Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Procedura badania i oceniania dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych

Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 6 listopada 2025 r., ostatnia aktualizacja: 21 stycznia 2026 r.

Zalecenie​

Organizacja wdraża procedurę systematycznego badania i zapewniania dostępności cyfrowej swoich stron, aplikacji i publikacji w celu spełnienia wymogów ustawy, zapobiegania naruszeniom, ciągłego doskonalenia dostępności oraz rzetelnego sporządzania deklaracji dostępności.

Rekomendacje​

  1. Organizacja określa w procedurze co najmniej:
    • zakres obowiązywania
    • odpowiedzialności i role w procesie
    • elementy składowe badania i oceniania
    • zalecane metody i narzędzia
    • sposób dokumentowania i archiwizacji wyników
    • wskaźniki efektywności
    • częstotliwość przeglądu procedury.
  2. Procedura badania i oceniania obejmuje co najmniej:
    • bieżące ocenianie dostępności
    • wycinkowe badania dostępności
    • systematyczny monitoring dostępności witryn internetowych
    • uproszczone (ramowe) przeglądy dostępności
    • testy i uzyskiwanie opinii użytkowników z niepełnosprawnościami
    • audyty zgodności.
  3. Bieżące ocenianie dostępności polega na weryfikacji zgodności z wymaganiami dostępności przeprowadzanej przez autorów i redaktorów.
    Celem jest zapewnienie, że każda nowy dokument i każda nowa publikacja w organizacji standardy dostępności oraz zapobieganie umieszczaniu przekazywaniu adresatom treści, które wymogów dostępności nie spełniają.
  4. Wycinkowe badania dostępności badania dostępności przeprowadza się w przypadkach stwierdzenia niedostępności komponentów stron internetowych lub aplikacji mobilnych w wyniku przeglądów dostępności, monitoringu oraz powtarzających się wniosków o zapewnienie dostępności i żądań zapewnienia dostępu alternatywnego. Celem wycinkowych badań dostępności jest zdiagnozowanie problemów z dostępnością konkretnych elementów stron internetowych lub aplikacji mobilnych oraz przygotowanie decyzji w sprawie działań naprawczych lub modernizacyjnych.
    Badania wycinkowe zarządza się także w przypadku wdrożenia w witrynie nowej złożonej (niestandardowej) funkcjonalności, która może powodować problemy z dostępnością do treści.
  5. Monitoring dostępności witryn internetowych polega na cyklicznym automatycznym badaniu wszystkich lub wybranego zestawu stron internetowych w każdej witrynie obejmującego co najmniej 25 wytypowanych stron w każdej dużej witrynie. Monitoring prowadzi się w celu uzyskania obiektywnej syntetycznej informacji o stanie zapewniania dostępności cyfrowej wydawanych witryn internetowych oraz wspomaganie redaktorów i administratorów wykrywaniu i szybkim reagowaniu na problemy niezidentyfikowane przed publikacją lub spowodowanych aktualizacjami oprogramowania i innymi czynnikami.
  6. Ramowy przegląd dostępności przeprowadza się co najmniej raz w roku (najpóźniej do 31 marca) oraz po znaczących aktualizacjach treści lub oprogramowania (CMS) w celu weryfikacji, czy faktyczny stan dostępności strony internetowej lub aplikacji mobilnej odpowiada oraz przygotowanie danych do aktualizacji deklaracji dostępności.
    Przegląd polega na przeprowadzeniu testów krytycznych wymagań zgodności oraz podstawowych przypadków użycia w oparciu o sugerowaną przez W3C procedurę znaną jako Łatwe testy (Easy check) lub równoważną uproszczoną listę kontrolną zgodności z WCAG 2.1 (np. 20-25 kryteriów).
  7. Testy i uzyskiwanie opinii użytkowników z niepełnosprawnościami przeprowadza się w celu zdiagnozowania problemów zgłaszanych przez użytkowników i określenia działań poprawiających dostępność.
  8. Audyt zgodności przeprowadza się w celu wiarygodnego potwierdzenia, że witryna internetowa lub aplikacja mobilna jest zgodna ze standardami dostępności cyfrowej i nie sprawia problemów z dostępnością. Audyt zgodności polega na kompleksowym zbadaniu zgodności reprezentatywnej próbki stron witryny lub ekranów aplikacji mobilnej ze wszystkimi wymaganiami WCAG na poziomie zadeklarowanym w Polityce dostępności organizacji.
    Audyt zgodności przeprowadza się w oparciu o określoną przez W3C metodologię oceniania zgodności (WCAG-EM) lub równoważną.

