowiednie do jej wielkości, sposobu działania, potrzeb oraz wiedzy, kompetencji, doświadczeń i zainteresowania pracowników.

Przedstawione rozwiązania mają charakter przykładowy. OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. może wykorzystywać różne formy angażowania pracowników i łączyć je zależnie od rodzaju prowadzonych działań.

Angażowanie pracowników jest dobrowolne. Niepełnosprawność sama w sobie nie oznacza posiadania kompetencji w zakresie dostępności cyfrowej ani nie uzasadnia przypisywania pracownikowi dodatkowych zadań lub odpowiedzialności.

2. Jak zapraszać pracowników do udziału​

Organizacja może informować pracowników o możliwości włączenia się w działania związane z dostępnością cyfrową i wskazywać, w jakich obszarach ich wiedza, kompetencje lub doświadczenia mogą być przydatne.

Może w szczególności:

  • umożliwić pracownikom zgłaszanie zainteresowania udziałem w takich działaniach;
  • zapraszać do udziału w konkretnych konsultacjach, testach, projektach lub grupach roboczych;
  • informować o planowanych działaniach, w których przydatna może być wiedza lub doświadczenie pracowników;
  • tworzyć stałe lub okresowe grupy pracowników zainteresowanych udziałem w działaniach związanych z dostępnością cyfrową.

Organizacja nie wymaga od pracownika ujawniania informacji o niepełnosprawności, które nie są potrzebne do organizacji jego udziału.

3. Dobór sposobu angażowania​

Sposób angażowania zależy od celu działania i rodzaju wkładu, jaki może wnieść pracownik. Nie każde działanieZaplanowana czynność realizowana w odpowiedzi na podjętą decyzję. Działania mogą prowadzić do usunięcia problemów, ograniczenia ryzyka, poprawy dostępności lub doskonalenia systemowego zapewniania dostępności cyfrowej. wymaga tej samej formy uczestnictwa.

Pracownik może na przykład:

  • zgłosić problemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu działania organizacji wpływającego na zapewnianie dostępności cyfrowej. lub propozycję rozwiązania;
  • przedstawić opinię dotyczącą projektowanego rozwiązania;
  • uczestniczyć w konsultacji lub warsztacie;
  • wykonać określone zadania podczas testowania rozwiązania;
  • uczestniczyć w pracach zespołu projektowego lub zadaniowego;
  • brać udział w ocenie rozwiązania rozważanego do zakupu lub w jego odbiorze;
  • współtworzyć standard, procedurę, instrukcję lub inne rozwiązanie organizacyjne;
  • przygotować lub opiniować materiały edukacyjne;
  • uczestniczyć w prowadzeniu szkoleń i innych działaniach rozwijających wiedzę o dostępności cyfrowej.

Dobór pracowników do konkretnych działań uwzględnia przede wszystkim ich wiedzę, kompetencje, doświadczenia i zainteresowanie udziałem.

4. Angażowanie na różnych etapach działania​

Największe korzyści przynosi angażowanie pracowników na takim etapie, na którym ich wkład może jeszcze wpłynąć na przyjmowane rozwiązania.

4.1. Rozpoznawanie problemów​

Pracownicy mogą pomagać rozpoznawać bariery występujące w systemach informatycznych, aplikacjach, dokumentach elektronicznych, narzędziach komunikacji oraz innych rozwiązaniach cyfrowych wykorzystywanych przez organizację.

Informacje te mogą pochodzić zarówno z celowo prowadzonych konsultacji, jak i z problemów oraz propozycji zgłaszanych podczas codziennej pracy.

4.2. Projektowanie i rozwijanie rozwiązań​

Pracownicy mogą uczestniczyć w opiniowaniu koncepcji, prototypów, projektów i kolejnych wersji rozwijanych rozwiązań.

Wczesne zaangażowanie umożliwia rozpoznanie problemów przed wdrożeniem rozwiązania i ogranicza potrzebę późniejszego usuwania barier.

4.3. Testowanie i ocenianie​

Pracownicy mogą uczestniczyć w testowaniu rozwiązań cyfrowych, w szczególności przez wykonywanie rzeczywistych lub reprezentatywnych zadań.

Testy z udziałem pracowników uzupełniają inne metody oceniania dostępności. Nie zastępują wymaganych ocen eksperckich, testów zgodności ani kontroli spełnienia określonych wymagań.

4.4. Zakupy i odbiór rozwiązań​

Wiedza i doświadczenia pracowników mogą być wykorzystywane podczas rozpoznawania potrzeb, oceny oferowanych rozwiązań, prezentacji i testów przedzakupowych oraz odbioru produktów i usług cyfrowych.

Udział pracowników nie przenosi na nich odpowiedzialności za określenie wymagań dostępności ani za formalną ocenę zgodności nabywanego rozwiązania.

4.5. Standardy i rozwiązania organizacyjne​

Pracownicy mogą uczestniczyć w opracowywaniu i opiniowaniu standardów, procedur, instrukcji i innych zasad wpływających na dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. cyfrową.

Ich udział pozwala zestawiać wymagania i założenia organizacyjne z doświadczeniami wynikającymi z rzeczywistego korzystania z rozwiązań cyfrowych.

4.6. Edukacja i rozwijanie świadomości​

Zainteresowani pracownicy posiadający odpowiednią wiedzę lub doświadczenie mogą uczestniczyć w przygotowywaniu materiałów, warsztatów, szkoleń i innych działań edukacyjnych.

