Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Dostęp przy braku dostępności cyfrowej

Opracowanie: Stefan Wajda . Współpraca: Bartłomiej Wilk
Data zgłoszenia: 6 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 27 września 2026 r.

1. Cel zalecenia​

Zapewnienie spolegliwego działania organizacji, dzięki któremu brak dostępności cyfrowej treści, funkcjonalności lub usługi nie pozbawia użytkownika możliwości uzyskania potrzebnej informacji lub skorzystania z usługi.


2. Zalecenie​

OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. zapewnia użytkownikom skuteczny dostęp do informacji i usług także w przypadku wystąpienia braku dostępności cyfrowej. Dobiera sposób zapewnienia dostępu odpowiednio do przyczyny braku dostępności, obowiązujących wymagań oraz sytuacji użytkownika.


3. Rekomendacje​

3.1. Zapewnienie dostępu​

Jeżeli treść, funkcjonalnośćWłaściwość strony internetowej lub aplikacji mobilnej umożliwiającą użytkownikowi skorzystanie ze wszystkich oferowanych przez nie funkcji lub usługa nie zapewnia dostępności cyfrowej, organizacja podejmuje działania, które umożliwią użytkownikom uzyskanie informacji lub skorzystanie z usługi.

Organizacja zapewnia dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. cyfrową, odpowiednio do sytuacji:

  • usuwa bariery występujące w treści, funkcjonalności lub usłudze;
  • zapewnia wersję alternatywną zgodną z normami dostępności cyfrowej.

Jeżeli organizacja nie jest w stanie zapewnić dostępności cyfrowej treści, funkcjonalności lub usługi:

  • zapewnia alternatywny sposób dostępuSposób zapewnienia dostępu do elementu strony internetowej lub aplikacji mobilnej, gdy podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić jego dostępności cyfrowej, realizowany w szczególności przez kontakt telefoniczny, korespondencyjny, środki komunikacji elektronicznej albo z wykorzystaniem tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika..

Organizacja dobiera sposób zapewnienia dostępu odpowiednio do charakteru treści lub usługi, przyczyny braku dostępności oraz sytuacji użytkownika.


3.2. Skuteczność zapewnionego dostępu​

Dobór sposobu zapewnienia dostępu uwzględnia przede wszystkim możliwość skutecznego uzyskania przez użytkownika potrzebnej informacji lub skorzystania z usługi w czasie, w którym jest mu ona potrzebna.

Organizacja nie przenosi na użytkownika obowiązku samodzielnego poszukiwania sposobu obejścia występującej bariery. Jeżeli skorzystanie z informacji lub usługi wymaga zastosowania innego sposobu dostępu, organizacja wskazuje go i zapewnia możliwość skutecznego skorzystania z niego.

Jeżeli usunięcie bariery lub przygotowanie dostępnego cyfrowo rozwiązania wymaga czasu, organizacja zapewnia użytkownikowi w tym czasie dostęp w inny skuteczny sposób, jeżeli jest to możliwe i odpowiednie do jego sytuacji.


3.3. Wykorzystywanie zgodnych wersji alternatywnych​

Organizacja może publikować treści niedostępne cyfrowo, jeżeli zapewnia dla nich wersję alternatywną zgodną z normami dostępności cyfrowej. Zgodna wersja alternatywna jest łatwa do odnalezienia i dostępna z miejsca, w którym udostępniona jest treść niedostępna cyfrowo.

Jeżeli wykrytej lub zgłoszonej niedostępności nie można usunąć w treści, funkcjonalności lub usłudze, organizacja zapewnia wersję alternatywną zgodną z normami dostępności cyfrowej.


3.4. Zapewnianie alternatywnego sposobu dostępu​

Alternatywny sposób dostępu służy zapewnieniu użytkownikowi dostępu do informacji lub usługi, jeżeli organizacja nie jest w stanie zapewnić wymaganej dostępności cyfrowej.