Standardy dostępności i podstawy prawne​

Uzasadnienie​

  1. Organizacja powinna opracować plan lub procedurę badania i oceniania dostępności cyfrowej swoich stron internetowych i aplikacji mobilnych, ponieważ wynika to z obowiązków prawnych. Zgodnie z ustawą o dostępności cyfrowej oraz Dyrektywą (UE) 2016/2102 każdy podmiot publiczny ma obowiązek zapewniać dostępność cyfrową swoich serwisów, monitorować i oceniać poziom tej dostępności, publikować oświadczenia o dostępności, które muszą być oparte na rzetelnej ocenie. Bez opracowanego planu/procedury niemożliwe jest systematyczne i zgodne z prawem wykonywanie tych zadań.

  2. Przemyślany plan lub procedura badania i oceniania dostępności cyfrowej zapewnia spójność i powtarzalność procesu oceny:

    • opisuje kroki postępowania (np. częstotliwość audytów, metody, narzędzia, kryteria oceny),
    • wskazuje role i odpowiedzialności (np. kto przeprowadza badania, kto zatwierdza wyniki, kto wdraża poprawki),
    • umożliwia porównywalność wyników w czasie (np. pomiędzy rocznymi raportami o stanie dostępności).
      Dzięki temu organizacja wie, jak działać konsekwentnie i nie uzależnia się od wiedzy pojedynczych pracowników czy zewnętrznych wykonawców.

  3. Posiadanie planu lub procedury umożliwia planowanie i doskonalenie działań. Dzięki temu dostępność nie jest działaniem incydentalnym, lecz elementem strategicznego zarządzania jakością usług cyfrowych.:

    • pozwala monitorować postępy i reagować na problemy wcześniej,
    • wspiera proces ciągłego doskonalenia dostępności,
    • ułatwia planowanie budżetu i zasobów (np. kiedy zlecić audyt, ile czasu i środków potrzeba).

  4. Planowe metodyczne ocenianie dostępności stron internetowych i aplikacji mobilnych umożliwia rzetelne i wiarygodne oświadczenie o dostępności. Ustawa wymaga, by oświadczenie o dostępności było aktualne i oparte na ocenie rzeczywistego stanu. Procedura badania gwarantuje, że:

  • ocena jest przeprowadzona według przyjętej metodyki (np. WCAG 2.1),
  • wyniki są udokumentowane i możliwe do weryfikacji,
  • oświadczenie odzwierciedla faktyczny poziom dostępności, a nie subiektywną opinię.
  1. Badanie i ocenianie dostępności w oparciu o udokumentowany plan lub procedurę wzmacnia zaufanie obywateli i instytucji kontrolnych:
    • pokazuje, że podmiot traktuje dostępność poważnie,
    • ułatwia kontrolę organów nadzorczych, w tym NIK i ministerstwa właściwego ds. cyfryzacji,
    • zwiększa transparentność działań i zaufanie użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami.
  2. Udokumentowany plan lub procedura ułatwia współpracę z wykonawcami zewnętrznymi. Jeżeli audyty lub badania dostępności są zlecane na zewnątrz, procedura:
    • pozwala sprecyzować wymagania wobec audytora,
    • ułatwia ocenę jakości jego pracy,
    • zapewnia, że wyniki różnych audytów są porównywalne i zgodne z wymaganiami WCAG.
  3. Jako element zarządzania zgodnością i ryzykiem, plan lub procedura badań dostępności spełnia zasadę racjonalnego zarządzania i odpowiedzialności publicznej:
    • ogranicza ryzyko naruszenia prawa,
    • wspiera efektywne wykorzystanie środków publicznych,
    • zapewnia, że organizacja działa zgodnie z zasadami przejrzystości i równego dostępu do usług cyfrowych.

Załączniki​