Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Zestawienie opracowań z zakresu wymiaru Cykl życia TIK
✅ Podstawy testowania zgodności
Opracowanie: Stefan Wajda
Podstawy testowania zgodności stanowią fundament wiarygodnej i porównywalnej oceny dostępności cyfrowej. Dezyderat wraz z załącznikami przedstawia koncepcję referencyjnej metodyki testowania zgodności produktów i usług cyfrowych z wymaganiami EN 301 549 i WCAG. Wspiera budowę wspólnego standardu prowadzenia przeglądów, monitoringu i audytów dostępności, a także jednolitych zasad dokumentowania wyników i interpretacji wymagań. Dzięki temu możliwe staje się bardziej spójne, przejrzyste i przewidywalne zarządzanie oceną dostępności cyfrowej w sektorze publicznym i na rynku usług audytorskich.
Zawiera:
- Dezyderat w sprawie opracowania państwowej „Podstawy testowania zgodności” produktów i usług cyfrowych
- Załącznik: Podstawa testowania zgodności TIK z EN 301 549
- Załącznik: Model dojrzałości monitoringu (W3C Accessibility Maturity Model – AMM)
- Załącznik: Profil Fundamenty zgodności
- Załącznik: Wzorcowa procedura testowa (KS 1.3.1 Informacje i relacje)
- Załącznik: Kontekst regulacyjny EAA i wykazanie zgodności
Status: przyjąć z uwagami:
- Propozycja uporządkowania podstaw testowania zgodności w cyklu życia TIK ma istotną wartość merytoryczną i publiczną. Wdrażanie rekomendacji może wymagać odpowiedniego harmonogramu oraz koordynacji działań na poziomie administracji centralnej. Mimo tych uwarunkowań rekomenduje się przyjęcie rekomendacji przez Sieć jako konstruktywnego wkładu eksperckiego w rozwój systemowych rozwiązań w obszarze dostępności cyfrowej.
- W dalszych pracach warto wskazać możliwe etapy wdrażania rekomendacji oraz proponowane formy wsparcia organizacyjnego i merytorycznego, co ułatwi ich implementację w praktyce administracyjnej.
✅ Inwentaryzacja zasobów cyfrowych
Opracowanie: Cezary Tomczyk
Skuteczne zarządzanie dostępnością cyfrową wymaga wiedzy o zasobach cyfrowych pozostających pod kontrolą organizacji. Zalecenie pomaga organizacjom publicznym utworzyć i utrzymywać rejestr zasobów cyfrowych obejmujący informacje niezbędne do planowania, monitorowania i doskonalenia dostępności. Rejestr stanowi wspólne źródło informacji wykorzystywane przy ocenie zgodności, zarządzaniu dokumentami, planowaniu działań naprawczych, aktualizacji deklaracji dostępności oraz zarządzaniu cyklem życia zasobów. Dzięki temu dostępność cyfrowa może być zarządzana w sposób uporządkowany, oparty na aktualnych danych i jasno określonej odpowiedzialności.
Zawiera:
-
- Zalecenie: Inwentaryzacja zasobów cyfrowych
Status: przyjąć, bez uwag
✅ Procedura oceny dostępności
Opracowanie: Stefan Wajda
Procedura oceniania dostępności określa zasady prowadzenia ocen zgodności w sposób zapewniający rzetelność, powtarzalność i porównywalność wyników. Zalecenie wraz z zestawem załączników pomaga organizacjom publicznym organizować i dokumentować proces oceny dostępności cyfrowej, obejmujący przygotowanie badania, dobór metod, przeprowadzanie testów, analizę wyników oraz opracowanie raportów. Wspiera zapewnienie jakości ocen i jednolitego sposobu postępowania niezależnie od rodzaju badanego zasobu oraz podmiotu wykonującego ocenę. Dzięki temu wyniki ocen mogą stanowić wiarygodną podstawę do podejmowania decyzji dotyczących działań naprawczych i doskonalenia dostępności cyfrowej.