Udział może obejmować zarówno prowadzenie określonych części szkolenia, jak i przedstawianie przykładów, konsultowanie materiałów lub udział w dyskusjach.

5. Formy współpracy​

Organizacja może stosować różne formy współpracy zależnie od potrzeb i skali działania.

5.1. Konsultacje​

Konsultacja może dotyczyć konkretnego problemu, dokumentu, projektu lub rozwiązania. Powinna odbywać się na takim etapie, aby przedstawione uwagi mogły zostać rozpatrzone przed podjęciem decyzji lub zakończeniem prac.

5.2. Testy z udziałem pracowników​

Testy mogą dotyczyć zarówno rozwiązań wykorzystywanych wewnętrznie, jak i produktów lub usług przeznaczonych dla użytkowników zewnętrznych.

Zakres testu i zadania wykonywane przez uczestników są dostosowane do celu oceny. Wyniki są dokumentowane w sposób umożliwiający ich wykorzystanie przez osoby odpowiedzialne za oceniane rozwiązanie.

5.3. Grupy robocze i zespoły projektowe​

Pracownicy mogą być włączani do istniejących zespołów lub grup roboczych zajmujących się projektowaniem, wdrażaniem, zakupem, oceną lub doskonaleniem rozwiązań cyfrowych.

Takie rozwiązanie pozwala uwzględniać dostępność podczas zwykłego przebiegu prac, a nie dopiero w ramach odrębnej konsultacji.

5.4. Grupy pracownicze​

W większych organizacjach jedną z form współpracy mogą być pracownicze grupy zainteresowań lub Grupy Zasobów Pracowniczych (Employee Resource Groups – ERG).

Grupy mogą między innymi:

  • identyfikować problemy występujące w środowisku pracy;
  • zgłaszać propozycje usprawnień;
  • opiniować projektowane rozwiązania;
  • uczestniczyć w konsultacjach;
  • wspierać działania edukacyjne;
  • przekazywać doświadczenia i propozycje osobom oraz jednostkom odpowiedzialnym za właściwe obszary działania organizacji.

Grupa pracownicza nie zastępuje ustalonych ról i odpowiedzialności związanych z zapewnianiem dostępności cyfrowej ani nie tworzy równoległego sposobu zarządzania dostępnością. Jej działalność jest powiązana z przyjętym w organizacji sposobem systemowego zapewniania dostępności cyfrowej.

6. Warunki rzeczywistego udziału​

Zaproszenie pracownika do konsultacji, testu lub zespołu nie wystarcza do zapewnienia rzeczywistego udziału. Organizacja odpowiednio do charakteru współpracy zapewnia:

  • informacje potrzebne do świadomego udziału;
  • odpowiednio wczesny dostęp do materiałów;
  • dostępne narzędzia i sposoby komunikacji;
  • czas potrzebny do wykonania uzgodnionych działań;
  • niezbędne dostosowania i wsparcie;
  • możliwość przedstawienia opinii i propozycji;
  • informację o dalszym postępowaniu z rezultatami udziału.

Jeżeli udział odbywa się w związku z wykonywaniem zadań na rzecz organizacji, organizacja uwzględnia potrzebny na niego czas w organizacji pracy pracownika.

7. Wykorzystanie rezultatów​

Rezultatem angażowania pracowników mogą być między innymi informacje o barierach, wyniki testów, opinie, propozycje zmian, materiały, rozwiązania projektowe lub rekomendacje.

Rezultaty są przekazywane osobom lub jednostkom, które mogą wykorzystać je w odpowiednich procesach i decyzjach. Organizacja określa sposób ich dokumentowania i dalszego wykorzystania odpowiednio do charakteru działania.

Pracownicy otrzymują informację o sposobie wykorzystania rezultatów ich udziału, w szczególności o wprowadzonych zmianach, podjętych działaniach albo przyczynach nieuwzględnienia zgłoszonej propozycji.

8. Czego unikać​

Angażowanie pracowników z niepełnosprawnościami nie powinno prowadzić do:

  • oczekiwania udziału wyłącznie z powodu niepełnosprawności pracownika;
  • traktowania każdego pracownika z niepełnosprawnością jako specjalisty dostępności cyfrowej;
  • oczekiwania reprezentowania przez jedną osobę doświadczeń wszystkich osób z niepełnosprawnościami;
  • angażowania pracowników dopiero po zakończeniu prac, gdy ich udział nie może już wpłynąć na rozwiązanie;
  • zastępowania ocen eksperckich lub wymaganych testów zgodności opinią pojedynczych pracowników;
  • zbierania opinii bez określenia sposobu ich rozpatrywania i wykorzystania;
  • tworzenia grup lub mechanizmów współpracy funkcjonujących równolegle do ustalonych ról, odpowiedzialności i procesów zapewniania dostępności cyfrowej.

Dobrze zorganizowane angażowanie pracowników pozwala wykorzystywać ich wiedzę, kompetencje i doświadczenia tam, gdzie mogą rzeczywiście wspierać zapewnianie dostępności cyfrowejCiągłe działania organizacji służące tworzeniu, nabywaniu, utrzymywaniu, ocenianiu i poprawianiu dostępności jej rozwiązań, treści i usług cyfrowych., bez przypisywania im szczególnej roli wyłącznie ze względu na niepełnosprawność.