Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Poradnik wdrożeniowy — organizacja i wdrażanie procesów zapewniania dostępności cyfrowej
1. Cel poradnika
Celem poradnika jest wsparcie organizacji publicznych we wdrażaniu systemowego podejścia do zapewniania dostępności cyfrowej.
Poradnik pokazuje:
- jak organizować procesy związane z dostępnością,
- jak przypisywać odpowiedzialnośćPrzypisanie roli lub podmiotowi obowiązku doprowadzenia do określonego rezultatu, podjęcia decyzji albo zapewnienia wykonania działań.,
- jak integrować dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. z realizacją usług publicznych,
- jak budować zdolność organizacjiMożliwość trwałego wykonywania określonych działań i osiągania oczekiwanych rezultatów dzięki połączeniu kompetencji, procesów, ról, narzędzi i zasobów. do trwałego działania,
- jak rozwijać dojrzałość organizacyjną.
Poradnik ma charakter praktyczny i wdrożeniowy.
Nie opisuje jednego obowiązkowego modelu organizacyjnego. Pokazuje sposób organizowania działań, który może być dostosowany do wielkości, struktury i możliwości organizacji.
2. Dlaczego organizacja potrzebuje procesowego podejścia do dostępności
2.1. Dostępność jako element jakości usług publicznych
Współczesne usługi publiczne są realizowane z wykorzystaniem komponentów cyfrowych.
Dotyczy to między innymi:
- stron internetowych,
- formularzy elektronicznych,
- dokumentów cyfrowych,
- systemów IT,
- komunikacji elektronicznej,
- aplikacji,
- systemów kolejkowych,
- platform usługowych.
Dostępność cyfrowaDostępność cyfrowa strony internetowej i aplikacji mobilnej polega na zapewnieniu ich funkcjonalności, kompatybilności, postrzegalności i zrozumiałości. nie jest już wyłącznie problemem „dostępności stron internetowych”.
Staje się elementem jakości realizacji usług publicznych oraz zdolności organizacji do skutecznego działania wobec różnych grup użytkowników.
2.2. Ograniczenia działań incydentalnych
W wielu organizacjach działania związane z dostępnością:
- mają charakter reaktywny,
- są realizowane okazjonalnie,
- zależą od pojedynczych osób,
- nie są powiązane z procesami organizacyjnymi.
Powoduje to między innymi:
- brak trwałości działań,
- niejasną odpowiedzialność,
- powtarzalność błędów,
- przeciążenie koordynatorów dostępności,
- brak możliwości skutecznego monitorowania jakości,
- trudności w rozwiązywaniu problemów systemowych.
2.3. Procesy jako sposób działania organizacji
Procesy:
- porządkują działania,
- stabilizują sposób pracy,
- umożliwiają przypisanie odpowiedzialności,
- wspierają współpracę między zespołami,
- umożliwiają monitorowanie skuteczności działań,
- tworzą podstawę rozwoju kompetencji organizacji.
Proces nie jest wyłącznie dokumentem.
Proces opisuje sposób działania organizacji w praktyce.
3. Główne procesy systemu zapewniania dostępności cyfrowej
3.1. Model procesowy
Model referencyjny obejmuje osiem głównych procesów:
- Zarządzanie systemem dostępności cyfrowej.
- Zarządzanie treściami i dokumentami cyfrowymi.
- Projektowanie, rozwój i utrzymanie dostępnych usług publicznych.
- Zapewnianie dostępności systemów IT.
- Monitoring, kontrola i ocena dostępnościOcena właściwości rozwiązania mających wpływ na możliwość korzystania z niego przez użytkowników, prowadzona w określonym celu i zakresie..
- Zamówienia i współpraca z wykonawcami.
- Zarządzanie kompetencjami i wsparciem organizacyjnym.
- Doskonalenie systemu zapewniania dostępności cyfrowej.
3.2. Centralna rola usług publicznych
Centralnym elementem modelu jest proces:
Projektowanie, rozwój i utrzymanie dostępnych usług publicznych.
Proces ten integruje:
- działania organizacyjne,
- komunikację,
- treści i dokumenty,
- rozwiązania cyfrowe,
- działania IT,
- obsługę użytkowników,
- monitoring i doskonalenie.
W tym modelu dostępność cyfrowa jest traktowana jako element jakości realizacji usług publicznych.
3.3. Procesy wspierające
Pozostałe procesy wspierają realizację usług publicznych.
Przykładowo:
- proces zarządzania treściami zapewnia dostępność informacji,
- proces IT zapewnia dostępność środowiska technicznego,
- proces kompetencyjny zapewnia zdolność organizacji do działania,
- proces monitorowania dostarcza danych do podejmowania decyzji,
- proces doskonalenia umożliwia rozwój organizacji.