Zawiera:
- Zalecenie: Zalecenie w sprawie określenia procedury badania i oceniania dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych
- Załącznik: Procedura przeglądu diagnostycznego dostępności witryny
- Załącznik: Instrukcja, cz. 1. Sprawdzenia automatyczne w przeglądzie diagnostycznym
- Załącznik: Instrukcja, cz. 2. Sprawdzenia manualne w przeglądzie diagnostycznym
- Załącznik: Karta przeglądu diagnostycznego dostępności witryny
- Załącznik: Karta przeglądu diagnostycznego dostępności witryny – wersja skrócona
- Załącznik: Ramowa procedura badania i oceniania dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotu publicznego
- Załącznik: Ramowa procedura badania i oceniania dostępności cyfrowej (wersja uproszczona)
Projekt spełnia kryteria włączenia do dokumentu końcowego. Jednocześnie wskazuje się, że obowiązującym zestawem wymagań dostępności jest załącznik do ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych oraz norma ETSI EN 301 549 V3.2.1:2021, a nie WCAG 2.1 jako samodzielny i autonomiczny punkt odniesienia.
Status: przyjąć z uwagami
- W treści dokumentu należy konsekwentnie odwoływać się do obowiązującego zestawu wymagań (załącznik do ustawy oraz ETSI EN 301 549 V3.2.1:2021), zamiast wskazywać WCAG 2.1 jako podstawowy i samodzielny standard normatywny.
🟠❓ Okresowa ocena stanu zgodności
Opracowanie: Stefan Wajda
Okresowa ocena stanu zgodności stanowi podstawowe źródło informacji o rzeczywistym poziomie dostępności cyfrowej zasobów organizacji. Zalecenie wraz z zestawem załączników pomaga organizacjom publicznym wdrożyć system regularnych ocen zgodności oparty na jednolitych zasadach planowania, wykonywania i dokumentowania badań. Wspiera wykorzystanie wyników ocen do aktualizacji deklaracji dostępności, planowania działań naprawczych oraz monitorowania postępów w zapewnianiu dostępności cyfrowej. Integralną częścią pakietu jest biblioteka ponad 120 scenariuszy testowych, umożliwiająca prowadzenie ocen w sposób spójny, powtarzalny i oparty na wspólnej metodyce.
Zawiera:
- Zalecenie: Okresowa ocena stanu zgodności rozwiązań cyfrowych i aktualizacja deklaracji dostępności
- Załącznik: Lista kontrolna okresowej oceny stanu zgodności
- Załącznik: Scenariusz przeprowadzania okresowej oceny stanu zgodności
- Załącznik: Raport zgodności – zasady prowadzenia, aktualizacji i wykorzystywania
- Załącznik: Aktualizacja deklaracji dostępności na podstawie wyników oceny
- Załącznik: Macierz powiązań testów i kryteriów sukcesu WCAG
- Załącznik: Wzór raportu zgodności (ACR)
- Załącznik: Monitoring dostępności a monitoring dojrzałości
- Załącznik: Dobór i zamawianie usług eksperckich w zakresie dostępności cyfrowej
- Załączniki: ponad 120 scenariuszy testów
Status: przyjąć, w dalszej pracy uwzględnić uwagi zgłoszone na Github i w dyskusji podczas XIX spotkania Sieci
✅ Przegląd i aktualizacja deklaracji dostępności
Opracowanie: Stefan Wajda
Przegląd i aktualizacja deklaracji dostępności stanowią ważny element systemowego zarządzania dostępnością cyfrową. Zalecenie wraz z zestawem załączników pomaga organizacjom publicznym powiązać proces aktualizacji deklaracji z oceną stanu zgodności, analizą problemów dostępności oraz planowaniem działań naprawczych. Określa zasady organizacji procesu, role i odpowiedzialności oraz sposób gromadzenia i weryfikacji informacji wykorzystywanych w deklaracji. Dzięki temu deklaracja dostępności staje się nie tylko obowiązkowym dokumentem informacyjnym, lecz także narzędziem wspierającym monitorowanie, planowanie i doskonalenie dostępności cyfrowej.
