Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Specjalistyczne wsparcie użytkowników

Opracowanie: Karolina Paluszek, Stefan Wajda . Współpraca: Mateusz Ciborowski
Data zgłoszenia: 20 marca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 27 września 2026 r.

1. Cel zalecenia​

Zapobieganie sytuacjom, w których użytkownicy nie mogą skutecznie korzystać z rozwiązań cyfrowych, ponieważ standardowo dostępne formy obsługi i wsparcia są niewystarczające wobec ich potrzeb lub napotykanych trudności.


2. Zalecenie​

OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. zapewnia specjalistyczne wsparcie, gdy standardowo dostępne formy obsługi i pomocy są niewystarczające do skutecznego korzystania przez użytkowników z rozwiązań cyfrowych. Forma i sposób wsparcia są dobierane do rozpoznanych potrzeb użytkowników.


3. Rekomendacje​

3.1. Rozpoznawanie potrzeby specjalistycznego wsparcia​

Organizacja rozpoznaje sytuacje, w których standardowo dostępne formy obsługi i pomocy mogą być niewystarczające do skutecznego korzystania z rozwiązań cyfrowych.

Potrzeba specjalistycznego wsparcia może dotyczyć konkretnego użytkownika albo grupy użytkowników o podobnych potrzebach. Może wynikać w szczególności z:

  • napotykanych barier dostępności;
  • sposobu korzystania z rozwiązań cyfrowych;
  • korzystania z technologii wspomagających;
  • potrzeb dotyczących sposobu komunikacji lub wykonywania określonych czynności;
  • niewystarczających umiejętności potrzebnych do korzystania z określonych rozwiązań lub technologii;
  • trudności wymagających wiedzy lub kompetencji wykraczających poza zakres standardowej obsługi i pomocy.

Potrzeba wsparcia może zostać rozpoznana na podstawie zgłoszenia użytkownika, podczas udzielania mu pomocy albo na podstawie wiedzy organizacji o potrzebach użytkowników i sposobach korzystania przez nich z rozwiązań cyfrowych.

Skorzystanie ze specjalistycznego wsparcia nie wymaga od użytkownika ujawnienia niepełnosprawności, przedstawienia diagnozy ani innego potwierdzenia szczególnych potrzeb.


3.2. Dobór formy i sposobu wsparcia​

Organizacja dobiera formę i sposób specjalistycznego wsparcia odpowiednio do charakteru rozpoznanych trudności i potrzeb użytkowników.

Wsparcie może być udzielane indywidualnie albo grupie użytkowników o podobnych potrzebach. Może mieć charakter doraźny, okresowy lub być zapewniane przez dłuższy czas, odpowiednio do rodzaju potrzeby.

Specjalistyczne wsparcie może obejmować w szczególności:

  • pomoc w rozwiązaniu konkretnej trudności związanej z korzystaniem z rozwiązania cyfrowego;
  • instruktaż dotyczący sposobu korzystania z rozwiązania, jego funkcji dostępności lub technologii wspomagającej;
  • konsultacje specjalisty;
  • szkolenia lub warsztaty przygotowujące użytkowników do samodzielnego korzystania z rozwiązań cyfrowych lub technologii wspomagających;
  • pomoc techniczną wymagającą wiedzy wykraczającej poza zakres standardowo dostępnego wsparcia;
  • inne formy pomocy odpowiednie do rozpoznanych potrzeb użytkowników.

Przy doborze wsparcia uwzględnia się możliwość samodzielnego i świadomego korzystania przez użytkowników z rozwiązań cyfrowych.


3.3. Organizacja specjalistycznego wsparcia​

Organizacja określa sposób uruchamiania i realizacji specjalistycznego wsparcia odpowiednio do charakteru wykorzystywanych rozwiązań cyfrowych, występujących potrzeb oraz swojej struktury i zasobów.

Specjalistyczne wsparcie może być realizowane przez pracowników udzielających standardowej pomocy, osoby lub jednostki organizacyjne posiadające odpowiednie kompetencje albo z wykorzystaniem wsparcia zewnętrznego. Nie wymaga tworzenia odrębnej komórki organizacyjnej ani osobnego kanału obsługi.

