Wersja robocza

Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Uwzględnianie dostępności narzędzi autorskich przy nabywaniu technologii cyfrowych

Opracowanie: Damian Żłobicki

Data zgłoszenia: 10 czerwca 2026 r., ostatnia aktualizacja: 27 sierpnia 2026 r.

Cel dokumentu

Dokument jest załącznikiem do zalecenia Definiowanie i ocena wymagań dostępności cyfrowej w ofertach. Pomaga uwzględnić dostępnośćdostępnośćZakres, w jakim produkty, systemy, usługi, środowiska i obiekty mogą być używane przez ludzi z populacji o najszerszym zakresie cech i możliwości, aby osiągnąć określony cel w określonym kontekście użytkowania (ISO TC 159). Właściwość środowiska (przestrzeni fizycznej, rzeczywistości cyfrowej, systemów informacyjno-komunikacyjnych, produktów, usług), która pozwala osobom z trudnościami funkcjonalnymi (fizycznymi, poznawczymi) na korzystanie z niego na zasadzie równości z innymi. narzędzi autorskich przy nabywaniu technologii cyfrowych. Wyjaśnia, kiedy zastosować wytyczne ATAG 2.0 oraz jak oceniać informacje i dowody przedstawione przez oferenta

Dokument uzupełnia wymagania z szablonu wymagań dostępności:

• W-04. Tworzenie treści, dotyczące wspierania tworzenia dostępnych treści cyfrowych;
• W-05. Narzędzia dla pracowników, dotyczące dostępności narzędzi dla osób z niepełnosprawnościami.

Wskazówki i scenariusze zawarte w dokumencie nie zastępują oceny zgodności z wymaganiami ustawy, EN 301 549 ani ATAG 2.0. Pomagają zaplanować wymagania, ocenę oferty, umowę, odbiór i utrzymanie rozwiązania.

1. Czym jest narzędzie autorskie

Narzędzie autorskie to oprogramowanie lub usługa, za pomocą których użytkownikużytkownikosoba, która wchodzi w interakcję z produktem, usługą lub środowiskiem tworzy albo modyfikuje treści internetowe.

Narzędziami autorskimi mogą być między innymi:

• systemy zarządzania treścią, w tym CMS i systemy BIP;
• edytory stron i treści internetowych;
• kreatory formularzy internetowych;
• platformy publikacyjne;
• edytory wizualne i kreatory stron;
• platformy e-learningowe z funkcjami tworzenia treści internetowych;
• narzędzia do tworzenia multimediów przeznaczonych do publikacji w internecie;
• serwisy, w których użytkownicy publikują własne treści internetowe;
• większe systemy zawierające moduł tworzenia, zatwierdzania lub publikowania treści.

O zastosowaniu ATAG decydują funkcje rozwiązania, a nie jego nazwa. Narzędzie może podlegać ATAG w całości albo tylko w zakresie funkcji autorskich.

Nie każde narzędzie używane przez pracowników jest narzędziem autorskim w rozumieniu ATAG. Jeżeli rozwiązanie tworzy wyłącznie treści nieinternetowe, na przykład dokumenty biurowe, wytyczne ATAG nie mają zastosowania, ale obowiązują wymagania dla narzędzi autorskich z punktu 11.8 EN 301 549 oraz inne wymagania normy właściwe dla przeznaczenia rozwiązania.

2. Dwie części ATAG 2.0

ATAG 2.0 obejmuje dwa uzupełniające się obszary.

Część A: dostępność narzędzia dla autorów

Część A dotyczy dostępności interfejsu narzędzia. Osoby z niepełnosprawnościamiosoby z niepełnosprawnościamiOsoby, które mają długotrwałą niepełnosprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, która w oddziaływaniu z różnymi barierami mogą utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w życiu społecznym na równych zasadach z innymi osobami. powinny móc tworzyć, edytować, zatwierdzać i publikować treści.

OcenaocenaWynik analizy informacji prowadzący do sformułowania wniosku stanowiącego podstawę podjęcia decyzji. Ocena może dotyczyć między innymi stanu dostępności i zgodności, skuteczności działań, dojrzałości organizacji, ryzyka lub możliwości zapewnienia dostępności. obejmuje funkcje rzeczywiście wykorzystywane w organizacji, na przykład:

• logowanie i nawigację po panelu;
• edytor treści;
• bibliotekę mediów;
• formularze administracyjne;
• zarządzanie szablonami i komponentami;
• podgląd treści;
• procesprocesPowtarzalny sposób realizacji działań prowadzący do pozyskania, wykorzystania lub udostępnienia informacji oraz do podejmowania decyzji. Procesy są podstawowym mechanizmem funkcjonowania SZDC. akceptacji i publikacji.