Zawiera:
- Zalecenie: Coroczny przegląd przed aktualizacją deklaracji dostępności cyfrowej
- Załącznik: Procedura przeglądu dostępności cyfrowej przed aktualizacją deklaracji dostępności
- Załącznik: Lista kontrolna przeglądu dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych
- Załącznik: Instrukcja użytkownika szablonu przeglądu dostępności cyfrowej
- Załącznik: Instrukcja publikacji raportu samooceny dostępności cyfrowej w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP)
Status: przyjąć, bez uwag
✅ Systemowe rozwiązywanie problemów dostępności cyfrowej
Opracowanie: Cezary Tomczyk. Współpraca: Stefan Wajda
Identyfikowanie problemów dostępności cyfrowej przynosi wartość tylko wtedy, gdy organizacja posiada zdolność do ich skutecznego usuwania. Zalecenie wraz z zestawem załączników pomaga organizacjom publicznym zbudować system organizacyjny wspierający planowanie, realizację i nadzorowanie działań naprawczych. Obejmuje organizację odpowiedzialności, współpracę z wykonawcami i dostawcami usług utrzymaniowych oraz zasady koordynacji prac naprawczych. Dzięki temu organizacja może skutecznie przekształcać wyniki monitoringu, przeglądów, testów i audytów w rzeczywiste działania prowadzące do poprawy dostępności cyfrowej.
Zawiera:
- Zalecenie: Systemowe rozwiązywanie problemów dostępności cyfrowej
- Zalecenie: Organizacja i zadania zespołu odpowiedzialnego za naprawę problemów dostępności cyfrowej. Załącznik nr 1
- Zalecenie nr 2 do Zalecenia w sprawie systemowego rozwiązywania problemów dostępności cyfrowej (Wzorcowe zapisy do umowy)
- Zalecenie nr 3 do Zalecenia w sprawie systemowego rozwiązywania problemów dostępności cyfrowej (Zapisy do umowy)
Status: Przyjąć
✅ Przetwarzanie zgłoszeń problemów z dostępnością cyfrową
Opracowanie: Cezary Tomczyk
Przetwarzanie zgłoszeń jest ważnym elementem systemowego zarządzania dostępnością cyfrową. Zalecenie pomaga organizacjom publicznym organizować proces identyfikacji, rejestrowania, analizowania i rozwiązywania problemów z dostępnością cyfrową oraz wykorzystywać informacje o wykrytych barierach do planowania działań naprawczych i doskonalenia usług. Dzięki temu zgłoszenia użytkowników oraz wyniki działań kontrolnych stają się źródłem wiedzy wspierającym rozwój dostępności cyfrowej w organizacji.
Zawiera:
- Zalecenie: Przetwarzanie i obsługa problemów z dostępnością cyfrową
Status: przyjąć z uwagami
- należy zredagować zalecenie i usunąć słowa „niniejszym”.
🟠❓ Archiwizacja i wycofywanie zasobów cyfrowych
Opracowanie: Bartłomiej Wilk
Zarządzanie archiwizacją i wycofywaniem zasobów cyfrowych jest elementem systemowego zapewniania dostępności cyfrowej w całym cyklu życia informacji i usług. Zalecenie wraz z zestawem załączników pomaga organizacjom publicznym uwzględniać dostępność cyfrową podczas archiwizacji, migracji, modernizacji i wycofywania zasobów cyfrowych. Wspiera zachowanie dostępu do informacji, planowanie działań związanych ze zmianami technologicznymi oraz ograniczanie ryzyka utraty dostępności treści i usług w wyniku zmian organizacyjnych lub technicznych.
Zawiera:
- Zalecenie: Zapewnianie dostępności cyfrowej zasobów archiwalnych, migrowanych i wycofywanych
- Załącznik: Model organizacji procesu
- Załącznik: Role i odpowiedzialności
- Załącznik: Procedura standardowa
- Załącznik: Procedura uproszczona
- Załącznik: Zasady kwalifikacji zasobów
- Załącznik: Zasady postępowania z zasobami archiwalnymi
- Załącznik: Lista kontrolna archiwizacji
- Załącznik: Lista kontrolna wycofania treści
- Załącznik: Lista kontrolna wycofania systemu
- Załącznik: Formularz decyzji
- Załącznik: Rejestr decyzji
- Załącznik: Przykłady i scenariusze
- Załącznik: Poradnik wdrożeniowy - archiwizacja i wycofywanie zasobów cyfrowych
- Załącznik: Słownik pojęć
Status: do decyzji
🔵📝 Archiwizacja i wycofywanie zasobów cyfrowych (Wersja II)
Opracowanie: Bartłomiej Wilk. Współpraca: Stefan Wajda
Zarządzanie archiwizacją i wycofywaniem zasobów cyfrowych jest elementem systemowego zapewniania dostępności cyfrowej w całym cyklu życia informacji i usług. Zalecenie wraz z zestawem załączników pomaga organizacjom publicznym uwzględniać dostępność cyfrową podczas archiwizacji, migracji, modernizacji i wycofywania zasobów cyfrowych. Wspiera zachowanie dostępu do informacji, planowanie działań związanych ze zmianami technologicznymi oraz ograniczanie ryzyka utraty dostępności treści i usług w wyniku zmian organizacyjnych lub technicznych.