Pracownicy, którzy mogą rozpoznać potrzebę specjalistycznego wsparcia, wiedzą, w jaki sposób je uruchomić. Organizacja umożliwia również zaplanowanie odpowiedniej formy wsparcia, jeżeli potrzeba określonego użytkownika lub grupy użytkowników jest znana wcześniej.


3.4. Dostęp do potrzebnych kompetencji​

Organizacja zapewnia dostęp do kompetencji odpowiednich do rodzaju udzielanego specjalistycznego wsparcia.

W zależności od rozpoznanych potrzeb mogą być potrzebne w szczególności kompetencje dotyczące:

  • dostępności cyfrowej;
  • działania wykorzystywanych rozwiązań cyfrowych;
  • technologii wspomagających;
  • sposobów korzystania z rozwiązań cyfrowych przez osoby o zróżnicowanych potrzebach;
  • prowadzenia instruktażu, konsultacji lub szkolenia użytkowników;
  • komunikacji z użytkownikami;
  • ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa informacji.

Nie jest konieczne skupienie wszystkich potrzebnych kompetencji w jednej osobie. Organizacja zapewnia możliwość wykorzystania lub połączenia kompetencji odpowiednich do rozpoznanej potrzeby.


3.5. Zasady udzielania specjalistycznego wsparcia​

Specjalistyczne wsparcie jest udzielane z poszanowaniem samodzielności użytkownika, jego decyzji, prywatności i bezpieczeństwa.

Zakres pomocy udzielanej konkretnemu użytkownikowi jest z nim uzgadniany. Pomoc nie polega na przejmowaniu wykonywanych przez użytkownika czynności, jeżeli nie jest to potrzebne do skutecznego udzielenia wsparcia.

Jeżeli pomoc wymaga wykonania czynności w imieniu użytkownika, organizacja uzyskuje jego zgodę i zapewnia możliwość potwierdzania podejmowanych decyzji. Osoby udzielające wsparcia nie żądają ujawnienia haseł, kodów uwierzytelniających ani innych informacji, które nie są niezbędne do udzielenia pomocy.

Jeżeli pomoc jest udzielana zdalnie z dostępem do urządzenia lub rozwiązania używanego przez użytkownika, użytkownikOsoba, która korzysta z produktu, usługi, rozwiązania cyfrowego lub środowiska albo wchodzi z nimi w interakcję. jest informowany o zakresie wykonywanych czynności i zachowuje możliwość przerwania takiego dostępu.


3.6. Powiązanie z innymi działaniami organizacji​

Specjalistyczne wsparcie uzupełnia standardową obsługę i pomoc użytkownikom, ale ich nie zastępuje. Nie zastępuje również zapewniania dostępności cyfrowej ani usuwania rozpoznanych barier.

Jeżeli podczas udzielania specjalistycznego wsparcia zostanie rozpoznany problemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu działania organizacji wpływającego na zapewnianie dostępności cyfrowej. wymagający usunięcia bariery, zapewnienia odpowiedniego sposobu dostępu, obsłużenia zgłoszenia dotyczącego dostępności cyfrowej albo wprowadzenia zmiany technicznej, treściowej lub organizacyjnej, organizacja uruchamia odpowiednie działania.

Usuwanie przyczyny problemu nie wyklucza udzielania specjalistycznego wsparcia w zakresie potrzebnym użytkownikowi lub użytkownikom do skutecznego korzystania z rozwiązania cyfrowego.


4. Uzasadnienie​

Standardowa obsługa użytkowników i dostępne formy pomocy pozwalają rozwiązać wiele problemów występujących podczas korzystania z rozwiązań cyfrowych. Nie zawsze są jednak wystarczające. Niektóre trudności i potrzeby wymagają szczególnej wiedzy, kompetencji, sposobu działania lub formy pomocy, które wykraczają poza zakres standardowo dostępnego wsparcia.

Specjalistyczne wsparcie oznacza pomoc wykraczającą poza standardowo dostępne formy obsługi i wsparcia, organizowaną odpowiednio do potrzeb użytkownika lub grupy użytkowników związanych z korzystaniem z rozwiązań cyfrowych. Może obejmować zarówno pomoc w rozwiązaniu konkretnej trudności, jak i działania przygotowujące użytkowników do samodzielnego i skutecznego korzystania z rozwiązań cyfrowych lub potrzebnych im technologii.