4. Jak rozpocząć wdrażanie systemu
4.1. Minimalny model wdrożeniowy
OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. rozpoczynająca wdrożenie powinna:
- określić odpowiedzialność za organizację systemu,
- zidentyfikować najważniejsze usługi publiczne,
- przypisać właścicieli procesów,
- ustalić podstawowe zasady publikacji i kontroli jakości,
- wdrożyć podstawowy monitoring problemów,
- zapewnić wsparcie kompetencyjne dla pracowników.
4.2. Wdrażanie etapowe
Wdrożenie powinno mieć charakter etapowy.
Etap 1 — uporządkowanie działań
Organizacja:
- określa odpowiedzialność,
- identyfikuje procesy,
- wdraża podstawowe zasady działania.
Etap 2 — integracja procesów
Organizacja:
- rozwija współpracę między procesami,
- wdraża monitoring,
- rozwija kompetencje.
Etap 3 — doskonalenie systemu
Organizacja:
- analizuje dane,
- identyfikuje problemy systemowe,
- rozwija dojrzałość organizacyjną,
- doskonali sposób realizacji usług publicznych.
5. Wdrażanie poszczególnych procesów
5.1. Zarządzanie systemem dostępności cyfrowej
Cel procesu
Zapewnienie organizacyjnych warunków działania systemu dostępności.
Minimalne działania organizacji
Organizacja:
- określa strukturę odpowiedzialności,
- wyznacza role organizacyjne,
- ustala zasady współpracy,
- zapewnia wsparcie kierownicze,
- organizuje raportowanie.
Typowe błędy
- brak wsparcia kierownictwa,
- brak właścicieli procesów,
- brak nadzoru nad realizacją działań,
- utożsamienie systemu z działaniem jednej osoby.
5.2. Zarządzanie treściami i dokumentami cyfrowymi
Cel procesu
Zapewnienie dostępności informacji publikowanych i udostępnianych cyfrowo.
Minimalne działania organizacji
Organizacja:
- określa zasady publikacji,
- wdraża listy kontrolne,
- organizuje kontrolę przed publikacją,
- przypisuje odpowiedzialność za utrzymanie treściDziałania podejmowane po publikacji w celu zachowania aktualności, poprawności, dostępności i użyteczności treści przez okres jej udostępniania.,
- monitoruje problemy użytkowników.
Typowe błędy
- brak kontroli przed publikacją,
- publikowanie niedostępnych dokumentów,
- brak odpowiedzialności za aktualność materiałów,
- brak organizacji procesu utrzymania treści.
5.3. Projektowanie, rozwój i utrzymanie dostępnych usług publicznych
Cel procesu
Zapewnienie dostępności usług publicznych realizowanych z wykorzystaniem komponentów cyfrowych.
Minimalne działania organizacji
Organizacja:
- identyfikuje najważniejsze usługi publiczne,
- analizuje sposób realizacji spraw,
- identyfikuje bariery użytkowników,
- uwzględnia dostępność podczas projektowania usług,
- monitoruje problemy występujące podczas realizacji usług.
Typowe błędy
- traktowanie dostępności wyłącznie jako problemu technicznego,
- brak analizy doświadczeń użytkowników,
- brak współpracy między procesami,
- projektowanie usług wyłącznie z perspektywy organizacji.
5.4. Zapewnianie dostępności systemów IT
Cel procesu
Zapewnienie dostępności systemów, środowisk publikacyjnych i narzędzi pracy.
Minimalne działania organizacji
Organizacja:
- określa wymagania dostępności,
- monitoruje problemy techniczne,
- organizuje usuwanie błędów,
- uwzględnia dostępność przy zmianach systemowych,
- współpracuje z wykonawcami.
Typowe błędy
- brak wymagań dostępności,
- brak testów po zmianach,
- brak organizacji remediacji,
- oddzielenie IT od pozostałych procesów.
5.5. Monitoring, kontrola i ocena dostępności
Cel procesu
Dostarczanie danych potrzebnych do oceny skuteczności działań i doskonalenia organizacji.
Minimalne działania organizacji
Organizacja:
- monitoruje problemy dostępności,
- analizuje zgłoszenia użytkowników,
- prowadzi podstawowe przeglądy,
- dokumentuje wyniki działań,
- przekazuje dane do raportowania.
Typowe błędy
- utożsamianie monitorowania z audytem,
- brak analizy przyczyn problemów,
- brak wykorzystania wyników do podejmowania decyzji,
- monitoring ograniczony wyłącznie do testów technicznych.
5.6. Zamówienia i współpraca z wykonawcami
Cel procesu
Zapewnienie dostępności produktów i usług nabywanych przez organizację.