Alternatywny sposób dostępu może polegać w szczególności na zapewnieniu kontaktu telefonicznego lub korespondencyjnego, wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, pomocy pracownika, tłumacza języka migowego lub tłumacza-przewodnika albo zastosowaniu innego skutecznego rozwiązania odpowiedniego do sytuacji użytkownika i zgodnego z obowiązującymi przepisami.

Organizacja dobiera alternatywny sposób dostępu tak, aby użytkownikOsoba, która korzysta z produktu, usługi, rozwiązania cyfrowego lub środowiska albo wchodzi z nimi w interakcję. mógł skutecznie uzyskać potrzebną informację lub skorzystać z usługi. Zastosowanie alternatywnego sposobu dostępu nie jest traktowane jako zapewnienie zgodności treści, funkcjonalności lub usługi z normami dostępności cyfrowej.


3.5. Informowanie o niedostępności i sposobie dostępu​

Jeżeli organizacja wie, że udostępniona treść, funkcjonalność lub usługa nie jest dostępna cyfrowo, informuje o tym użytkowników w miejscu, w którym mogą się z nią zetknąć, zanim niedostępność utrudni lub uniemożliwi im uzyskanie informacji albo skorzystanie z usługi. W miarę możliwości organizacja informuje również, w jaki inny sposób można uzyskać dostęp do tej treści lub usługi.

Jeżeli dla niedostępnej treści, funkcjonalności lub usługi zapewniona jest wersja alternatywna zgodna z normami dostępności cyfrowej, organizacja zapewnia bezpośredni dostęp do niej z miejsca udostępnienia niedostępnej wersji.

Informacja w deklaracji dostępności nie zastępuje informacji przekazywanej użytkownikowi w miejscu, w którym może zetknąć się z niedostępnością.


3.6. Usuwanie przyczyn niedostępności​

Jeżeli niedostępność można usunąć w podstawowej treści, funkcjonalności lub usłudze, organizacja usuwa jej przyczynę. Zgodna wersja alternatywna nie może być traktowana jako sposób zapewniania dostępności osobom z różnymi niepełnosprawnościami zamiast zapewnienia dostępności wersji podstawowej.

Zapewnienie alternatywnego sposobu dostępu nie zastępuje działań prowadzących do zapewnienia dostępności cyfrowej, jeżeli organizacja jest zobowiązana do jej zapewnienia.

Rozpoznany problemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu działania organizacji wpływającego na zapewnianie dostępności cyfrowej. wymagający zmiany treści, funkcjonalności, usługi lub rozwiązania cyfrowego organizacja przekazuje do dalszego przetwarzania i podejmuje działania odpowiednie do charakteru problemu i obowiązujących wymagań.


3.7. Nieproporcjonalne obciążenie​

Organizacja może odstąpić od zapewnienia dostępności cyfrowej w zakresie, w którym jej zapewnienie powodowałoby nieproporcjonalne obciążenieObciążenie związane ze spełnieniem określonego wymagania dostępności, które na podstawie oceny uwzględniającej w szczególności relację kosztów do kosztów działalności, szacowane koszty i korzyści dla podmiotu oraz osób ze szczególnymi potrzebami, a także relację kosztów do przychodów, zostaje uznane za nieproporcjonalne dla podmiotu gospodarczego., wyłącznie na zasadach i w przypadkach określonych w przepisach.

Przed zastosowaniem nieproporcjonalnego obciążenia organizacja przeprowadza i dokumentuje ocenę pozwalającą ustalić, których elementów nie może uczynić dostępnymi cyfrowo i z jakich powodów. OcenaDziałanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji. dotyczy konkretnego przypadku i zakresu niedostępności.

Zastosowanie nieproporcjonalnego obciążenia nie oznacza rezygnacji z zapewnienia dostępności w całości, jeżeli można ją zapewnić w części bez powodowania takiego obciążenia. Organizacja zapewnia dostępność cyfrową w możliwym zakresie, a dla elementów, których nie może uczynić dostępnymi cyfrowo, zapewnia alternatywny sposób dostępu zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Organizacja dokumentuje zastosowanie nieproporcjonalnego obciążenia i podaje wymagane informacje w deklaracji dostępności. Samo wskazanie nieproporcjonalnego obciążenia w deklaracji dostępności nie zastępuje jego oceny ani zapewnienia wymaganego alternatywnego sposobu dostępu.

