Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Opracowanie: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 18 maja 2026 r., ostatnia aktualizacja: 18 maja 2026 r.

Poradnik wdrożeniowy — organizacja i wdrażanie procesów zapewniania dostępności cyfrowej

1. Cel poradnika​

Celem poradnika jest wsparcie organizacji publicznych we wdrażaniu systemowego podejścia do zapewniania dostępności cyfrowej.

Poradnik pokazuje:

  • jak organizować procesy związane z dostępnością,
  • jak przypisywać odpowiedzialnośćPrzypisanie roli lub podmiotowi obowiązku doprowadzenia do określonego rezultatu, podjęcia decyzji albo zapewnienia wykonania działań.,
  • jak integrować dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. z realizacją usług publicznych,
  • jak budować zdolność organizacjiMożliwość trwałego wykonywania określonych działań i osiągania oczekiwanych rezultatów dzięki połączeniu kompetencji, procesów, ról, narzędzi i zasobów. do trwałego działania,
  • jak rozwijać dojrzałość organizacyjną.

Poradnik ma charakter praktyczny i wdrożeniowy.

Nie opisuje jednego obowiązkowego modelu organizacyjnego. Pokazuje sposób organizowania działań, który może być dostosowany do wielkości, struktury i możliwości organizacji.


2. Dlaczego organizacja potrzebuje procesowego podejścia do dostępności

2.1. Dostępność jako element jakości usług publicznych​

Współczesne usługi publiczne są realizowane z wykorzystaniem komponentów cyfrowych.

Dotyczy to między innymi:

  • stron internetowych,
  • formularzy elektronicznych,
  • dokumentów cyfrowych,
  • systemów IT,
  • komunikacji elektronicznej,
  • aplikacji,
  • systemów kolejkowych,
  • platform usługowych.

Dostępność cyfrowaDostępność cyfrowa strony internetowej i aplikacji mobilnej polega na zapewnieniu ich funkcjonalności, kompatybilności, postrzegalności i zrozumiałości. nie jest już wyłącznie problemem „dostępności stron internetowych”.

Staje się elementem jakości realizacji usług publicznych oraz zdolności organizacji do skutecznego działania wobec różnych grup użytkowników.


2.2. Ograniczenia działań incydentalnych​

W wielu organizacjach działania związane z dostępnością:

  • mają charakter reaktywny,
  • są realizowane okazjonalnie,
  • zależą od pojedynczych osób,
  • nie są powiązane z procesami organizacyjnymi.

Powoduje to między innymi:

  • brak trwałości działań,
  • niejasną odpowiedzialność,
  • powtarzalność błędów,
  • przeciążenie koordynatorów dostępności,
  • brak możliwości skutecznego monitorowania jakości,
  • trudności w rozwiązywaniu problemów systemowych.

2.3. Procesy jako sposób działania organizacji​

Procesy:

  • porządkują działania,
  • stabilizują sposób pracy,
  • umożliwiają przypisanie odpowiedzialności,
  • wspierają współpracę między zespołami,
  • umożliwiają monitorowanie skuteczności działań,
  • tworzą podstawę rozwoju kompetencji organizacji.

Proces nie jest wyłącznie dokumentem.

Proces opisuje sposób działania organizacji w praktyce.


3. Główne procesy systemu zapewniania dostępności cyfrowej

3.1. Model procesowy​

Model referencyjny obejmuje osiem głównych procesów:

  1. Zarządzanie systemem dostępności cyfrowej.
  2. Zarządzanie treściami i dokumentami cyfrowymi.
  3. Projektowanie, rozwój i utrzymanie dostępnych usług publicznych.
  4. Zapewnianie dostępności systemów IT.
  5. Monitoring, kontrola i ocena dostępnościOcena właściwości rozwiązania mających wpływ na możliwość korzystania z niego przez użytkowników, prowadzona w określonym celu i zakresie..
  6. Zamówienia i współpraca z wykonawcami.
  7. Zarządzanie kompetencjami i wsparciem organizacyjnym.
  8. Doskonalenie systemu zapewniania dostępności cyfrowej.

3.2. Centralna rola usług publicznych​

Centralnym elementem modelu jest proces:

Projektowanie, rozwój i utrzymanie dostępnych usług publicznych.

Proces ten integruje:

  • działania organizacyjne,
  • komunikację,
  • treści i dokumenty,
  • rozwiązania cyfrowe,
  • działania IT,
  • obsługę użytkowników,
  • monitoring i doskonalenie.

W tym modelu dostępność cyfrowa jest traktowana jako element jakości realizacji usług publicznych.


3.3. Procesy wspierające​

Pozostałe procesy wspierają realizację usług publicznych.

Przykładowo:

  • proces zarządzania treściami zapewnia dostępność informacji,
  • proces IT zapewnia dostępność środowiska technicznego,
  • proces kompetencyjny zapewnia zdolność organizacji do działania,
  • proces monitorowania dostarcza danych do podejmowania decyzji,
  • proces doskonalenia umożliwia rozwój organizacji.

