Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Coroczny przegląd przed aktualizacją deklaracji dostępności cyfrowej
Zalecenie
Organizacja ustala i wdraża procedurę corocznego przeglądu dostępności cyfrowej swoich stron internetowych i aplikacji mobilnych przed aktualizacją deklaracji dostępności.
Rekomendacje
🧭 Cel przeglądu dostępności
Przegląd dostępności ma umożliwić:
- weryfikację, czy stan faktyczny strony odpowiada informacjom zawartym w deklaracji dostępności strony internetowej lub aplikacji mobilnej,
- wychwycenie błędów, które mogły pojawić się po aktualizacjach treści lub oprogramowania,
- ocenę, czy użytkownicy mogą nadal korzystać z podstawowych funkcji serwisu bez barier,
- przygotowanie danych do aktualizacji deklaracji dostępności (najpóźniej do 31 marca każdego roku),
⚙️ Zakres przeglądu dostępności cyfrowej
Przegląd polega na przeprowadzeniu:
- analizy raportów z prac naprawczych wykonanych od czasu poprzedniego przeglądu,
- analizy zgłoszeń niedostępności i żądań zapewnienia dostępności i dostępu alternatywnego,
- przeprowadzeniu testów automatycznych wybranego zestawu stron, w tym stron, na których w poprzednim przeglądzie lub audycie stwierdzono największą liczbę problemów z dostępnością,
- co najmniej audytu uproszczonego lub audytu zgodności
Audyt uproszczony nie musi być audytem eksperckim, ale powinien obejmować minimum 7 wymienionych poniżej kluczowych aspektów w zakresie wymagań wynikających z ustawy o dostępności cyfrowej.
Osoba odpowiedzialna za przeprowadzenie audytu uproszczonego opracowuje listę testów w oparciu o sugerowaną przez W3C procedurę znaną jako Łatwe testy (Easy check) lub równoważną uproszczoną listę kontrolną zgodności z WCAG 2.1 (obejmującą np. 20-25 kryteriów).
Zakres audytu uproszczonego obejmuje co najmniej 7 poniższych kluczowych aspektów:
- Struktura i nawigacja
- Czy wszystkie strony mają unikalny tytuł (w znaczniku
<title>)? - Czy wszystkie strony mają logiczną strukturę nagłówków (
H1-H6)? - Czy menu i elementy nawigacyjne są dostępne z klawiatury (Tab, Enter, ESC, strzałki)?
- Czy użytkownik wie, gdzie się znajduje (ścieżka powrotu, wyróżnienie aktywnej pozycji menu)?
- Czy istnieje i działa łącze pomijania Przejdź do treści?
- Czy wszystkie strony mają unikalny tytuł (w znaczniku
- Teksty i treści redakcyjne
- Czy nowe artykuły, komunikaty i pliki PDF mają poprawne opisy, tytuły i strukturę?
- Czy nie wstawiono tekstu w formie obrazu (np. skanów)?
- Czy język treści został określony w kodzie (lang="pl")?
- Czy wszystkie treści mają czytelny kontrast kolorystyczny?
- Obrazy i multimedia
- Czy wszystkie obrazy mają atrybut alt (lub są oznaczone jako dekoracyjne)?
- Czy nagrania wideo mają napisy rozszerzone, a materiały audio transkrypcję?
- Czy na stronie nie ma elementów migających / powodujących dyskomfort?
- Formularze i interakcje
- Czy wszystkie pola formularzy mają powiązane etykiety (
<label>)? - Czy pola obowiązkowe są prawidłowo oznaczone i komunikaty błędów są czytelne?
- Czy możliwe jest przesyłanie formularzy z klawiatury?
- Czy przyciski i linki mają jednoznaczne opisy (np. nie tylko „kliknij tutaj")?
- Czy wszystkie pola formularzy mają powiązane etykiety (
- Dostępność dokumentów do pobrania
- Czy pliki PDF, DOCX, XLSX publikowane na stronie są dostępne (tekst, tytuły, znaczniki)?
- Czy w miarę możliwości publikowane są dokumenty alternatywne (HTML, TXT)?
- Czy w deklaracji dostępności poprawnie wskazano liczbę niedostępnych dokumentów?
- Zgodność techniczna i testy automatyczne
- Wykonanie testu automatycznego (np. SiteLint, Oobee, Axe, WAVE, ).
- Ocena responsywności (działa na urządzeniach mobilnych).
- Sprawdzenie działania czytników ekranowych (np. NVDA, VoiceOver).
- Procedury i zgłoszenia
- Czy koordynator ds. dostępności jest wskazany i dane kontaktowe są aktualne?
- Czy działa formularz wniosku o zapewnienie dostępności cyfrowej?
- Czy rejestr zgłoszeń i skarg jest prowadzony i aktualny?
- Czy naprawiane są zgłoszone i wykryte błędy
- Czy w porónaniu z ubiegłym przeglądem poziom dostępności uległ poprawie?