Zawiera:
- Zalecenie: Zarządzanie archiwizacją i wycofywaniem zasobów cyfrowych
- Załącznik: Dostępność cyfrowa podczas migracji danych i wymiany systemów
- Załącznik: Dostępność cyfrowa podczas wycofywania treści i usług cyfrowych
- Załącznik: Dostępność cyfrowa zasobów archiwalnych i historycznych
- Załącznik: Lista kontrolna dostępności podczas archiwizacji, migracji i wycofywania zasobów cyfrowych
- Załącznik: Wzory komunikatów dla użytkowników dotyczących zasobów archiwalnych, historycznych i dostępu alternatywnego
- Załącznik: Scenariusze praktyczne
Status: do decyzji
🔴❌ Ocena nadmiernych kosztów dostępności cyfrowej
Opracowanie: Cezary Tomczyk.
Projekt porusza istotny problem związany ze stosowaniem wyjątku nieproporcjonalnego obciążenia przewidzianego w ustawie o dostępności cyfrowej. Zawiera wartościowe wskazówki dotyczące sposobu dokumentowania oceny, analizy kosztów oraz uzasadniania decyzji o odstąpieniu od pełnego dostosowania treści lub funkcjonalności.
Zawiera:
- Zalecenie: Ocena nadmiernych kosztów dostępności cyfrowej
- Załącznik 1: Szablon oceny kosztów dostosowania
- Załącznik 2: Przykład wypełnionego szablonu: Napisy do filmów edukacyjnych w gminnej bibliotece publicznej.
Status: do decyzji - odrzucić, treść wykorzystać w zaleceniu Dostep przy braku dostępności cyfrowej
Uwaga zasadnicza: Problem nieproporcjonalnego obciążenia nie stanowi odrębnego obszaru zarządzania dostępnością cyfrową, lecz jest jednym z możliwych przypadków postępowania z treściami, dokumentami, funkcjonalnościami i usługami niespełniającymi wymagań dostępności cyfrowej. Rekomenduje się rozwijać jako załączniki do zalecenia Zapewnianie dostępu do treści i usług w przypadku braku dostępności cyfrowej
🔴❌ Procedura uzyskiwania zgody na zastosowanie odstępstwa
Projekt porusza istotny problem związany ze stosowaniem wyjątku nieproporcjonalnego obciążenia przewidzianego w ustawie o dostępności cyfrowej. Zawiera wartościowe wskazówki dotyczące sposobu dokumentowania oceny, analizy kosztów oraz uzasadniania decyzji o odstąpieniu od pełnego dostosowania treści lub funkcjonalności.
Zawiera:
- Zalecenie: Procedura uzyskiwania zgody na zastosowanie odstępstwa
Status: do decyzji - odrzucić, treść wykorzystać w zaleceniu Dostep przy braku dostępności cyfrowej
🟠❓ Dostep przy braku dostępności cyfrowej
Opracowanie: Stefan Wajda
Dostępność cyfrowa nie zawsze może zostać zapewniona natychmiast lub w pełnym zakresie, dlatego organizacje powinny posiadać zasady postępowania umożliwiające użytkownikom skuteczne uzyskanie potrzebnych informacji i usług. Zalecenie wraz z zestawem załączników pomaga organizacjom publicznym organizować proces zapewniania dostępu w przypadku występowania barier dostępności cyfrowej. Obejmuje zasady oceny sytuacji, doboru sposobu zapewnienia dostępu, dokumentowania decyzji, prowadzenia rejestrów oraz komunikacji z użytkownikami. Dzięki temu zapewnianie dostępu staje się elementem systemowego zarządzania dostępnością cyfrową, a nie wyłącznie działaniem podejmowanym doraźnie w pojedynczych przypadkach.