Część B: wspieranie tworzenia dostępnych treści

Część B dotyczy sposobu, w jaki narzędzie wspiera tworzenie dostępnych treści internetowych. Obejmuje między innymi:

• generowanie dostępnej treści wynikowej;
• zachowanie informacji istotnych dla dostępności podczas edycji i przekształcania treści;
• pomoc w tworzeniu dostępnych treści;
• sprawdzanie problemów dostępności i wspieranie ich naprawy;
• dostępne szablony, przykłady i dokumentację.

Wymagania nie powinny ograniczać się do jednego z tych obszarów. Dostępny panel nie gwarantuje, że narzędzie wspiera tworzenie dostępnych treści. Z kolei funkcje sprawdzania treści nie usuwają barier w interfejsie używanym przez pracowników.

3. Rozpoznanie funkcji autorskich

Przed opisaniem wymagań organizacjaorganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo, które działają razem, by osiągnąć wspólne cele, posiadając ustaloną strukturę. Zobacz także: podmiot publiczny ustala, czy użytkownicy rozwiązania będą mogli:

• tworzyć i edytować strony albo inne treści internetowe;
• dodawać obrazy, multimediamultimediaDźwięk, wideo, prezentowane również w sposób interaktywny, lub połączenie tych form przekazu i pliki;
• tworzyć formularze;
• korzystać z szablonów i komponentów;
• zatwierdzać i publikować treści;
• importować, eksportować lub migrować treści;
• zmieniać kod albo strukturę treści wynikowej.

Jeżeli rozwiązanie zawiera takie funkcje, organizacja określa:

1. które moduły i procesy podlegają wymaganiom ATAG;
2. jakie zadania wykonują w nich pracownicy;
3. jakie rodzaje treści powstają za pomocą rozwiązania;
4. jakie wersje, konfiguracje i komponenty będą objęte zamówieniem;
5. które funkcje mają największy wpływ na pracowników i odbiorców treści.

Tak opisany zakres jest podstawą wymagań, oceny oferty i późniejszego odbioru.

4. Określenie wymagań

Wymagania określa się w trzech krokach.

Krok 1. Ustal wymagania podstawowe

Dla podmiotu publicznego podstawą są przepisy o dostępności cyfrowej i norma PN-ETSI EN 301 549 V3.2.1:2021-09.

Organizacja dobiera wymagania normy do zamawianego rozwiązania. W przypadku stron internetowych, dokumentów i oprogramowania uwzględnia odpowiednie wymagania z punktów 9, 10 i 11 normy. Taki sposób wykazania zgodności wskazuje art. 5 ust. 3 ustawy o dostępności cyfrowej.

Wymagania nie należy ograniczać do ogólnego zapisu „zgodnośćzgodnośćStopień spełnienia określonych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej. Ocena zgodności jest jednym ze źródeł informacji wykorzystywanych przez SZDC, lecz nie wyczerpuje wiedzy o rzeczywistej dostępności. z WCAG 2.1”. Dokładny zakres obowiązku wynika z załącznika do ustawy i odpowiednich punktów EN 301 549.

Krok 2. Dodaj wymagania dla narzędzia autorskiego

Jeżeli rozwiązanie pozwala tworzyć, edytować lub publikować treści, organizacja uwzględnia również:

• wymagania dla narzędzi autorskich z punktu 11.8 EN 301 549;
• wymagania ATAG 2.0 odpowiednie do funkcji i ryzyka związanego z rozwiązaniem.

ATAG 2.0 pomaga dokładniej ocenić dostępność narzędzia dla pracowników oraz sposób, w jaki narzędzie wspiera tworzenie dostępnych treści. Uzupełnia wymagania ustawy i EN 301 549, ale ich nie zastępuje.

Krok 3. Zapisz dokładny zakres

W opisie przedmiotu zamówienia (OPZ) lub specyfikacji warunków zamówienia (SWZ) organizacja wskazuje:

• które wymagania EN 301 549 dotyczą rozwiązania i jego poszczególnych modułów;
• które funkcje mają spełniać wymagania ATAG i na jakim poziomie;
• wersję i konfigurację rozwiązania podlegające ocenie;
• zadania lub scenariusze, które posłużą do sprawdzenia rozwiązania;
• informacje i dowody, które ma przedstawić oferent;
• sposób opisania wymagań spełnionych częściowo lub niemających zastosowania;
• sposób sprawdzenia deklaracji oferenta podczas oceny oferty i odbioru;
• terminy usuwania problemów oraz zasady utrzymywania dostępności.

