Wersja robocza

Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Opracowanie: Bartłomiej Wilk, Stefan Wajda . Współpraca: Mateusz Ciborowski, Damian Żłobicki, Hanna Pasterna

Data zgłoszenia: 30 kwietnia 2026 r., ostatnia aktualizacja: 16 września 2026 r.

Zalecenie: Kontrola dostępności treści cyfrowych przed publikacją

1. Cel zalecenia

Celem zalecenia jest ograniczenie publikowania treści cyfrowych zawierających bariery dostępności przez włączenie kontroli dostępności do procesu przygotowania i zatwierdzania materiałów. Kontrola umożliwia wykrycie problemów przed udostępnieniem treści użytkownikom, wskazanie odpowiedzialności oraz podjęcie świadomej decyzji dotyczącej dalszego postępowania.

2. Zalecenie

Podmiot publicznypodmiot publicznyPodmiot, o którym jest mowa w ustawie o dostępności cyfrowej, ale także każda organizacja, która chce wdrażać dostępność cyfrową. ustanawia kontrolę dostępności jako stały punkt procesu publikacji treści cyfrowych i określa sposób jej wykonania, odpowiedzialność uczestników procesu, sposób dokumentowania wyniku oraz zasady postępowania z materiałem, w którym stwierdzono bariery dostępności.

3. Rekomendacje

Kontrola obejmuje treści cyfrowe przygotowywane, zatwierdzane lub publikowane przez podmiot publiczny, w szczególności strony i aktualności publikowane w systemach CMS, dokumenty i inne pliki udostępniane do pobrania, załączniki publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej, formularze i komunikaty transakcyjne, newslettery, grafiki i infografiki, materiały audio i wideo, treści publikowane w mediach społecznościowych oraz treści w systemach wewnętrznych, jeżeli podlegają wymaganiom dostępności cyfrowej. Zakres kontroli jest dostosowany do rodzaju materiału, kanału publikacji, znaczenia informacji oraz ryzyka wystąpienia bariery dla użytkownika.

1. Włączenie kontroli do procesu publikacji. Podmiot publiczny zapewnia sprawdzenie materiału przed udostępnieniem użytkownikom, z uwzględnieniem wymagań właściwych dla jego rodzaju i kanału publikacji.
2. Określenie ról i odpowiedzialności. Podmiot publiczny wskazuje funkcje związane co najmniej z przygotowaniem materiału, wykonaniem kontroli, podjęciem decyzji i publikacją techniczną. Jedna osoba może pełnić kilka funkcji, jeżeli wynika to ze skali i organizacji pracy. Dla materiałów o większym znaczeniu, złożonych technicznie lub służących realizacji istotnych zadań użytkownika zaleca się, aby kontrolę wykonywała inna osoba niż autor materiałuautor materiałuOsoba przygotowująca treść merytoryczną materiału. Autor odpowiada za poprawność informacji, jasność komunikatu i przekazanie treści potrzebnych do przygotowania dostępnej publikacji. albo osoba posiadająca odpowiednie kompetencje w zakresie dostępności.
3. Dobór narzędzi adekwatnych do ryzyka. Podmiot publiczny dobiera sposób kontroli odpowiednio do rodzaju i ryzyka materiału. Kontrola może wykorzystywać listy kontrolne, standardy wewnętrzne, szablony, narzędzia automatyczne, testy manualne lub ocenę ekspercką. Lista kontrolnalista kontrolnaZestaw pytań lub kryteriów używany przed publikacją materiału. Lista kontrolna pomaga potwierdzić, czy materiał spełnia minimalne wymagania dostępności. nie zastępuje pełnego badania dostępności, jeżeli jest ono potrzebne.
4. Dokumentowanie wyniku kontroli. Podmiot publiczny zapewnia możliwość ustalenia, jaki materiał sprawdzono, kiedy i przez kogo, jaki był wynik oraz jaka decyzjadecyzjaRozstrzygnięcie podejmowane na podstawie informacji utrzymywanych przez SZDC. Decyzje prowadzą do działań wpływających na stan dostępności i zgodności lub na rozwój systemu zapewniania dostępności cyfrowej. została podjęta. Dla prostych publikacji może wystarczyć uproszczone potwierdzenie.
5. Postępowanie z wykrytymi barierami. Podmiot publiczny określa sposób dalszego postępowania po stwierdzeniu bariery. Wynik kontroli prowadzi odpowiednio do publikacji, skierowania materiału do poprawy, wstrzymania publikacji albo – w uzasadnionej sytuacji – zastosowania wewnętrznego trybu publikacji warunkowej.
6. Publikacja warunkowapublikacja warunkowaPublikacja materiału mimo występowania ograniczeń dostępności, po przeprowadzeniu oceny sytuacji, udokumentowaniu decyzji oraz zastosowaniu działań uzupełniających. jako mechanizm organizacyjny. Podmiot publiczny traktuje publikację warunkową jako wewnętrzny sposób zarządzania sytuacją, w której materiał ma zostać opublikowany przed usunięciem rozpoznanych barier. Decyzja ta nie zwalnia z obowiązków wynikających z przepisów i nie zastępuje ustawowych przesłanek wyłączeń, oceny nadmiernych kosztów ani obowiązku zapewnienia alternatywnego sposobu dostępu, gdy mają zastosowanie.
7. Doskonalenie procesu. Podmiot publiczny wykorzystuje wyniki kontroli do poprawy szablonów, materiałów pomocniczych, organizacji pracy i kompetencji osób uczestniczących w publikacji, jeżeli analiza wyników wskazuje na powtarzające się błędy lub ryzyka. Jeżeli źródłem bariery jest system, szablon, generator lub inne narzędzie publikacyjne, problemproblemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu funkcjonowania SZDC. powinien zostać przekazany do jego administratora, właściciela lub dostawcy w celu usunięcia przyczyny, a nie wyłącznie naprawy pojedynczych materiałów.
8. Przegląd mechanizmu kontroli. Podmiot publiczny okresowo ocenia skuteczność kontroli i aktualizuje jej zakres, narzędzia oraz sposób dokumentowania w odpowiedzi na zmiany prawa, technologii, kanałów publikacji, wyniki kontroli i zgłoszenia użytkowników.