Organizacja ponownie ocenia zasadność stosowania nieproporcjonalnego obciążenia, jeżeli zmienią się okoliczności, które stanowiły podstawę jego zastosowania.


4. Uzasadnienie​

Dostępność cyfrowaDostępność cyfrowa strony internetowej i aplikacji mobilnej polega na zapewnieniu ich funkcjonalności, kompatybilności, postrzegalności i zrozumiałości. służy zapewnieniu wszystkim użytkownikom dostępu do informacji i usług udostępnianych cyfrowo. Samo rozpoznanie lub wskazanie, że określona treść, funkcjonalność lub usługa nie jest dostępna cyfrowo, nie rozwiązuje problemu użytkownika. Organizacja powinna działać tak, aby pomimo występującej niedostępności użytkownik mógł uzyskać potrzebną informację lub skorzystać z usługi.

Istotą takiego sposobu działania jest również spolegliwość organizacji wobec użytkownika. Użytkownik powinien móc polegać na organizacji także wtedy, gdy udostępniona treść, funkcjonalność lub usługa okazuje się niedostępna cyfrowo. Organizacja nie pozostawia go wówczas z problemem, którego źródłem jest sposób udostępnienia informacji lub usługi, lecz podejmuje działania prowadzące do skutecznego zapewnienia dostępu. Oznacza to zarówno usuwanie przyczyn niedostępności, jak i zapewnienie odpowiedniego rozwiązania w sytuacji, w której użytkownik potrzebuje dostępu, zanim problem zostanie usunięty.

Podstawowym sposobem postępowania jest zapewnienie dostępności cyfrowej. Może to wymagać usunięcia barier w treści, funkcjonalności lub usłudze albo zapewnienia wersji alternatywnej zgodnej z normami dostępności cyfrowej. Zgodna wersja alternatywna jest sposobem zapewnienia dostępności cyfrowej, a nie alternatywnym sposobem dostępu.

Możliwość zastosowania zgodnej wersji alternatywnej nie oznacza, że powinna ona zastępować zapewnianie dostępności wersji podstawowej, jeżeli występujące w niej bariery mogą zostać usunięte. W szczególności nie powinna prowadzić do tworzenia odrębnych „wersji dostępnych” przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami, podczas gdy pozostali użytkownicy korzystają z wersji podstawowej. Takie rozwiązanie nie zapewnia dostępności na równych zasadach, rozdziela użytkowników ze względu na sposób korzystania z treści lub usług i może prowadzić do ich stygmatyzowania. Zgodna wersja alternatywna służy zapewnieniu dostępności w sytuacjach, w których uzasadnione jest pozostawienie wersji podstawowej w postaci niespełniającej norm dostępności cyfrowej.

Jeżeli organizacja nie jest w stanie zapewnić wymaganej dostępności cyfrowej, znaczenie ma alternatywny sposób dostępu. Jego funkcją jest umożliwienie użytkownikowi skutecznego uzyskania informacji lub skorzystania z usługi pomimo występującej niedostępności. Alternatywny sposób dostępu nie jest przeciwieństwem rozwiązania cyfrowego ani określeniem konkretnego kanału komunikacji. Może wykorzystywać środki komunikacji elektronicznej lub inne technologie. O jego charakterze decyduje funkcja, jaką pełni w sytuacji braku wymaganej dostępności cyfrowej.

Skuteczność zapewnionego dostępu zależy również od sytuacji użytkownika i czasu, w którym potrzebuje on informacji lub możliwości skorzystania z usługi. Usunięcie bariery lub przygotowanie dostępnego cyfrowo rozwiązania może wymagać czasu, podczas gdy potrzeba użytkownika występuje wcześniej. Dlatego działania prowadzące do zapewnienia dostępności cyfrowej oraz działania odpowiadające na bieżącą potrzebę użytkownika mogą być prowadzone równolegle. Zapewnienie użytkownikowi dostępu w konkretnym przypadku nie zastępuje usunięcia przyczyny niedostępności, jeżeli organizacja jest zobowiązana do jej usunięcia.

