Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Zasady oceny „niezbędności” dokumentów

Opracowanie: Bartłomiej Wilk . Współpraca: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 7 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 7 czerwca 2026 r.

Cel załącznika​

Celem załącznika jest określenie zasad oceny, czy publicznie udostępniany dokument urzędowy pozostaje:

  • niezbędny dla realizacji bieżących zadań podmiotu;
  • niezbędny dla użytkowników;
  • wymagający utrzymywania w publicznym obiegu.

Załącznik wspiera podejmowanie decyzji dotyczących:

  • utrzymywania dokumentów;
  • zapewniania ich dostępności cyfrowej;
  • zastępowania dokumentów nowymi wersjami;
  • archiwizacji;
  • wycofywania dokumentów z publicznego obiegu.

Charakter oceny​

OcenaDziałanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji. „niezbędności” dokumentu nie polega wyłącznie na ustaleniu, czy dokument istnieje albo był wcześniej opublikowany.

Ocena powinna uwzględniać:

  • aktualną funkcję dokumentu;
  • znaczenie dokumentu dla realizacji zadań podmiotu;
  • znaczenie dokumentu dla użytkowników;
  • możliwość zastąpienia dokumentu inną formą informacji;
  • rzeczywiste wykorzystanie dokumentu.

Ocena powinna być prowadzona indywidualnie dla każdego dokumentu albo grupy dokumentów o tym samym charakterze.


Zasady ogólne​

Zasada aktualnego znaczenia​

Dokument powinien być uznawany za niezbędny wtedy, gdy pozostaje aktualnie wykorzystywany:

  • przez podmiot;
  • przez użytkowników;
  • w realizacji usług;
  • w wykonywaniu obowiązków prawnych;
  • w realizacji praw użytkowników.

Samo historyczne opublikowanie dokumentu nie oznacza konieczności jego dalszego utrzymywania w publicznym obiegu.


Zasada proporcjonalności​

Ocena dokumentów powinna uwzględniać:

  • znaczenie dokumentu;
  • ryzyko związane z jego usunięciem;
  • wpływ na użytkowników;
  • możliwości organizacyjne podmiotu.

Największy priorytet powinny otrzymywać dokumenty o istotnym znaczeniu dla użytkowników albo realizacji usług publicznych.


Zasada użyteczności dla użytkowników​

Dokument powinien być uznawany za niezbędny wtedy, gdy:

  • użytkownicy mogą go potrzebować do realizacji swoich spraw;
  • dokument zawiera informacje wymagane do korzystania z usług;
  • dokument jest wykorzystywany w kontaktach z podmiotem;
  • dokument umożliwia realizację praw albo obowiązków użytkowników.

Zasada minimalizacji zbędnych dokumentów​

Podmiot powinien ograniczać utrzymywanie w publicznym obiegu dokumentów:

  • nieaktualnych;
  • niewykorzystywanych;
  • zdublowanych;
  • zastąpionych nowymi wersjami;
  • pozbawionych praktycznego znaczenia.

Kryteria oceny dokumentów​

Kryterium aktualności​

Należy ustalić:

  • czy dokument pozostaje aktualny;
  • czy informacje zawarte w dokumencie nadal obowiązują;
  • czy dokument odnosi się do aktualnych procedur albo usług;
  • czy dokument został zastąpiony nowszą wersją.

Dokumenty nieaktualne co do zasady nie powinny pozostawać w bieżącym publicznym obiegu.


Kryterium znaczenia dla realizacji usług​

Należy ustalić, czy dokument:

  • jest wykorzystywany przy realizacji usług publicznych;
  • jest potrzebny użytkownikom do załatwiania spraw;
  • zawiera wymagane formularze, instrukcje albo informacje;
  • wpływa na możliwość realizacji praw lub obowiązków.

Dokumenty wykorzystywane w realizacji usług powinny być traktowane jako dokumenty o wysokim priorytecie.