4. Uzasadnienie

Obowiązek zapewnienia dostępności cyfrowej dotyczy efektu udostępnianego użytkownikowi, natomiast przepisy nie narzucają jednego modelu organizacyjnego kontroli przed publikacją. Ustanowienie punktu kontrolnego jest rozwiązaniem zarządczym wspierającym realizację tych obowiązków i ograniczającym sytuacje, w których bariery są wykrywane dopiero po publikacji.

Kontrola przed publikacją nie zastępuje działań potrzebnych po udostępnieniu treści, w szczególności reagowania na zgłoszenia użytkowników, utrzymania dostępności i naprawy błędów ujawnionych później. Te działania pozostają poza zakresem niniejszego zalecenia.

Wprowadzenie stałego punktu kontroli ułatwia ocenę stopnia wdrożenia zalecenia, ponieważ organizacjaorganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo, które działają razem, by osiągnąć wspólne cele, posiadając ustaloną strukturę. Zobacz także: podmiot publiczny może sprawdzić, czy kontrola jest wykonywana, czy wynik jest dokumentowany oraz czy sposób postępowania z wykrytymi barierami jest stosowany w praktyce. Okresowy przegląd mechanizmu pozwala dostosowywać go do zmieniających się warunków i wykorzystywać wyniki kontroli do doskonalenia procesu publikacji.

5. Podstawy prawne

W zaleceniu uwzględniono poniżej wymienione przepisy:

1. Art. 5 ust. 1–3 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, z późn. zmianami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440).
2. Art. 5a ust. 1–2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, z późn. zmianami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440).
3. Art. 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, z późn. zmianami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440).
4. Art. 7 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, z późn. zmianami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440).
5. Art. 8 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, z późn. zmianami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440).

6. Źródła i opracowania

1. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, z późn. zmianami (Dz. U. z 2023 r. poz. 1440).
2. ETSI EN 301 549 V3.2.1:2021, Accessibility requirements for ICT products and services.
3. W3C, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1, dostęp: 9 września 2026 r.
4. W3C WAI, Planning and Managing Web Accessibility, dostęp: 9 września 2026 r.

7. Historia wersji

Wersja	Data	Etap	Opis zmian
0.1	30.04.2026	Projekt roboczy	Pierwsza wersja robocza zalecenia.
0.2	06.09.2026	Projekt roboczy	Przebudowanie zalecenia jako samodzielnego mechanizmu kontroli przed publikacją, uporządkowanie materiałów wdrożeniowych i rozdzielenie publikacji warunkowej od ustawowych mechanizmów prawnych.
0.3	06.09.2026	Projekt roboczy	Dostosowanie dokumentu głównego do standardowej struktury zalecenia.
0.4	09.09.2026	Aktualizacja po weryfikacji	Dostosowanie struktury, języka rekomendacji, podstaw prawnych, źródeł i historii wersji do zasad formowania zaleceń SDC oraz dodanie rekomendacji dotyczącej przeglądu mechanizmu kontroli.
0.5	12.09.2026	Aktualizacja struktury	Dodanie sekcji „Cel zalecenia” na początku dokumentu i dostosowanie numeracji dalszych części.
0.6	16.09.2026	Aktualizacja po recenzji	Rozdzielenie w listach kontrolnych warunku zastosowania punktu od skutku odpowiedzi „NIE”, doprecyzowanie kontroli dokumentów według formatu oraz sposobu zamykania publikacji warunkowej.
0.7	20.09.2026	Aktualizacja po recenzji	Doprecyzowanie niezależności kontroli dla materiałów o większym znaczeniu, uproszczenie nazwy rekomendacji dotyczącej dokumentowania oraz dodanie ścieżki eskalacji barier wynikających z narzędzi i systemów publikacyjnych.

Załączniki

Materiały w pakiecie mają charakter wdrożeniowy i pomocniczy. Podmiot może je dostosować do własnej struktury organizacyjnej, narzędzi i skali publikacji.

1. Procedura kontroli dostępności przed publikacją
2. Tryb publikacji warunkowej i rejestr publikacji warunkowych
3. Mapa ról i odpowiedzialności w procesie publikacji
4. Warianty organizacji kontroli dostępności
5. Wzór karty kontroli dostępności przed publikacją
6. Zasady projektowania list kontrolnych dostępności treści
7. Zestaw list kontrolnych według typu materiału