Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Zasady postępowania z dokumentami archiwalnymi i zbędnymi

Opracowanie: Bartłomiej Wilk . Współpraca: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 7 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 7 czerwca 2026 r.

Cel załącznika​

Celem załącznika jest określenie zasad postępowania z dokumentami, które:

  • utraciły znaczenie dla bieżącej działalności podmiotu;
  • posiadają charakter archiwalny;
  • zostały uznane za zbędne w bieżącym publicznym obiegu.

Załącznik ma wspierać:

  • uporządkowanie zasobu dokumentów;
  • ograniczanie utrzymywania zbędnych treści;
  • wyraźne oddzielanie dokumentów bieżących od archiwalnych;
  • zapewnienie zgodności działań z przepisami prawa;
  • racjonalne planowanie działań związanych z dostępnością cyfrową.

Zasady ogólne​

Zasada rozróżniania dokumentów bieżących i archiwalnych​

Podmiot powinien wyraźnie rozróżniać:

  • dokumenty wykorzystywane w bieżącej działalności;
  • dokumenty posiadające wyłącznie znaczenie archiwalne;
  • dokumenty zbędne w publicznym obiegu.

Dokument archiwalny nie powinien być prezentowany użytkownikowi jako dokument aktualny.


Zasada ograniczania zbędnych dokumentów​

Podmiot powinien ograniczać utrzymywanie w publicznym obiegu dokumentów:

  • nieaktualnych;
  • niewykorzystywanych;
  • zastąpionych nowymi wersjami;
  • zdublowanych;
  • pozbawionych praktycznego znaczenia.

Zasada zgodności z przepisami prawa​

Postępowanie z dokumentami powinno uwzględniać:

  • przepisy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach;
  • przepisy kancelaryjne i archiwalne;
  • przepisy o dostępie do informacji publicznej;
  • obowiązki dotyczące publikacji informacji;
  • obowiązki przechowywania dokumentacji.

OcenaDziałanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji. przydatności dokumentu nie może samodzielnie stanowić podstawy do jego usunięcia.


Dokumenty archiwalne​

Charakter dokumentów archiwalnych​

Za dokumenty archiwalne należy uznawać dokumenty:

  • niewykorzystywane już w bieżącej działalności;
  • odnoszące się do zakończonych spraw albo działań;
  • posiadające znaczenie historyczne, dowodowe albo informacyjne;
  • podlegające obowiązkowi przechowywania;
  • wymagające zachowania ze względów prawnych albo organizacyjnych.

Postępowanie z dokumentami archiwalnymi​

W odniesieniu do dokumentów archiwalnych podmiot powinien:

  • ograniczać ich prezentowanie jako treści bieżących;
  • wyraźnie oznaczać ich charakter;
  • oddzielać je od dokumentów aktualnych;
  • zapewniać uporządkowany sposób przechowywania;
  • zapewniać możliwość odnalezienia dokumentu.

Oznaczanie dokumentów archiwalnych​

Dokumenty archiwalne powinny być oznaczane w sposób jednoznaczny.

Oznaczenie powinno obejmować co najmniej:

  • informację o archiwalnym charakterze dokumentu;
  • datę publikacji albo okres obowiązywania;
  • informację o utracie aktualności, jeżeli jest to uzasadnione.

Oddzielanie dokumentów archiwalnych od treści bieżących​

Dokumenty archiwalne powinny być oddzielane od bieżących treści, w szczególności poprzez:

  • stosowanie odrębnych sekcji;
  • wydzielanie archiwum dokumentów;
  • ograniczanie ich prezentowania w aktualnych usługach;
  • wyłączanie ich z podstawowej nawigacji dotyczącej spraw bieżących.

Dokumenty zbędne​

Charakter dokumentów zbędnych​

Za dokumenty zbędne mogą zostać uznane dokumenty:

  • niewykorzystywane;
  • nieaktualne;
  • zastąpione innymi dokumentami;
  • pozbawione znaczenia dla użytkowników;
  • niepodlegające obowiązkowi przechowywania;
  • nieposiadające wartości archiwalnej.

Warunki uznania dokumentu za zbędny​

Dokument może zostać uznany za zbędny wyłącznie po:

  • przeprowadzeniu oceny „niezbędności”;
  • potwierdzeniu braku znaczenia dla użytkowników;
  • potwierdzeniu braku znaczenia organizacyjnego;
  • uwzględnieniu obowiązków prawnych dotyczących przechowywania.

Postępowanie z dokumentami zbędnymi​

W odniesieniu do dokumentów zbędnych podmiot powinien rozważyć:

  • usunięcie dokumentu z publicznego obiegu;
  • zastąpienie dokumentu nową wersją;
  • zastąpienie dokumentu bardziej dostępną formą informacji;
  • pozostawienie dokumentu wyłącznie w zasobie archiwalnym.

Ograniczenia dotyczące usuwania dokumentów​

Zakaz automatycznego usuwania​

Dokumenty nie powinny być usuwane automatycznie wyłącznie na podstawie:

  • wieku dokumentu;
  • daty publikacji;
  • formatu dokumentu;
  • występowania problemów dostępności cyfrowej.

Uwzględnianie obowiązków archiwalnych​

Przed usunięciem dokumentu należy ustalić:

  • czy dokument podlega obowiązkowi przechowywania;
  • czy posiada kategorię archiwalną;
  • czy obowiązuje minimalny okres przechowywania;
  • czy dokument posiada znaczenie dowodowe albo formalne.

Uwzględnianie potrzeb użytkowników​

Przed usunięciem dokumentu należy uwzględnić:

  • możliwość dalszego korzystania z dokumentu przez użytkowników;
  • znaczenie dokumentu dla realizacji praw albo obowiązków;
  • możliwość zastąpienia dokumentu inną formą informacji.

Dokumentowanie decyzji​

Decyzje dotyczące:

  • archiwizacji dokumentu;
  • pozostawienia dokumentu w zasobie;
  • usunięcia dokumentu;
  • zastąpienia dokumentu inną formą informacji

powinny być dokumentowane w sposób umożliwiający odtworzenie podstaw podjętej decyzji.

Dokumentacja powinna obejmować co najmniej:

  • identyfikację dokumentu;
  • wynik oceny;
  • podjętą decyzję;
  • datę podjęcia decyzji;
  • osobę odpowiedzialną.

Zarządzanie zasobem po zakończeniu przeglądu​

Po zakończeniu zasadniczego przeglądu dokumentów podmiot powinien stosować przyjęte zasady również wobec nowych dokumentów.

W szczególności należy:

  • ograniczać publikowanie zbędnych dokumentów;
  • eliminować nieaktualne treści;
  • utrzymywać uporządkowaną strukturę zasobu;
  • zapobiegać równoległemu funkcjonowaniu wielu wersji tych samych dokumentów;
  • zapewniać spójność informacji publikowanych w różnych miejscach.

Zasada końcowa​

Dokumenty archiwalne powinny być utrzymywane w sposób uporządkowany i jednoznaczny dla użytkowników.

Dokumenty zbędne nie powinny pozostawać w bieżącym publicznym obiegu wyłącznie z przyczyn organizacyjnych albo technicznych.

Postępowanie z dokumentami archiwalnymi i zbędnymi powinno wspierać:

  • przejrzystość informacji publicznej;
  • ograniczanie chaosu informacyjnego;
  • poprawę jakości usług cyfrowych;
  • racjonalne zarządzanie dostępnością cyfrową dokumentów.