O specjalistycznym charakterze wsparcia nie przesądza sposób jego organizacji ani to, czy jest udzielane indywidualnie czy grupowo, lecz potrzeba zastosowania formy pomocy wykraczającej poza standardowo dostępne formy obsługi i wsparcia.

Potrzeba specjalistycznego wsparcia nie zawsze ujawnia się dopiero wtedy, gdy konkretny użytkownik napotka problem. Organizacja może wcześniej rozpoznać potrzeby określonego użytkownika lub grupy użytkowników i odpowiednio przygotować wsparcie. Jeżeli podobne potrzeby dotyczą większej liczby osób, właściwą odpowiedzią mogą być na przykład konsultacje, instruktaż, warsztaty lub szkolenie zamiast odrębnego rozwiązywania tego samego problemu dla każdego użytkownika.

Specjalistyczne wsparcie może zatem mieć charakter indywidualny lub grupowy, doraźny, okresowy albo być zapewniane przez dłuższy czas. Jego forma zależy od charakteru potrzeb i trudności. Wsparcie może dotyczyć między innymi sposobu korzystania z rozwiązania cyfrowego, jego funkcji dostępności, technologii wspomagających, rozwiązania problemu technicznego lub rozwinięcia umiejętności potrzebnych do samodzielnego korzystania z rozwiązania.

Podstawą udzielenia specjalistycznego wsparcia są rozpoznane potrzeby, a nie formalne potwierdzenie ich przyczyny. Użytkownik nie musi ujawniać niepełnosprawności, przedstawiać diagnozy ani w inny sposób potwierdzać szczególnych potrzeb, aby móc otrzymać odpowiednią pomoc. Pozwala to uwzględniać również potrzeby czasowe lub sytuacyjne oraz inne okoliczności, w których standardowo dostępne formy wsparcia okazują się niewystarczające.

Zapewnienie specjalistycznego wsparcia nie wymaga tworzenia odrębnego systemu, stanowiska ani komórki organizacyjnej. Może być ono realizowane przez pracowników organizacji posiadających odpowiednie kompetencje, przy współpracy różnych osób lub jednostek organizacyjnych albo z wykorzystaniem wsparcia zewnętrznego. Istotna jest zdolność organizacjiMożliwość trwałego wykonywania określonych działań i osiągania oczekiwanych rezultatów dzięki połączeniu kompetencji, procesów, ról, narzędzi i zasobów. do rozpoznania potrzeby, uruchomienia odpowiedniej formy wsparcia i zapewnienia dostępu do kompetencji potrzebnych do jego realizacji.

Specjalistyczne wsparcie służy skutecznemu korzystaniu z rozwiązań cyfrowych przy zachowaniu, w możliwie największym zakresie, samodzielności użytkownika. Pomoc nie oznacza automatycznego przejmowania wykonywanych przez niego czynności. Jeżeli wymaga działania w imieniu użytkownika albo uzyskania zdalnego dostępu do używanego przez niego urządzenia lub rozwiązania, zakres działania jest z nim uzgadniany, a wsparcie jest realizowane z poszanowaniem jego decyzji, prywatności i bezpieczeństwa.

Specjalistyczne wsparcie uzupełnia standardową obsługę i pomoc użytkownikom, ale ich nie zastępuje. Nie zastępuje również obowiązku zapewniania dostępności cyfrowej ani usuwania rozpoznanych barier. Jeżeli podczas udzielania wsparcia zostanie rozpoznany problem wymagający zapewnienia odpowiedniego sposobu dostępu, obsłużenia zgłoszenia dotyczącego dostępności cyfrowej albo wprowadzenia zmiany technicznej, treściowej lub organizacyjnej, działania te mogą być prowadzone równolegle ze wsparciem potrzebnym użytkownikom do skutecznego korzystania z rozwiązania cyfrowego.


5. Podstawa prawna​

  • ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych;
  • ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami;
  • Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, w zakresie prawa do równego dostępu do informacji i komunikacji.