Organizacja nie powinna przenosić na użytkownika ciężaru samodzielnego poszukiwania sposobu poradzenia sobie z niedostępnością. Jeżeli wie o występującym problemie, może podjąć działania jeszcze przed otrzymaniem zgłoszenia lub żądania: usunąć barierę, zapewnić zgodną wersję alternatywną, wskazać dostępny sposób uzyskania informacji lub skorzystania z usługi albo przygotować sposób postępowania na wypadek wystąpienia potrzeby użytkownika. Informacja o znanej niedostępności i sposobie uzyskania dostępu powinna być dostępna tam, gdzie użytkownik może zetknąć się z problemem.

Szczególną sytuacją jest nieproporcjonalne obciążenie. Możliwość jego zastosowania pozwala, w zakresie określonym przepisami, odstąpić od zapewnienia dostępności cyfrowej, jeżeli jej zapewnienie powodowałoby obciążenie nieproporcjonalne do korzyści wynikających z osiągnięcia dostępności. Nie jest to jednak ogólne uzasadnienie dla pozostawiania treści lub usług niedostępnych. Zastosowanie nieproporcjonalnego obciążenia wymaga oceny konkretnej sytuacji, określenia zakresu, w którym dostępność nie może zostać zapewniona, oraz udokumentowania podstaw podjętej decyzji.

Nieproporcjonalne obciążenie nie uzasadnia rezygnacji z dostępności w zakresie, w którym może ona zostać zapewniona bez takiego obciążenia. Nie oznacza również pozostawienia użytkownika bez możliwości uzyskania informacji lub skorzystania z usługi. Dla elementów, których dostępności cyfrowej organizacja nie zapewnia z powodu nieproporcjonalnego obciążenia, zapewnia alternatywny sposób dostępu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zmiana okoliczności może również powodować, że wcześniejsza ocena nieproporcjonalnego obciążenia przestanie być aktualna.

Deklaracja dostępnościDokument publikowany przez podmiot publiczny dla strony internetowej lub aplikacji mobilnej, zawierający wymagane prawem informacje o jej dostępności cyfrowej oraz sposobach kontaktu i postępowania. pełni przede wszystkim funkcję informacyjną. Wskazanie w niej niedostępności, zastosowania nieproporcjonalnego obciążenia lub dostępnego sposobu uzyskania dostępu nie zastępuje działań wymaganych w konkretnej sytuacji. Informacja o znanej niedostępności powinna być przekazana użytkownikowi także w miejscu, w którym może się z nią zetknąć, a jeżeli istnieje zgodna wersja alternatywna lub inny przewidziany sposób uzyskania dostępu, użytkownik powinien móc łatwo z niego skorzystać.

Takie podejście pozwala rozdzielić trzy różne mechanizmy: zapewnienie dostępności cyfrowej, w tym przez zgodną wersję alternatywną; zapewnienie alternatywnego sposobu dostępu, gdy wymaganej dostępności cyfrowej nie można zapewnić; oraz zastosowanie nieproporcjonalnego obciążenia w przypadkach i na zasadach określonych przepisami. Każdy z nich pełni inną funkcję, ale wszystkie służą temu, aby występująca niedostępność nie pozostawiała użytkownika bez skutecznego dostępu do potrzebnej informacji lub usługi.


5. Podstawy prawne​


Załączniki​

  1. Katalog sposobów zapewniania dostępu
  2. Wzory komunikatów o sposobie zapewnienia dostępu
  3. Ewidencja przypadków niedostępności
  4. Karta doboru sposobu zapewnienia dostępu
  5. Przykłady zapewniania dostępu do informacji i usług
  6. Ocena nieproporcjonalnego obciążenia przy zapewnianiu dostępu
  7. Karta oceny nieproporcjonalnego obciążenia
  8. Zatwierdzanie zastosowania nieproporcjonalnego obciążenia