Zakres należy dostosować do znaczenia i złożoności rozwiązania, bez pomijania funkcji ważnych dla pracowników ani funkcji wpływających na dostępność publikowanych treści.

5. Zastosowanie wymagań na kolejnych etapach

Opis przedmiotu zamówienia i SWZ

Organizacja:

• wskazuje wymagania wynikające z ustawy i EN 301 549;
• rozpoznaje funkcje autorskie;
• określa zakres dodatkowych wymagań ATAG i wymagany poziom zgodności;
• wskazuje wymagane informacje i dowody;
• opisuje najważniejsze zadania użytkowników;
• zapowiada sposób weryfikacji ofert i odbioru rozwiązania.

Ocena oferty

Organizacja:

• sprawdza kompletność i zakres deklaracji oferenta;
• ocenia jakość przedstawionych dowodów;
• analizuje znane ograniczenia i związane z nimi ryzyko;
• w razie potrzeby wymaga demonstracji albo wykonania wybranych scenariuszy;
• dokumentuje wynik oceny.

Umowa

Organizacja określa w umowie:

• zobowiązanie do spełnienia uzgodnionych wymagań;
• wersję i konfigurację rozwiązania objęte zobowiązaniem;
• dowody przekazywane podczas realizacji i odbioru;
• sposób zgłaszania, klasyfikowania i usuwania problemów;
• odpowiedzialność za szablony, komponenty i usługi stron trzecich;
• zasady utrzymywania dostępności po aktualizacjach.

Wzorcowe klauzule dotyczące tych zagadnień zawiera zaleceniezalecenieWystąpienie o charakterze służbowym adresowane do organizacji, podstawowa forma dokumentu Sieci. „Stosowanie klauzul umownych dotyczących zapewnienia i utrzymania dostępności cyfrowej produktów cyfrowych”. Treść klauzul umownych powinna zostać oceniona przez osobę odpowiedzialną za zamówienia lub obsługę prawną organizacji.

Odbiór

Organizacja:

• weryfikuje wymagania zapisane w zamówieniu i umowie;
• powtarza uzgodnione scenariusze;
• sprawdza dowody dotyczące gotowej wersji rozwiązania;
• dokumentuje problemy, ograniczenia i działania naprawcze;
• nie uznaje pojedynczej demonstracji za potwierdzenie pełnej zgodności z ATAG.

Utrzymanie

Organizacja ustala:

• zakres testów po aktualizacjach;
• sposób monitorowania znanych problemów;
• proces obsługi zgłoszeń pracowników i odbiorców treści;
• zasady oceny nowych szablonów, komponentów i integracji;
• terminy aktualizacji dokumentacji zgodności.

6. Informacje wymagane od oferenta

Oferent powinien określić:

• które elementy i funkcje rozwiązania uznaje za narzędzie autorskie;
• jakiej wersji, konfiguracji i zakresu dotyczy deklaracja;
• które wymagania części A i części B ATAG mają zastosowanie;
• które wymagania są spełnione, częściowo spełnione, niespełnione albo nie mają zastosowania;
• dlaczego dane wymaganie uznano za niemające zastosowania;
• na jakiej metodzie i jakich badaniach oparto ocenę;
• jakie problemy i ograniczenia są znane;
• jaki jest wpływ ograniczeń na pracowników i dostępność tworzonych treści;
• jakie działania naprawcze zaplanowano;
• jak dostępność będzie utrzymywana podczas rozwoju i aktualizacji rozwiązania.

Ogólne oświadczenie „rozwiązanie jest zgodne z ATAG” nie jest wystarczającym dowodem. Wymagania wobec deklaracji dostawcy opisuje zalecenie „Deklaracja dostawcy o dostępności cyfrowej produktu lub usługi”.

7. Materiały dowodowe

W zależności od rodzaju rozwiązania i etapu postępowania organizacja może wymagać:

• raportu oceny zgodności z ATAG;
• macierzy wymagań części A i części B;
• opisu metody, zakresu i środowiska testów;
• raportów z testów manualnych i testów z technologiami wspomagającymi;
• wyników badań z udziałem osób z niepełnosprawnościami;
• dokumentacji funkcji wspierających tworzenie dostępnych treści;
• wykazu znanych problemów i ograniczeń;
• dowodów dotyczących dostępności szablonów i komponentów;
• wyników sprawdzenia treści generowanej przez narzędzie;
• scenariuszy testowych i zapisów z ich wykonania;
• planu usuwania problemów i utrzymywania dostępności.