Zawiera:
- Zalecenie: Zapewnianie dostępu do treści i usług w przypadku braku dostępności cyfrowej
- Załącznik: Katalog sposobów zapewniania dostępu alternatywnego
- Załącznik: Wzory komunikatów informujących o dostępie alternatywnym
- Załącznik: Rejestr niedostępnych treści i funkcjonalności
- Załącznik: Karta doboru sposobu zapewnienia dostępu alternatywnego
- Załącznik: Przykłady zapewniania dostępu alternatywnego do dokumentów, multimediów i usług cyfrowych
- Załącznik: Ocena nieproporcjonalnego obciążenia i dobór sposobu zapewnienia dostępu
- Załącznik: Karta oceny nieproporcjonalnego obciążenia i doboru sposobu zapewnienia dostępu
Status: do decyzji
🔵📝 Stosowanie AI w audytowaniu i naprawie
Opracowanie: Maciej Budzisz
Wykorzystanie sztucznej inteligencji w audytowaniu i naprawie dostępności cyfrowej wymaga określenia jasnych zasad jej stosowania oraz zakresu odpowiedzialności człowieka za podejmowane decyzje. Zalecenie pomaga organizacjom publicznym bezpiecznie i świadomie wykorzystywać narzędzia AI do wspomagania procesów monitorowania, oceny zgodności i usuwania problemów dostępności. Wspiera zapewnienie transparentności działań, ochrony informacji oraz nadzoru eksperckiego nad wynikami generowanymi przez systemy AI. Dzięki temu sztuczna inteligencja może być wykorzystywana jako narzędzie zwiększające efektywność działań, bez ograniczania jakości i wiarygodności ocen dostępności cyfrowej.
Zawiera:
-
- Zalecenie: Zasady wykorzystania sztucznej inteligencji AI w procesach audytowania i napraw dostępności cyfrowej
Status: Projekt jest przygotowany, ale nie został jeszcze opublikowany.
🔴❌ Jednostka odpowiedzialna za przetwarzanie prac dotyczących cyfrowej dostępności
Opracowanie: Tomasz Kałużyński
Projekt poświęcony jest organizacji jednostki lub zespołu odpowiedzialnego za działania związane z dostępnością cyfrową w podmiocie publicznym. Obejmuje zagadnienia związane z określaniem ról, kompetencji i odpowiedzialności osób uczestniczących w zapewnianiu dostępności cyfrowej, organizacją współpracy pomiędzy komórkami organizacyjnymi oraz zapewnieniem zasobów niezbędnych do realizacji zadań związanych z monitorowaniem dostępności, obsługą zgłoszeń użytkowników, publikacją treści i utrzymaniem usług cyfrowych.
Zawiera:
- Zalecenie: Organizacja jednostki organizacyjnej odpowiedzialnej za przetwarzanie prac dotyczących cyfrowej dostępności
Status: Autor przygotował projekt, ale nie opublikował go jeszcze
✅ Monitorowanie dostępności
Opracowanie:Marcin Adamski
Opis dobrej praktyki przedstawia wykorzystanie narzędzi analitycznych do monitorowania korzystania przez użytkowników z wybranych funkcji ułatwień dostępu dostępnych na stronach internetowych i w aplikacjach. Materiał obejmuje organizację projektu analitycznego, dobór monitorowanych wskaźników, konfigurację narzędzi pomiarowych oraz wykorzystanie wyników do raportowania i wspierania decyzji dotyczących rozwoju dostępności cyfrowej. Rozwiązanie umożliwia pozyskiwanie danych o sposobach korzystania z wybranych funkcji dostępności oraz ich wykorzystanie w procesach zarządczych i doskonalących.
Zawiera:
- Opis dobrej praktyki: Monitorowanie dostępności
Status: Wstępna akceptacja