Minimalne działania organizacji
Organizacja:
- uwzględnia wymagania dostępności w zamówieniach,
- stosuje wymagania odbiorowe,
- organizuje kontrolę jakości,
- dokumentuje zgodnośćStopień spełnienia określonych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej. Ocena zgodności jest jednym ze źródeł informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej, lecz nie wyczerpuje wiedzy o rzeczywistej dostępności. lub niezgodnośćStwierdzone niespełnienie wymagania mającego zastosowanie do ocenianego przedmiotu..
Typowe błędy
- brak wymagań dostępności,
- brak testów odbiorowych,
- brak możliwości egzekwowania wymagań,
- przenoszenie odpowiedzialności wyłącznie na wykonawcę.
5.7. Zarządzanie kompetencjami i wsparciem organizacyjnym
Cel procesu
Zapewnienie zdolności organizacji do skutecznego działania.
Minimalne działania organizacji
Organizacja:
- identyfikuje potrzeby kompetencyjne,
- zapewnia materiały operacyjne,
- organizuje konsultacje,
- rozwija współpracę,
- wspiera rozwiązywanie problemów.
Typowe błędy
- utożsamienie rozwoju kompetencji wyłącznie ze szkoleniami,
- brak wsparcia operacyjnego,
- brak możliwości konsultacji,
- brak powiązania kompetencji z procesami.
5.8. Doskonalenie systemu zapewniania dostępności cyfrowej
Cel procesu
Zapewnienie ciągłego rozwoju organizacji.
Minimalne działania organizacji
Organizacja:
- analizuje dane monitoringowe,
- identyfikuje problemy systemowe,
- aktualizuje procesy,
- rozwija kompetencje,
- wdraża działania usprawniające.
Typowe błędy
- brak działań po monitoringu,
- brak aktualizacji procesów,
- brak analizy przyczyn problemów,
- brak wykorzystania doświadczeń użytkowników.
6. Organizacja odpowiedzialności
6.1. Zasady organizacji odpowiedzialności
Organizacja:
- przypisuje właścicieli procesów,
- określa role organizacyjne,
- rozdziela odpowiedzialność wykonawczą i kontrolną,
- dokumentuje odpowiedzialność,
- organizuje współpracę między rolami.
6.2. Koordynator ds. dostępności cyfrowej
Koordynator ds. dostępnościOsoba wyznaczona do pełnienia funkcji koordynatora do spraw dostępności, której zadania obejmują w szczególności wsparcie osób ze szczególnymi potrzebami, przygotowanie i koordynację wdrożenia planu działania oraz monitorowanie zapewniania dostępności. cyfrowej:
- wspiera organizację,
- koordynuje działania,
- analizuje problemy systemowe,
- wspiera monitorowanie i doskonalenie.
Koordynator:
- nie powinien samodzielnie wykonywać wszystkich działań operacyjnych,
- nie zastępuje właścicieli procesów,
- nie przejmuje odpowiedzialności całej organizacji.
6.3. Właściciele usług publicznych
Właściciele usług odpowiadają za:
- organizację realizacji usług,
- współpracę między procesami,
- analizę problemów użytkowników,
- inicjowanie usprawnień.
7. Monitoring i rozwój dojrzałości organizacyjnej
7.1. Monitoring jako element zarządzania
Monitoring:
- wspiera podejmowanie decyzji,
- umożliwia identyfikację problemów,
- wspiera doskonalenie organizacji.
7.2. Ocena dojrzałości
OcenaDziałanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji. dojrzałości obejmuje między innymi:
- organizację odpowiedzialności,
- skuteczność procesów,
- wsparcie kierownicze,
- kompetencje,
- współpracę organizacyjną,
- integrację dostępności z realizacją usług publicznych.
7.3. Poziomy dojrzałości
Poziom 1 — początkowy
Działania incydentalne i reaktywne.
Poziom 2 — porządkowania
Pojawiają się pierwsze procesy i odpowiedzialności.
Poziom 3 — integracji
Dostępność jest elementem procesów organizacyjnych.
Poziom 4 — dojrzałości
Dostępność jest trwałym elementem kultury organizacyjnej.
8. Najczęstsze błędy wdrożeniowe
- utożsamianie dostępności z IT,
- utożsamianie dostępności z publikacją treści,
- przeciążenie jednej osoby,
- brak monitoringu,
- brak odpowiedzialności procesowej,
- brak współpracy między procesami,
- brak wykorzystania danych do podejmowania decyzji,
- brak integracji dostępności z realizacją usług publicznych.
9. Podsumowanie
Dostępność cyfrowa nie jest pojedynczym działaniem ani cechą strony internetowej.
Jest rezultatem sposobu działania organizacji.
Organizacja zapewniająca dostępność:
- organizuje procesy,
- przypisuje odpowiedzialność,
- rozwija kompetencje,
- monitoruje skuteczność działań,
- doskonali sposób realizacji usług publicznych.
Dostępność cyfrowa i komunikacyjna staje się w tym modelu elementem jakości usług publicznych oraz jakości zarządzania organizacją.