4. Jak rozpocząć wdrażanie systemu

4.1. Minimalny model wdrożeniowy​

OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. rozpoczynająca wdrożenie powinna:

  1. określić odpowiedzialność za organizację systemu,
  2. zidentyfikować najważniejsze usługi publiczne,
  3. przypisać właścicieli procesów,
  4. ustalić podstawowe zasady publikacji i kontroli jakości,
  5. wdrożyć podstawowy monitoring problemów,
  6. zapewnić wsparcie kompetencyjne dla pracowników.

4.2. Wdrażanie etapowe​

Wdrożenie powinno mieć charakter etapowy.

Etap 1 — uporządkowanie działań​

Organizacja:

  • określa odpowiedzialność,
  • identyfikuje procesy,
  • wdraża podstawowe zasady działania.

Etap 2 — integracja procesów​

Organizacja:

  • rozwija współpracę między procesami,
  • wdraża monitoring,
  • rozwija kompetencje.

Etap 3 — doskonalenie systemu​

Organizacja:

  • analizuje dane,
  • identyfikuje problemy systemowe,
  • rozwija dojrzałość organizacyjną,
  • doskonali sposób realizacji usług publicznych.

5. Wdrażanie poszczególnych procesów

5.1. Zarządzanie systemem dostępności cyfrowej

Cel procesu​

Zapewnienie organizacyjnych warunków działania systemu dostępności.


Minimalne działania organizacji​

Organizacja:

  • określa strukturę odpowiedzialności,
  • wyznacza role organizacyjne,
  • ustala zasady współpracy,
  • zapewnia wsparcie kierownicze,
  • organizuje raportowanie.

Typowe błędy​

  • brak wsparcia kierownictwa,
  • brak właścicieli procesów,
  • brak nadzoru nad realizacją działań,
  • utożsamienie systemu z działaniem jednej osoby.

5.2. Zarządzanie treściami i dokumentami cyfrowymi

Cel procesu​

Zapewnienie dostępności informacji publikowanych i udostępnianych cyfrowo.


Minimalne działania organizacji​

Organizacja:

  • określa zasady publikacji,
  • wdraża listy kontrolne,
  • organizuje kontrolę przed publikacją,
  • przypisuje odpowiedzialność za utrzymanie treściDziałania podejmowane po publikacji w celu zachowania aktualności, poprawności, dostępności i użyteczności treści przez okres jej udostępniania.,
  • monitoruje problemy użytkowników.

Typowe błędy​

  • brak kontroli przed publikacją,
  • publikowanie niedostępnych dokumentów,
  • brak odpowiedzialności za aktualność materiałów,
  • brak organizacji procesu utrzymania treści.

5.3. Projektowanie, rozwój i utrzymanie dostępnych usług publicznych

Cel procesu​

Zapewnienie dostępności usług publicznych realizowanych z wykorzystaniem komponentów cyfrowych.


Minimalne działania organizacji​

Organizacja:

  • identyfikuje najważniejsze usługi publiczne,
  • analizuje sposób realizacji spraw,
  • identyfikuje bariery użytkowników,
  • uwzględnia dostępność podczas projektowania usług,
  • monitoruje problemy występujące podczas realizacji usług.

Typowe błędy​

  • traktowanie dostępności wyłącznie jako problemu technicznego,
  • brak analizy doświadczeń użytkowników,
  • brak współpracy między procesami,
  • projektowanie usług wyłącznie z perspektywy organizacji.

5.4. Zapewnianie dostępności systemów IT

Cel procesu​

Zapewnienie dostępności systemów, środowisk publikacyjnych i narzędzi pracy.


Minimalne działania organizacji​

Organizacja:

  • określa wymagania dostępności,
  • monitoruje problemy techniczne,
  • organizuje usuwanie błędów,
  • uwzględnia dostępność przy zmianach systemowych,
  • współpracuje z wykonawcami.

Typowe błędy​

  • brak wymagań dostępności,
  • brak testów po zmianach,
  • brak organizacji remediacji,
  • oddzielenie IT od pozostałych procesów.

5.5. Monitoring, kontrola i ocena dostępności

Cel procesu​

Dostarczanie danych potrzebnych do oceny skuteczności działań i doskonalenia organizacji.


Minimalne działania organizacji​

Organizacja:

  • monitoruje problemy dostępności,
  • analizuje zgłoszenia użytkowników,
  • prowadzi podstawowe przeglądy,
  • dokumentuje wyniki działań,
  • przekazuje dane do raportowania.

Typowe błędy​

  • utożsamianie monitorowania z audytem,
  • brak analizy przyczyn problemów,
  • brak wykorzystania wyników do podejmowania decyzji,
  • monitoring ograniczony wyłącznie do testów technicznych.

5.6. Zamówienia i współpraca z wykonawcami

Cel procesu​

Zapewnienie dostępności produktów i usług nabywanych przez organizację.


Minimalne działania organizacji​

Organizacja:

  • uwzględnia wymagania dostępności w zamówieniach,
  • stosuje wymagania odbiorowe,
  • organizuje kontrolę jakości,
  • dokumentuje zgodnośćStopień spełnienia określonych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej. Ocena zgodności jest jednym ze źródeł informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej, lecz nie wyczerpuje wiedzy o rzeczywistej dostępności. lub niezgodnośćStwierdzone niespełnienie wymagania mającego zastosowanie do ocenianego przedmiotu..