Dowód powinien pozwalać ustalić, co zbadano, jak przeprowadzono badanie i jakie uzyskano wyniki. Więcej informacji zawiera Katalog dowodów dostępności cyfrowej.

8. Ocena informacji i dowodów

Podczas oceny organizacja sprawdza:

1. Zakres: czy wiadomo, jakich modułów, funkcji, wersji i konfiguracji dotyczy deklaracja.
2. Obie części ATAG: czy oferent odniósł się zarówno do dostępności interfejsu, jak i wspierania tworzenia dostępnych treści.
3. Kompletność: czy uwzględniono wszystkie wymagania mające zastosowanie.
4. Metodę: czy opisano sposób, środowisko i wykonawców badania.
5. Dowody: czy materiały pozwalają zweryfikować deklarowane właściwości.
6. Ograniczenia: czy ujawniono wymagania niespełnione lub spełnione częściowo.
7. Wpływ: czy opisano konsekwencje ograniczeń dla pracowników i publikowanych treści.
8. Powtarzalność: czy organizacja może powtórzyć test albo scenariusz.
9. Utrzymanie: czy oferent przedstawił sposób zachowania dostępności po wdrożeniu.

Brak informacji nie powinien być automatycznie interpretowany jako spełnienie wymagania.

9. Przykładowe scenariusze weryfikacyjne

Scenariusze pomagają sprawdzić wybrane deklaracje oferenta. Organizacja dostosowuje je do zakresu zamówienia i wiąże z konkretnymi wymaganiami. Wynik scenariusza nie potwierdza samodzielnie pełnej zgodności z ATAG.

Scenariusz 1. Praca bez użycia myszy

Obszar: część A ATAG.

Użytkownik korzysta wyłącznie z klawiatury, aby:

1. zalogować się;
2. przejść do listy treści;
3. utworzyć lub edytować stronę;
4. dodać obraz;
5. zapisać wersję roboczą;
6. otworzyć podgląd;
7. przekazać treść do akceptacji albo ją opublikować.

Co należy udokumentować: kolejność fokusu, jego widoczność, dostępność wszystkich funkcji, brak pułapek klawiaturowych oraz sposób przekazywania komunikatów i błędów.

Scenariusz 2. Utworzenie strony o poprawnej strukturze

Obszar: część B ATAG.

Użytkownik tworzy stronę zawierającą:

• tytuł i logiczną strukturę nagłówków;
• listę;
• link o zrozumiałej treści;
• tabelę z prawidłowo oznaczonymi nagłówkami;
• obraz informacyjny z tekstem alternatywnym;
• obraz dekoracyjny prawidłowo oznaczony jako dekoracyjny.

Co należy udokumentować: sposób wykonania zadania w edytorze oraz strukturę treści wynikowej po zapisaniu i opublikowaniu.

Scenariusz 3. Obsługa obrazów

Obszar: część B ATAG.

Użytkownik:

1. dodaje obraz informacyjny i wpisuje tekst alternatywnytekst alternatywnyKrótki opis obrazu, grafiki, zdjęcia, ikony lub wykresu, który jest odczytywany przez technologie wspomagające albo wyświetlany, gdy obraz nie jest dostępny. Tekst alternatywny powinien być zwięzły i dopasowany do kontekstu publikacji.;
2. dodaje obraz dekoracyjny;
3. próbuje opublikować obraz informacyjny bez tekstu alternatywnego;
4. edytuje tekst alternatywny po zapisaniu treści;
5. ponownie wykorzystuje obraz w innym kontekście.

Co należy udokumentować: dostępne opcje, działaniedziałanieZaplanowana czynność realizowana w odpowiedzi na podjętą decyzję. Działania mogą prowadzić do usunięcia problemów, ograniczenia ryzyka, poprawy dostępności lub doskonalenia SZDC. podpowiedzi i ostrzeżeń oraz sposób zapisu tekstu alternatywnego i oznaczenia dekoracyjności w treści wynikowej.

Scenariusz 4. Wykrycie i naprawa problemu

Obszar: część B ATAG.

Użytkownik uruchamia funkcję sprawdzania dostępności dla treści zawierającej znany problemproblemUdokumentowana sytuacja wymagająca podjęcia działań. Problem może dotyczyć zarówno stanu dostępności i zgodności zasobów, jak i sposobu funkcjonowania SZDC.. Następnie odnajduje problem, odczytuje wyjaśnienie, poprawia treść i ponawia sprawdzenie.

Sprawdzanie może być automatyczne, półautomatyczne albo prowadzić autora przez ocenę manualną.

