Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Ocena barier cyfrowych ograniczających zatrudnianie osób z niepełnosprawnościami

Opracowanie: Stefan Wajda . Współpraca: Karolina Paluszek
Data zgłoszenia: 19 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 20 czerwca 2026 r.

1. Cel zalecenia​

Rozpoznawanie barier cyfrowych w środowisku pracy, które mogą ograniczać możliwości zatrudniania osób z niepełnosprawnościami i wykonywania przez nie pracy.

2. Zalecenie​

OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. okresowo rozpoznaje i ocenia bariery cyfrowe w środowisku pracy, które mogą ograniczać możliwości zatrudniania osób z niepełnosprawnościami i wykonywania przez nie pracy. Wyniki oceny wykorzystuje do ograniczania zidentyfikowanych barier oraz planowania zmian w cyfrowym środowisku pracy.

3. Rekomendacje​

3.1. Zakres oceny​

Organizacja ocenia cyfrowe środowisko pracy pod kątem barier, które mogą ograniczać możliwości zatrudniania osób z niepełnosprawnościami i wykonywania przez nie pracy.

OcenaDziałanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji. obejmuje w szczególności:

  • systemy informatyczne i aplikacje wykorzystywane przez pracowników;
  • narzędzia komunikacji i współpracy;
  • dokumenty elektroniczne, formularze i inne treści cyfrowe potrzebne do wykonywania pracy;
  • urządzenia i interfejsy cyfrowe wykorzystywane na stanowiskach pracy;
  • mechanizmy uwierzytelniania, autoryzacji i inne rozwiązania warunkujące dostęp do środowiska cyfrowego;
  • współpracę wykorzystywanych rozwiązań z technologiami wspomagającymi oraz możliwość korzystania z nich różnymi sposobami.

Ocena nie ogranicza się do sprawdzenia formalnej zgodności poszczególnych rozwiązań z wymaganiami dostępności. Służy rozpoznaniu barier, które w praktyce mogą uniemożliwiać lub utrudniać wykonywanie pracy.

3.2. Systemy wewnętrzne i rozwiązania zewnętrzne​

Organizacja rozpoznaje bariery zarówno w rozwiązaniach, nad którymi ma bezpośrednią kontrolę, jak i w rozwiązaniach dostarczanych lub utrzymywanych przez podmioty zewnętrzne.

W odniesieniu do własnych systemów, treści i konfiguracji określa możliwe działania służące usunięciu lub ograniczeniu zidentyfikowanych barier.

Jeżeli barieraPrzeszkoda lub ograniczenie architektoniczne, cyfrowe lub informacyjno-komunikacyjne, które uniemożliwia lub utrudnia osobom ze szczególnymi potrzebami udział w różnych sferach życia na zasadzie równości z innymi osobami. występuje w rozwiązaniu zewnętrznym, którego organizacja nie może samodzielnie zmienić, w zależności od sytuacji:

  • zgłasza problemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu działania organizacji wpływającego na zapewnianie dostępności cyfrowej. dostawcy lub podmiotowi odpowiedzialnemu za rozwiązanie i dąży do jego usunięcia;
  • uwzględnia problem przy podejmowaniu decyzji dotyczących dalszego wykorzystywania, rozwoju lub zastąpienia rozwiązania;
  • uwzględnia wymagania wynikające z rozpoznanego problemu przy kolejnych zakupach lub zamówieniach;
  • zapewnia rozwiązanie zastępcze, jeżeli jest ono potrzebne do umożliwienia wykonywania pracy do czasu usunięcia bariery lub zastąpienia niedostępnego rozwiązania.

Zastosowanie rozwiązania zastępczego nie zastępuje działań zmierzających do trwałego usunięcia bariery.

3.3. Sposób prowadzenia oceny​

Ocena wykorzystuje metody odpowiednie do rodzaju analizowanych rozwiązań i możliwych sposobów korzystania z nich. Może obejmować między innymi przegląd wymagań i dokumentacji dostępności, testy automatyczne i manualne, sprawdzanie współpracy z technologiami wspomagającymi oraz testowanie typowych zadań wykonywanych przez pracowników.

