Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Formowanie opisów dobrych praktyk Sieci Dostępności Cyfrowej
1. Cel opracowania
Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie zasad, struktury i wymagań dotyczących opracowywania opisów dobrych praktyk przez uczestników Sieci Dostępności Cyfrowej.
Działanie to ma na celu gromadzenie, promowanie i upowszechnianie skutecznych, sprawdzonych i efektywnych rozwiązań systemowych wdrożonych w podmiotach publicznych w procesach zapewniania dostępności cyfrowej.
Zgromadzone opisy staną się zalążkiem Bazy dobrych praktyk, którą w przyszłości będzie prowadzić Minister Cyfryzacji.
Baza ta ma wspierać budowanie kultury organizacyjnej dostępnych instytucji publicznych, przyjaznych wszystkim obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Charakter inicjatywy
Inicjatywa gromadzenia dobrych praktyk nie jest konkursem.
Ma charakter merytoryczny i edukacyjny – służy wymianie doświadczeń i wspólnemu doskonaleniu praktyk w zakresie wdrażania dostępności cyfrowej.
Zgłaszane rozwiązania muszą jednak spełniać kryteria jakości określone przez ekspertów Sieci Dostępności Cyfrowej.
3. Cechy dobrych praktyk
Za dobrą praktykę uznaje się działanie, które:
- przynosi konkretne, pozytywne rezultaty,
- jest trwałe i powtarzalne,
- może być zastosowane w innych warunkach lub przez inne podmioty,
- zostało wdrożone i zweryfikowane w praktyce, przynajmniej jednokrotnie lub w jednym pełnym cyklu (jeśli działanie ma charakter cykliczny).
Dobra praktyka powinna być zinstytucjonalizowana – ujęta w procesach zarządzania i dokumentach regulujących funkcjonowanie organizacji, takich jak:
- statuty, strategie i polityki działania,
- regulaminy, instrukcje, procedury,
- opisy stanowisk i zakresy czynności,
- programy i plany działania.
Mogą to być także projekty rozwiązań opartych na doświadczeniach międzynarodowych, które po weryfikacji skuteczności w warunkach krajowych zostaną umieszczone w bazie dobrych praktyk.
Dobra praktyka to działanie, które przynosi konkretne, pozytywne efekty, zawiera w sobie pewien potencjał innowacyjny, jest trwałe i powtarzalne, może być stosowane w podobnych warunkach gdzie indziej lub przez inne podmioty.
– M. Bednarek, Dobre praktyki w zarządzaniu instytucjami publicznymi, 2007, s. 161
4. Adresaci i uczestnicy inicjatywy
Zaproszenie do opracowywania i zgłaszania dobrych praktyk kierowane jest do:
- liderów, koordynatorów i pełnomocników ds. dostępności cyfrowej,
- specjalistów i ekspertów zajmujących się dostępnością,
- zespołów wdrażających procesy dostępności w organizacjach,
- przedstawicieli instytucji publicznych każdego szczebla.
5. Wymiary dojrzałości a dobre praktyki
Każda zgłaszana dobra praktyka powinna odnosić si ę do co najmniej jednego z wymiarów dojrzałości do dostępności cyfrowej.
Jeśli obejmuje więcej niż jeden wymiar, należy to wskazać w zgłoszeniu.
Wymiary:
- Komunikacja – rozwiązania zapewniające dostępność treści tworzonych w organizacji i kierowanych do odbiorców wewnętrznych i zewnętrznych.
- Wiedza i umiejętności – działania wspierające rozwój kompetencji pracowników i współpracowników w zakresie dostępności cyfrowej.
- Wsparcie – rozwiązania zapewniające odpowiednie środowisko pracy i obsługi osobom z niepełnosprawnościami.
- Cykl życia technologii informacyjno-komunikacyjnej – rozwiązania zapewniające, że stosowane technologie są dostępne i przyjazne użytkownikom.
- Pracownicy – praktyki sprzyjające zatrudnianiu i włączaniu osób z niepełnosprawnościami w życie organizacji.
- Zaopatrzenie – rozwiązania zapewniające dostępność produktów i usług cyfrowych w procesach zakupowych i zamówieniach publicznych.