Typowe błędy​

  • brak wymagań dostępności,
  • brak testów odbiorowych,
  • brak możliwości egzekwowania wymagań,
  • przenoszenie odpowiedzialności wyłącznie na wykonawcę.

5.7. Zarządzanie kompetencjami i wsparciem organizacyjnym

Cel procesu​

Zapewnienie zdolności organizacji do skutecznego działania.


Minimalne działania organizacji​

Organizacja:

  • identyfikuje potrzeby kompetencyjne,
  • zapewnia materiały operacyjne,
  • organizuje konsultacje,
  • rozwija współpracę,
  • wspiera rozwiązywanie problemów.

Typowe błędy​

  • utożsamienie rozwoju kompetencji wyłącznie ze szkoleniami,
  • brak wsparcia operacyjnego,
  • brak możliwości konsultacji,
  • brak powiązania kompetencji z procesami.

5.8. Doskonalenie systemu zapewniania dostępności cyfrowej

Cel procesu​

Zapewnienie ciągłego rozwoju organizacji.


Minimalne działania organizacji​

Organizacja:

  • analizuje dane monitoringowe,
  • identyfikuje problemy systemowe,
  • aktualizuje procesy,
  • rozwija kompetencje,
  • wdraża działania usprawniające.

Typowe błędy​

  • brak działań po monitoringu,
  • brak aktualizacji procesów,
  • brak analizy przyczyn problemów,
  • brak wykorzystania doświadczeń użytkowników.

6. Organizacja odpowiedzialności

6.1. Zasady organizacji odpowiedzialności​

Organizacja:

  • przypisuje właścicieli procesów,
  • określa role organizacyjne,
  • rozdziela odpowiedzialność wykonawczą i kontrolną,
  • dokumentuje odpowiedzialność,
  • organizuje współpracę między rolami.

6.2. Koordynator ds. dostępności cyfrowej​

Koordynator ds. dostępnościOsoba wyznaczona do pełnienia funkcji koordynatora do spraw dostępności, której zadania obejmują w szczególności wsparcie osób ze szczególnymi potrzebami, przygotowanie i koordynację wdrożenia planu działania oraz monitorowanie zapewniania dostępności. cyfrowej:

  • wspiera organizację,
  • koordynuje działania,
  • analizuje problemy systemowe,
  • wspiera monitorowanie i doskonalenie.

Koordynator:

  • nie powinien samodzielnie wykonywać wszystkich działań operacyjnych,
  • nie zastępuje właścicieli procesów,
  • nie przejmuje odpowiedzialności całej organizacji.

6.3. Właściciele usług publicznych​

Właściciele usług odpowiadają za:

  • organizację realizacji usług,
  • współpracę między procesami,
  • analizę problemów użytkowników,
  • inicjowanie usprawnień.

7. Monitoring i rozwój dojrzałości organizacyjnej

7.1. Monitoring jako element zarządzania​

Monitoring:

  • wspiera podejmowanie decyzji,
  • umożliwia identyfikację problemów,
  • wspiera doskonalenie organizacji.

7.2. Ocena dojrzałości​

OcenaDziałanie polegające na interpretacji informacji i materiału dowodowego w odniesieniu do określonych kryteriów w celu ustalenia stanu lub podjęcia decyzji. dojrzałości obejmuje między innymi:

  • organizację odpowiedzialności,
  • skuteczność procesów,
  • wsparcie kierownicze,
  • kompetencje,
  • współpracę organizacyjną,
  • integrację dostępności z realizacją usług publicznych.

7.3. Poziomy dojrzałości​

Poziom 1 — początkowy​

Działania incydentalne i reaktywne.

Poziom 2 — porządkowania​

Pojawiają się pierwsze procesy i odpowiedzialności.

Poziom 3 — integracji​

Dostępność jest elementem procesów organizacyjnych.

Poziom 4 — dojrzałości​

Dostępność jest trwałym elementem kultury organizacyjnej.


8. Najczęstsze błędy wdrożeniowe

  • utożsamianie dostępności z IT,
  • utożsamianie dostępności z publikacją treści,
  • przeciążenie jednej osoby,
  • brak monitoringu,
  • brak odpowiedzialności procesowej,
  • brak współpracy między procesami,
  • brak wykorzystania danych do podejmowania decyzji,
  • brak integracji dostępności z realizacją usług publicznych.

9. Podsumowanie

Dostępność cyfrowa nie jest pojedynczym działaniem ani cechą strony internetowej.

Jest rezultatem sposobu działania organizacji.

Organizacja zapewniająca dostępność:

  • organizuje procesy,
  • przypisuje odpowiedzialność,
  • rozwija kompetencje,
  • monitoruje skuteczność działań,
  • doskonali sposób realizacji usług publicznych.

Dostępność cyfrowa i komunikacyjna staje się w tym modelu elementem jakości usług publicznych oraz jakości zarządzania organizacją.