Terminy
Przegląd jest wykonywany co najmniej raz w roku (najpóźniej do 31 marca przed aktualizacją deklaracji). Przegląd powinien być wykonywany także każdorazowo po znaczącej aktualizacji treści lub systemu CMS.
🧩 Dokumentowanie i archiwizacja wyników
Po przeglądzie powstaje raport, protokół lub karta przeglądu, który:
- opisuje datę i osoby przeprowadzające przegląd,
- zawiera listę stwierdzonych niezgodności,
- wskazuje, które elementy strony lub dokumenty wymagają poprawy,
- podsumowuje stan zgodności (np. „zgodność 85%, 12 błędów drobnych"),
- stanowi podstawę do aktualizacji deklaracji dostępności cyfrowej.
Wskazane jest, aby dokumentacja (raport) przeglądu była sporządzona w formacie :
- dokumentu HTML + JSON-LD (EARL), który załącza się do deklaracji dostępności,
- dokumentu biurowego (np. .docx, .odt, .xlsx) dla celów achiwalnych
Po zatwierdzeniu przez osobę odpowiedzialną raport jest przekazywany do archiwizacji i przechowywany przez minimum 3 lata. Wzór raportu stanowi załącznik do niniejszej procedury.
⚙️ Dlaczego warto stosować format HTML + JSON-LD (EARL)
- Format HTML - dla przejrzystości i dostępności, ponieważ raport w HTML:
- może być sam dostępny cyfrowo,
- umożliwia przeglądanie wyników przez użytkowników i audytorów,
- pozwala linkować do konkretnych błędów i sekcji,
- można go opublikować w BIP lub sekcji „Deklaracja dostępności"
jako „Raport z samooceny - dowód z przeglądu".
To podnosi transparentność i zgodność z zasadą „nic o nas bez nas".
- Format JSON-LD (EARL) - dla interoperacyjności i dowodu technicznego,
ponieważ raport w EARL (Evaluation and Report Language):
- jest standardem W3C do zapisu wyników testów WCAG,
- można go automatycznie analizować i agregować (np. w pulpcie KPI),
- umożliwia powiązanie z danymi z narzędzi automatycznych (axe, SiteLint, Pa11y),
- stanowi techniczny dowód wykonania samooceny (z datą, testem, wynikiem, kryterium).
Dodatkowo można dodać w nim odnośniki"reportType": "self-assessment"oraz"relatedTo": "https://bip.nowemiasto.pl/deklaracja-dostepnosci"co pozwoli powiązać raport z aktualną deklaracją.
🧩 Sugerowana struktura zestawu dokumentów
| Plik | Format | Cel | Status |
|---|---|---|---|
| Raport z przeglądu dostępności (samooceny) | HTML | Czytelna wersja do publikacji w BIP | Obowiązkowy |
| Dane ustrukturyzowane z samooceny | JSON-LD (EARL) | Techniczny dowód oceny | Obowiązkowy / zalecany |
| Arkusz przeglądu (XLSX) | Excel | Wersja robocza i dokument wewnętrzny | Wewnętrzny |
| Instrukcja i procedura | DOCX | Dokumentacja pomocnicza | Wewnętrzny |
Dowodem z przeprowadzonej oceny może być aktualny raport z audytu zgodności sporządzony przez podmiot zewnętrzny albo oświadczenie wykonawcy o zgodności strony lub aplikacji mobilnej z dostępnością sporządzone w formacie VPAT lub ACR.
Dokumenty te również mogą być przygotowane w formatach HTML + JSON-LD (EARL)
- 🔍 Minimalny zestaw danych w pliku EARL dla samooceny\
{
"@context": "http://www.w3.org/ns/earl.jsonld",
"@type": "EvaluationReport",
"title": "Samoocena dostępności cyfrowej - Urząd Miejski w Nowym Mieście",
"reportType": "self-assessment",
"dateCreated": "2025-03-15",
"assertedBy": "Koordynator ds. dostępności cyfrowej",
"subjectOf": {
"@id": "https://bip.nowemiasto.pl"
},
"testResults": [
{
"@type": "Assertion",
"test": {
"@id": "https://www.w3.org/TR/WCAG21/#non-text-content"
},
"result": {
"outcome": "passed"
},
"mode": "manual",
"description": "Wszystkie obrazy mają opisy alternatywne."
}
],
"summary": {
"totalTests": 25,
"passed": 22,
"failed": 3,
"conformanceScore": 88
}
}
Podstawy prawne
- Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych
- Warunki techniczne publikacji i struktura dokumentu elektronicznego deklaracji dostępności
- Decyzja wykonawcza KE (UE) 2018/1523 z dnia 11 października 2018 r. ustanawiająca wzór oświadczenia w sprawie dostępności zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102 w sprawie dostępności stron internetowych i mobilnych aplikacji organów sektora publicznego
Uzasadnienie
-do opracowania