Kryterium obowiązków prawnych​

Należy ustalić:

  • czy przepisy wymagają utrzymywania dokumentu;
  • czy dokument stanowi element realizacji obowiązków informacyjnych;
  • czy dokument podlega obowiązkowi publikacji;
  • czy istnieją wymagania dotyczące okresu udostępniania dokumentu.

Kryterium znaczenia organizacyjnego​

Należy ustalić, czy dokument:

  • pozostaje wykorzystywany wewnętrznie;
  • stanowi podstawę realizacji działań;
  • pozostaje elementem aktualnych procedur;
  • posiada znaczenie operacyjne albo organizacyjne.

Kryterium zainteresowania użytkowników​

Należy uwzględniać informacje dotyczące:

  • częstotliwości korzystania z dokumentu;
  • pytań użytkowników;
  • zgłoszeń dotyczących dokumentu;
  • wykorzystania dokumentu w praktyce.

Dopuszczalne jest wykorzystywanie danych analitycznych albo informacji uzyskiwanych od pracowników obsługujących użytkowników.


Kryterium możliwości zastąpienia dokumentu​

Należy ustalić, czy informacje zawarte w dokumencie mogą zostać przedstawione:

  • bezpośrednio na stronie internetowej;
  • w formularzu elektronicznym;
  • w systemie usługowym;
  • w innej bardziej dostępnej formie.

W przypadku możliwości zastąpienia dokumentu inną formą informacji podmiot powinien rozważyć ograniczenie dalszego publikowania dokumentu.


Dokumenty co do zasady uznawane za niezbędne​

Za dokumenty co do zasady uznawane za niezbędne należy uznawać dokumenty:

  • wykorzystywane przy realizacji usług publicznych;
  • zawierające formularze i procedury;
  • związane z prawami albo obowiązkami użytkowników;
  • wymagane przepisami prawa;
  • zawierające aktualne informacje organizacyjne;
  • wykorzystywane w bieżącej komunikacji z użytkownikami.

Dokumenty wymagające indywidualnej oceny​

Indywidualnej oceny wymagają w szczególności dokumenty:

  • archiwalne;
  • historyczne;
  • publikowane jednorazowo;
  • dotyczące zakończonych działań;
  • posiadające ograniczone znaczenie praktyczne;
  • zdublowane w innych miejscach.

Dokumenty co do zasady zbędne w bieżącym obiegu​

Za dokumenty co do zasady zbędne w bieżącym publicznym obiegu mogą zostać uznane dokumenty:

  • nieaktualne;
  • zastąpione nowymi wersjami;
  • niewykorzystywane;
  • posiadające wyłącznie znaczenie archiwalne;
  • pozbawione znaczenia dla użytkowników;
  • utrzymywane wyłącznie z przyczyn technicznych albo historycznych.

Ocena powinna uwzględniać obowiązki prawne dotyczące archiwizacji i udostępniania informacji publicznej.


Wynik oceny​

W wyniku oceny dokument może zostać:

  • utrzymany w bieżącym publicznym obiegu;
  • objęty działaniami zapewniającymi dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. cyfrową;
  • zastąpiony nową wersją;
  • zastąpiony inną formą informacji;
  • przeniesiony do archiwum;
  • wycofany z publicznego obiegu.

Podjęta decyzjaRozstrzygnięcie podejmowane na podstawie informacji dotyczących dostępności cyfrowej i sposobu jej zapewniania. Decyzje prowadzą do działań wpływających na stan dostępności i zgodności lub na doskonalenie sposobu działania organizacji. powinna zostać udokumentowana.


Zasada końcowa​

Ocena „niezbędności” dokumentów powinna służyć:

  • utrzymywaniu uporządkowanego zasobu dokumentów;
  • ograniczaniu publikowania dokumentów zbędnych;
  • zapewnianiu dostępności dokumentów istotnych dla użytkowników;
  • poprawie jakości komunikacji publicznej;
  • racjonalnemu planowaniu działań związanych z dostępnością cyfrową.

Proces oceny nie powinien prowadzić do automatycznego usuwania dokumentów bez analizy ich znaczenia dla użytkowników albo realizacji zadań podmiotu.