Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Katalog sposobów zapewniania dostępu

Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 6 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 4 lipca 2026 r.

Cel dokumentu​

Celem dostępu alternatywnego jest zapewnienie użytkownikowi możliwości uzyskania informacji, wykonania zadania lub skorzystania z usługi pomimo występowania problemów z dostępnością cyfrową.

OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. powinna stosować rozwiązania zapewniające dostęp użytkownikowi przy możliwie najmniejszym nakładzie działań po stronie użytkownika.

Dostęp alternatywnySposób zapewnienia osobie ze szczególnymi potrzebami dostępu w indywidualnym przypadku, gdy podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej, polegający w szczególności na wsparciu innej osoby, wsparciu technicznym albo zmianie organizacji podmiotu w niezbędnym zakresie. na żądanie użytkownika powinien być stosowany przede wszystkim wtedy, gdy wcześniejsze rozwiązania nie są możliwe lub okazują się niewystarczające.

Hierarchia sposobów zapewniania dostępu​

Przy wyborze sposobu postępowania organizacja stosuje następującą kolejność działań:

PriorytetSposób postępowania
1Naprawa treści lub usługi
2Udostępnienie istniejącej dostępnej wersji
3Przygotowanie równoważnej dostępnej formy
4Dostęp alternatywny na żądanie użytkownika

Przejście do kolejnego poziomu jest uzasadnione wyłącznie wtedy, gdy zastosowanie rozwiązania wyższego poziomu nie jest możliwe lub nie zapewnia użytkownikowi skutecznego dostępu.


Poziom 1. Naprawa treści lub usługi​

Cel​

Usunięcie przyczyny problemu i zapewnienie pełnej dostępności cyfrowej.

Przykłady​

  • naprawa dokumentu PDF,
  • dodanie tekstów alternatywnych,
  • poprawa formularza elektronicznego,
  • dodanie napisów do nagrania,
  • poprawa działania usługi cyfrowej,
  • usunięcie błędów w kodzie strony internetowej.

Kiedy stosować​

Zawsze, gdy naprawa jest możliwa w rozsądnym czasie i przy racjonalnym nakładzie pracy.


Poziom 2. Udostępnienie istniejącej dostępnej wersji​

Cel​

Zapewnienie użytkownikowi dostępu do tej samej informacji lub usługi bez konieczności dodatkowego opracowywania materiałów.

Przykłady​

Dokumenty​

  • obok niedostępnego PDF publikowana jest dostępna wersja DOCX,
  • obok skanu publikowany jest dokument źródłowy.

Treści internetowe​

  • obok niedostępnego załącznika publikowana jest treść w HTML,
  • obok prezentacji publikowane jest dostępne opracowanie tekstowe.

Multimedia​

  • obok nagrania publikowana jest gotowa transkrypcjaTekstowa wersja informacji przekazywanych w ścieżce dźwiękowej materiału, obejmująca wypowiedzi i informacje dźwiękowe potrzebne do zrozumienia treści.,
  • obok materiału wideo publikowany jest artykuł zawierający tę samą treść.

Usługi​

  • użytkownikOsoba, która korzysta z produktu, usługi, rozwiązania cyfrowego lub środowiska albo wchodzi z nimi w interakcję. może skorzystać z innego dostępnego kanału realizacji tej samej usługi.

Dobra praktyka​

Odnośnik do dostępnej wersji powinien znajdować się bezpośrednio przy niedostępnym materiale lub usłudze.


Poziom 3. Przygotowanie równoważnej dostępnej formy​

Cel​

Zapewnienie użytkownikowi dostępu do tych samych informacji lub możliwości realizacji tej samej sprawy, gdy organizacja nie dysponuje gotową dostępną wersją.

Przykłady​

Dokumenty​

  • przygotowanie dostępnej wersji dokumentu,
  • przepisanie treści skanu do formatu dostępnego cyfrowo,
  • przygotowanie strony internetowej zawierającej treść dokumentu.

Multimedia​

  • przygotowanie transkrypcji,
  • przygotowanie napisów rozszerzonych,
  • przygotowanie audiodeskrypcji,
  • przygotowanie tekstowego opisu materiału.

Grafiki i mapy​

  • przygotowanie opisu tekstowego,
  • przedstawienie danych w tabeli,
  • opracowanie alternatywnej prezentacji informacji.

Usługi​

  • opracowanie alternatywnej ścieżki realizacji sprawy,
  • przygotowanie dostępnego formularza zastępczego.

Dobra praktyka​

Równoważna forma powinna być udostępniona równocześnie z niedostępnym materiałem lub możliwie najszybciej po stwierdzeniu problemu.


Poziom 4. Dostęp alternatywny na żądanie użytkownika​

Cel​

Zapewnienie dostępuDziałania umożliwiające użytkownikowi uzyskanie tej samej informacji lub skorzystanie z tej samej usługi pomimo występowania problemu dostępności; pojęcie szersze niż ustawowy alternatywny sposób dostępu. w przypadkach, gdy wcześniejsze rozwiązania nie są możliwe, wystarczające lub wymagają indywidualnego dostosowania.

Przykłady​

Przekazanie informacji​

  • pocztą elektroniczną,
  • telefonicznie,
  • korespondencyjnie,
  • podczas spotkania.

Wsparcie użytkownika​

  • pomoc pracownika,
  • indywidualne wyjaśnienie treści,
  • wspólne wykonanie czynności.

Realizacja usługi​

  • przyjęcie zgłoszenia innym kanałem,
  • realizacja sprawy przy wsparciu pracownika,
  • zastosowanie indywidualnego rozwiązania organizacyjnego.

Typowe przypadki​

  • treści archiwalne,
  • treści historyczne,
  • materiały pochodzące od podmiotów zewnętrznych,
  • przypadki wymagające indywidualnego opracowania,
  • nieujawnione wcześniej problemy dostępności.

Treści wyłączone spod stosowania ustawy​

W przypadku treści objętych ustawowymi wyłączeniami organizacja może stosować przede wszystkim rozwiązania z poziomu 4.

Jeżeli jest to uzasadnione potrzebami użytkowników lub znaczeniem informacji, organizacja może zastosować również rozwiązania z poziomu 2 lub 3.


Rozwiązania, które nie zapewniają użytkownikowi dostępu​

Nie stanowi zapewnienia dostępu:

  • samo wskazanie problemu w deklaracji dostępności,
  • samo wskazanie adresu e-mail lub numeru telefonu bez określenia sposobu uzyskania pomocy,
  • przekierowanie użytkownika do innej niedostępnej treści,
  • oczekiwanie od użytkownika samodzielnego rozwiązania problemu,
  • pozostawienie użytkownika bez możliwości uzyskania informacji lub skorzystania z usługi.

Dobra praktyka​

Jeżeli organizacja posiada wiedzę o niedostępności treści lub usługi, powinna w pierwszej kolejności dążyć do usunięcia problemu albo zapewnienia użytkownikom dostępu bez konieczności składania indywidualnych zgłoszeń.

Dostęp alternatywny realizowany po zgłoszeniu przez użytkownika powinien być traktowany jako rozwiązanie uzupełniające, a nie podstawowy sposób zapewniania dostępności.