- Zarządzanie i kultura organizacyjna - rozwiązania, które pozwalają organizacji systemowo zarządzać dostępnością cyfrową oraz budować kulturę instytucjonalną sprzyjającą jej wdrażaniu.
6. Kryteria oceny dobrych praktyk
Sieć Dostępności Cyfrowej ocenia zgłoszenia dobrych praktyk na podstawie poniższych kryteriów ogólnych:
| Kryterium | Opis |
|---|---|
| Skuteczność | Osiąganie rezultatów zgodnych z celem działania. |
| Metodyczność | Jasne opisanie metod, etapów i rezultatów działania. |
| Replikowalność | Możliwość zastosowania rozwiązania w innym miejscu i czasie. |
| Adaptowalność | Możliwość dostosowania do innych warunków bez utraty jakości. |
| Trwałość (stabilność) | Możliwość włączenia działania do systemu zarządzania organizacją. |
| Efektywność | Korzystny stosunek nakładów do uzyskanych efektów. |
| Praworządność | Zgodność działania z obowiązującym prawem i zasadami etyki. |
7. Struktura opisu dobrej praktyki
Każdy opis dobrej praktyki powinien być opracowany w ujednoliconej strukturze, obejmującej poniższe elementy:
-
Tytuł dobrej praktyki
Krótkie, zrozumiałe i rzeczowe określenie działania. -
Metryczka
Dane zgłaszającego i organizacji realizującej: nazwa, adres e-mail, ewentualnie inne informacje kontaktowe lub identyfikacyjne. -
Wymiar dojrzałości
Wskazanie wymiaru (lub wymiarów), którego dotyczy praktyka. -
Kontekst i geneza
Inicjatorzy, okoliczności powstania, motywy, tło organizacyjne i plan wdrożenia. -
Cele
Wskazanie celu głównego i celów szczegółowych działania. -
Uzasadnienie potrzeby realizacji
Wyjaśnienie, z jakich przyczyn wdrożono daną praktykę i jakie problemy miała rozwiązać. -
Opis działań
Szczegółowy opis przeprowadzonych etapów, metod, czasu realizacji, ewentualnych narzędzi i procedur. -
Uczestnicy
Wskazanie adresatów, organizatorów, realizatorów oraz partnerów zewnętrznych. -
Zasoby i nakłady
Określenie zasobów kadrowych, technicznych i finansowych niezbędnych do realizacji dobrej praktyki. -
Rezultaty
Opis osiągniętych efektów, w tym zmian jakościowych i ilościowych. -
Pomiar rezultatów i ocena
Informacja o sposobach ewaluacji, samoocenie, opiniach uczestników, napotkanych trudnościach i mocnych stronach rozwiązania. -
Dokumentacja dobrej praktyki
Wykaz dokumentów potwierdzających lub ilustrujących wdrożenie (np. plany, procedury, regulaminy, instrukcje, raporty).
8. Styl i język opisu
Opisy dobrych praktyk należy opracowywać w języku neutralnym i rzeczowym, unikając:
- form nakazowych („Zrób”, „Wdroż”, „Zapewnij”),
- bezpośredniego zwracania się do czytelnika w 2. osobie liczby pojedynczej,
- skrótów myślowych i potocznych określeń.
Formy bezpośrednie mogą być stosowane w załącznikach - w przykładowych dokumentach, takich jak instrukcje, poradniki, listy kontrolne.
Preferowane są formy bezosobowe i instytucjonalne, np.:
„Organizacja wdrożyła…”, „Zespół opracował…”, „Wdrożone rozwiązanie umożliwia…”.
Tekst powinien być zwięzły, uporządkowany, klarowny i zgodny z zasadami dostępności cyfrowej (nagłówki, akapity, listy, opisy alternatywne).
9. Podsumowanie
Opracowywanie i publikowanie opisów dobrych praktyk jest jednym z filarów działalności Sieci Dostępności Cyfrowej.
Zebrane materiały posłużą budowie Bazy dobrych praktyk – narzędzia, które umożliwi instytucjom publicznym uczenie się od siebie nawzajem i wspólne rozwijanie kultury dostępności cyfrowej w Polsce.