Co należy udokumentować: zakres automatycznego sprawdzania, sposób wskazania miejsca problemu, dostępność komunikatu, treść podpowiedzi oraz wynik ponownego sprawdzenia.

Jeżeli narzędzie nie automatyzuje sprawdzania, oferent powinien pokazać, jak wspiera ocenę manualną. Powinien też jasno opisać ograniczenia tego procesu.

Scenariusz 5. Użycie szablonu lub komponentu

Obszar: część A i część B ATAG.

Użytkownik dodaje komponent używany w organizacji, na przykład akordeon, okno dialogowe, kartę informacyjną albo formularz.

Co należy udokumentować: dostępność konfiguracji komponentu, obsługę treści wymaganych dla dostępności, działanie opublikowanego komponentu oraz znane ograniczenia jego wariantów.

Scenariusz 6. Import, kopiowanie lub migracja treści

Obszar: część B ATAG.

Użytkownik importuje, kopiuje albo migruje próbkę zawierającą nagłówki, listy, tabelę, linki, obrazy i informacje o ich alternatywach.

Co należy udokumentować: informacje zachowane, zmienione i utracone podczas procesu oraz sposób wykrycia i naprawy strat.

Scenariusz 7. Aktualizacja rozwiązania

Obszar: część A i część B ATAG.

Oferent przedstawia sposób oceny aktualizacji, która zmienia edytor, szablon, komponent albo integrację z usługą zewnętrzną.

Co należy udokumentować: analizę wpływu zmiany, zakres testów regresji, wyniki testów, nowe ograniczenia oraz plan działań naprawczych.

10. Kryteria odbioru

Kryteria odbioru muszą wynikać z wymagań zapisanych w zamówieniu i umowie. Powinny wskazywać:

• zadanie i funkcję podlegające sprawdzeniu;
• wersję oraz konfigurację rozwiązania;
• środowisko i technologie wspomagające użyte podczas testu;
• oczekiwany wynik;
• sposób udokumentowania wyniku;
• sposób postępowania w razie niespełnienia wymagania.

Przykładowe scenariusze nie są samodzielnym standardem zgodności. Zaliczenie kilku zadań nie oznacza pełnej zgodności rozwiązania z ATAG 2.0.

11. Wykorzystanie wyników oceny

Na podstawie informacji, dowodów i weryfikacji organizacja ustala:

• czy oferent wykazał zdolność do spełnienia wymagań;
• jakie ograniczenia występują w rozwiązaniu;
• jaki jest ich wpływ na pracowników i odbiorców treści;
• które problemy muszą zostać usunięte przed odbiorem;
• jakie zobowiązania należy wpisać do umowy;
• jakie właściwości trzeba sprawdzić podczas odbioru;
• jakie działania są potrzebne po wdrożeniu.

Wynik oceny powinien zostać udokumentowany. Powinien również wskazywać założenia, brakujące informacje i ryzyka, których nie udało się zweryfikować.

Zastrzeżenie

Dokument przedstawia rekomendowane rozwiązanie opracowane w ramach prac Sieci Dostępności Cyfrowej. Ma charakter informacyjny i wspierający oraz nie stanowi porady prawnej. Organizacja powinna ocenić jego przydatność i dostosować proponowane rozwiązania do własnych uwarunkowań organizacyjnych, technicznych i prawnych. W przypadku wątpliwości dotyczących interpretacji przepisów prawa lub skutków prawnych zastosowania określonych rozwiązań zaleca się zasięgnięcie specjalistycznej opinii.

Źródła i opracowania

1. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
2. EN 301 549 V3.2.1:2021, wymagania dostępności produktów i usług ICT.
3. Authoring Tool Accessibility Guidelines (ATAG) 2.0, W3C Recommendation.
4. Implementing ATAG 2.0, wskazówki dotyczące stosowania wytycznych.
5. Omówienie wytycznych dla dostępności narzędzi autorskich, W3C WAI.
6. ATAG Report Tool, narzędzie do przygotowania raportu z oceny.

Historia wersji

Wersja	Autor	Data	Opis zmian
RC	Damian Żłobicki	10.06.2026	Pierwszy projekt materiałów dotyczących ATAG i systemów CMS
RC 2	Damian Żłobicki	26.08.2026	Przeniesienie materiału do zalecenia dotyczącego oceny ofert i rozszerzenie zakresu na narzędzia autorskie
RC 3	Damian Żłobicki	27.08.2026	Uporządkowanie relacji między ustawą, EN 301 549 i dodatkowymi wymaganiami ATAG