Na podstawie oceny organizacja ustala:

  • na czym polega bariera;
  • jakich sposobów korzystania z rozwiązania dotyczy;
  • jakie zadania lub czynności może ograniczać;
  • jakie mogą być jej skutki dla możliwości zatrudnienia i wykonywania pracy;
  • czy organizacja może usunąć lub ograniczyć barierę oraz jakie działania są w tym celu możliwe.

W ocenie organizacja uwzględnia wiedzę i doświadczenie osób z niepełnosprawnościami oraz użytkowników technologii wspomagających, odpowiednio do ocenianych rozwiązań i możliwych sposobów korzystania z nich. Jeżeli nie dysponuje takimi osobami wewnątrz organizacji, może korzystać ze wsparcia użytkowników zewnętrznych. Ich udział uzupełnia ocenę techniczną i pomaga rozpoznawać bariery występujące podczas rzeczywistego wykonywania zadań.

3.4. Priorytetyzacja problemów​

Organizacja ocenia znaczenie rozpoznanych barier i ustala priorytety ich usuwania lub ograniczania.

Przy ustalaniu priorytetów uwzględnia w szczególności:

  • zakres i dotkliwość ograniczeń powodowanych przez barierę;
  • znaczenie rozwiązania i wykonywanych za jego pomocą zadań dla pracy na danym stanowisku;
  • liczbę stanowisk, procesów i osób, których problem może dotyczyć;
  • możliwość wykonania zadania w inny dostępny sposób;
  • częstotliwość korzystania z rozwiązania;
  • możliwość i czas usunięcia bariery;
  • planowane zmiany, modernizacje, zakupy lub zastąpienie rozwiązania.

Wysoki priorytet otrzymują w szczególności bariery, które mogą uniemożliwiać wykonywanie podstawowych zadań na określonych stanowiskach albo istotnie ograniczać możliwość zatrudnienia osoby z niepełnosprawnością.

3.5. Wykorzystanie wyników oceny​

Wyniki oceny są dokumentowane i wykorzystywane do planowania działań służących usuwaniu i ograniczaniu barier cyfrowych w środowisku pracy.

W zależności od charakteru problemu mogą prowadzić w szczególności do:

  • poprawy, aktualizacji lub zmiany konfiguracji wykorzystywanego rozwiązania;
  • zgłoszenia problemu dostawcy;
  • zaplanowania modernizacji lub zastąpienia niedostępnego rozwiązania;
  • określenia wymagań dostępności przy kolejnych zakupach i zamówieniach;
  • przygotowania rozwiązania zastępczego;
  • zmiany standardów, procedur lub sposobów tworzenia i udostępniania treści cyfrowych.

W podmiotach objętych obowiązkiem przygotowania Planu działania na rzecz poprawy zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami wyniki oceny są uwzględniane podczas jego przygotowania i aktualizacji.

3.6. Okresowość i aktualizacja oceny​

Organizacja określa częstotliwość kompleksowej oceny barier cyfrowych, uwzględniając charakter i skalę wykorzystywanego środowiska cyfrowego oraz częstotliwość i zakres zachodzących w nim zmian.

Niezależnie od przyjętej częstotliwości ocena jest przeprowadzana lub odpowiednio aktualizowana, gdy zmiany mogą powodować powstanie nowych barier albo istotnie wpływać na możliwość wykonywania pracy przez osoby z niepełnosprawnościamiOsoba mająca długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co w oddziaływaniu z różnymi barierami może utrudniać jej pełny i skuteczny udział w życiu społecznym na zasadzie równości z innymi osobami., w szczególności w związku z:

  • wdrożeniem lub istotną zmianą systemu informatycznego albo innego rozwiązania cyfrowego;
  • zmianą podstawowych narzędzi lub technologii wykorzystywanych przez pracowników;
  • zmianą sposobu organizacji pracy mającą wpływ na korzystanie z rozwiązań cyfrowych;
  • ujawnieniem wcześniej nierozpoznanej bariery, w tym w związku ze zgłoszeniem potrzeby przez pracownika lub rozpoczęciem korzystania z rozwiązania w sposób, którego nie uwzględniono we wcześniejszej ocenie.

