Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Standard opisów alternatywnych i treści równoważnych

Opracowanie: Bartłomiej Wilk . Współpraca: Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 16 kwietnia 2026 r., ostatnia aktualizacja: 16 września 2026 r.

1. Cel standardu​

Standard określa zasady tworzenia opisów alternatywnych oraz zapewniania treści równoważnych dla materiałów wizualnych i multimedialnych.

Celem standardu jest zapewnienie, aby informacje przekazywane:

  • obrazem,
  • grafiką,
  • materiałem wizualnym,
  • materiałem audio lub wideo

były dostępne również w innych formach odbioru.

Standard wspiera realizację wymagań dostępności cyfrowej oraz organizację procesów komunikacji cyfrowej.

Standard łączy wymagania dostępności cyfrowej z zasadami jakości i organizacji pracy. Jeżeli dane postanowienie wynika z WCAGStandard W3C Web Content Accessibility Guidelines określający testowalne kryteria dostępności treści internetowych i interfejsów cyfrowych., normy lub przepisu prawa, ocenia się je według właściwego wymagania. Pozostałe wskazówki wspierają czytelność, zrozumiałośćWłaściwość strony internetowej lub aplikacji mobilnej umożliwiającą użytkownikowi tych stron i aplikacji zrozumienie treści i sposobu ich prezentacji. i spójność materiałów, ale nie zastępują ani nie zmieniają wymagań normatywnych.


2. Zakres stosowania​

Standard stosuje się do:

  • grafik informacyjnych,
  • zdjęć,
  • ilustracji,
  • ikon,
  • wykresów,
  • infografik,
  • materiałów wideo,
  • materiałów audio,
  • prezentacji,
  • materiałów publikowanych w mediach społecznościowych,
  • treści publikowanych na stronach internetowych,
  • dokumentów cyfrowych.

Standard ma zastosowanie niezależnie od:

  • kanału publikacji,
  • technologii,
  • rodzaju materiału.

3. Zasada podstawowa​

Każda informacja przekazywana w sposób wizualny lub dźwiękowy powinna mieć równoważną alternatywę umożliwiającą odbiór informacji przez użytkowników korzystających z innych sposobów percepcji lub technologii wspomagających.

Alternatywa tekstowaTekst programowo powiązany z treścią nietekstową albo wskazany z tekstu programowo powiązanego z tą treścią, służący jako jej tekstowy odpowiednik. w rozumieniu WCAG oznacza tekstową formę informacji nietekstowej. Może nią być tekst alternatywnyTekst pełniący funkcję alternatywy dla określonej treści nietekstowej. przypisany do elementu, opis alternatywny w treści publikacji, transkrypcjaTekstowa wersja informacji przekazywanych w ścieżce dźwiękowej materiału, obejmująca wypowiedzi i informacje dźwiękowe potrzebne do zrozumienia treści., napisy rozszerzoneZsynchronizowana tekstowa prezentacja mowy oraz istotnych informacji dźwiękowych potrzebnych do zrozumienia materiału., opis treści wizualnej lub inna forma tekstowa odpowiednia do rodzaju materiału i sposobu publikacji.

Opis alternatywny jest redakcyjnym opisem znaczenia lub funkcji materiału. Tekst alternatywny jest techniczną formą przekazania takiego opisu w konkretnym narzędziu, na przykład w atrybucie alt albo w polu opisu grafiki w systemie publikacji. Nie każdy opis alternatywny musi być zapisany w atrybucie alt.

Opis alternatywny oraz treść równoważnaTreść przekazująca informacje i umożliwiająca realizację celu odpowiadającego treści przedstawionej w innej formie. powinny:

  • przekazywać znaczenie materiału,
  • uwzględniać kontekst publikacji,
  • wspierać zrozumienie komunikatu.

Opis alternatywny nie jest technicznym opisem obrazu, lecz elementem komunikacji.


4. Opisy alternatywne grafik​

Grafiki zawierające informacje powinny mieć opis alternatywny.

Opis alternatywny powinien:

  • przekazywać znaczenie grafiki,
  • uwzględniać kontekst publikacji,
  • zawierać informacje istotne dla użytkownika,
  • być zrozumiały samodzielnie.

Opis powinien odpowiadać na pytanie:

„Jaką informację użytkownikOsoba, która korzysta z produktu, usługi, rozwiązania cyfrowego lub środowiska albo wchodzi z nimi w interakcję. powinien uzyskać dzięki tej grafice?”

Opis alternatywny powinien:

  • być zwięzły,
  • jednoznaczny,
  • dostosowany do funkcji grafiki.

5. Zakres informacji w opisie​

Zakres opisu zależy od funkcji materiału.

Grafiki informacyjne​

Informacje przekazywane za pomocą grafiki powinny mieć równoważną formę tekstową, odpowiednią do sposobu publikacji materiału.

Grafiki ilustracyjne​

Opis powinien koncentrować się na znaczeniu grafiki w kontekście treści.

Nie ma potrzeby szczegółowego opisywania wszystkich elementów obrazu.

Grafiki dekoracyjne​

Grafiki niewnoszące informacji powinny być oznaczane jako dekoracyjne. W HTML i systemach zarządzania treścią zwykle realizuje się to przez pusty tekst alternatywny. W mediach społecznościowych sposób oznaczenia dekoracyjności zależy od funkcji udostępnionych przez platformę.

Nie należy tworzyć opisów dla grafik dekoracyjnych, jeżeli ich pominięcie nie powoduje utraty informacji ani funkcji.


6. Treści równoważne dla materiałów złożonych​

Materiały złożone, takie jak:

  • wykresy,
  • infografiki,
  • schematy,
  • mapy,
  • prezentacje danych

powinny mieć treści równoważne umożliwiające zrozumienie informacji bez konieczności interpretowania obrazu.

Treść równoważna powinna:

  • przekazywać sens materiału,
  • wyjaśniać zależności,
  • zawierać kluczowe dane i wnioski.

Treść równoważna nie powinna ograniczać się do ogólnego streszczenia.


7. Treści równoważne dla materiałów audio i wideo​

Materiały audio i wideo powinny mieć formy równoważne dobrane do rodzaju materiału i informacji, które przekazuje.

W szczególności należy zapewnić:

  • transkrypcję dla materiałów audio,
  • napisy rozszerzone obejmujące dialogi oraz istotne informacje przekazywane dźwiękiem,
  • opis treści wizualnej, gdy informacja istotna dla zrozumienia materiału jest przekazywana obrazem,
  • audiodeskrypcję, jeżeli jest wymagana dla zrozumienia materiału wideo,
  • inną równoważną formę tekstową, jeżeli jest właściwa dla kontekstu publikacji i nie zastępuje rozwiązania wymaganego przez właściwe kryterium dostępności.

Alternatywa tekstowa może uzupełniać materiał wideoTreść cyfrowa, w której podstawowym sposobem przekazywania informacji jest ruchomy lub sekwencyjny obraz, z dźwiękiem albo bez niego., ale nie zastępuje audiodeskrypcji w sytuacji, w której audiodeskrypcjaNarracja opisująca istotne informacje wizualne nieprzekazywane przez podstawową ścieżkę dźwiękową. jest wymagana.

Treści równoważne powinny umożliwiać odbiór informacji:

  • bez obrazu,
  • bez dźwięku,
  • bez jednoczesnego odbioru różnych form przekazu.

8. Zasady redakcyjne opisów alternatywnych​

W opisach alternatywnych należy:

  • koncentrować się na znaczeniu materiału,
  • uwzględniać kontekst publikacji,
  • stosować prosty i jednoznaczny język.

Należy unikać:

  • zbędnych szczegółów,
  • powtarzania informacji zawartych obok grafiki,
  • sformułowań typu:
    • „obrazek przedstawia”,
    • „na zdjęciu widać”,
    • „grafika pokazuje”,
  • opisów technicznych niewnoszących wartości informacyjnej.

Opis powinien być możliwy do zrozumienia bez dostępu do obrazu.


9. Spójność opisów i treści równoważnych​

Opisy alternatywne oraz treści równoważne powinny być:

  • spójne z treścią komunikatu,
  • zgodne z rzeczywistą funkcją materiału,
  • przygotowywane według jednolitych zasad.

Materiały dotyczące tego samego zagadnienia nie powinny zawierać sprzecznych lub rozbieżnych informacji.


10. Wykorzystanie narzędzi automatycznych i AI​

Dopuszcza się wykorzystanie:

  • narzędzi automatycznych,
  • mechanizmów generowania opisów,
  • rozwiązań opartych na AI

jako wsparcia procesu przygotowania opisów alternatywnych i treści równoważnych.

Treści generowane automatycznie wymagają:

  • weryfikacji,
  • redakcji,
  • dostosowania do kontekstu publikacji.

OdpowiedzialnośćPrzypisanie roli lub podmiotowi obowiązku doprowadzenia do określonego rezultatu, podjęcia decyzji albo zapewnienia wykonania działań. za jakość opisu ponosi organizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. publikująca materiał.


11. Weryfikacja przed publikacją​

Przed publikacją należy sprawdzić, czy opisy alternatywne i treści równoważne spełniają wymagania określone w standardzie.


12. Postanowienia końcowe​

Standard stanowi element systemu zarządzania komunikacją cyfrową i publikacją treści.

Standard powinien być:

  • stosowany przy przygotowaniu materiałów wizualnych i multimedialnych,
  • uwzględniany w działaniach szkoleniowych,
  • wykorzystywany przy opracowywaniu wzorów materiałów.

Stosowanie standardu wspiera dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. cyfrową, jakość komunikacji oraz równy dostęp użytkowników do informacji publikowanych przez organizację.