4. Uzasadnienie​

Możliwość zatrudniania osób z niepełnosprawnościami zależy nie tylko od dostępności procesu rekrutacji, lecz również od dostępności cyfrowego środowiska pracy. Systemy informatyczne, aplikacje, narzędzia komunikacji i współpracy, dokumenty elektroniczne oraz inne rozwiązania cyfrowe wykorzystywane podczas wykonywania pracy mogą zawierać bariery, które ograniczają możliwość zatrudnienia osoby z niepełnosprawnością mimo posiadania przez nią wymaganych kwalifikacji.

Organizacja nie zawsze dowiaduje się o takich barierach przed zatrudnieniem osoby, której mogą one dotyczyć. Jeżeli dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. środowiska pracy jest oceniana dopiero w odpowiedzi na potrzeby konkretnego pracownika, część problemów ujawnia się dopiero po rozpoczęciu pracy, kiedy ich usunięcie może wymagać czasu, zmian technicznych lub współpracy z dostawcą rozwiązania. Okresowe rozpoznawanie barier pozwala organizacji wcześniej ocenić, w jakim zakresie wykorzystywane rozwiązania cyfrowe mogą ograniczać możliwość wykonywania pracy przez osoby korzystające z różnych sposobów obsługi i technologii wspomagających.

Ocena barier nie jest tym samym co ocena zgodnościOcena służąca ustaleniu, czy i w jakim zakresie przedmiot oceny spełnia określone wymagania. poszczególnych produktów lub usług cyfrowych z wymaganiami dostępności. Jej przedmiotem jest wpływ rozpoznanych problemów na możliwość wykonywania rzeczywistych zadań w środowisku pracy organizacji. Pozwala to ustalić znaczenie poszczególnych barier, określić priorytety ich usuwania oraz rozpoznać sytuacje, w których do czasu usunięcia problemu potrzebne jest inne dostępne rozwiązanie.

Nie wszystkie bariery mogą zostać usunięte bezpośrednio przez organizację. Dotyczy to zwłaszcza systemów, aplikacji i usług dostarczanych lub utrzymywanych przez podmioty zewnętrzne. Rozpoznanie i udokumentowanie takich problemów umożliwia zgłaszanie ich dostawcom, uwzględnianie przy podejmowaniu decyzji o dalszym wykorzystywaniu lub zastąpieniu rozwiązania oraz formułowanie odpowiednich wymagań przy kolejnych zakupach i zamówieniach.

Wyniki oceny stanowią źródło informacji potrzebnych do planowania rozwoju cyfrowego środowiska pracy. Pozwalają kierować działania w pierwszej kolejności na bariery, które najbardziej ograniczają możliwość zatrudnienia i wykonywania pracy, oraz uwzględniać potrzebne zmiany w planowaniu organizacyjnym, technologicznym i zakupowym. W podmiotach zobowiązanych do przygotowania Planu działania na rzecz poprawy zapewniania dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami wyniki oceny są również uwzględniane podczas jego przygotowania i aktualizacji.


5. Podstawy prawne​

  • Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, w szczególności art. 9 i art. 27.
  • Kodeks pracy.
  • Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
  • Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
  • Norma PN-EN 301 549Europejska norma określająca wymagania dostępności dla produktów i usług technologii informacyjno-komunikacyjnych oraz powiązane procedury testowe i metody oceny. „Wymagania dostępności dla produktów i usług ICTTechnologie, sprzęt, systemy i procesy, których główną funkcją jest tworzenie, przetwarzanie, przechowywanie, prezentowanie, odbieranie lub przesyłanie danych i informacji elektronicznych oraz powiązanych treści.”.