Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Wzorcowa procedura testowa (KS 1.3.1 Informacje i relacje)
Załącznik C (przykład zastosowania Poziomu A)
C.1 Status i cel załącznika
Niniejszy załącznik stanowi normatywny przykład zastosowania rozdziału 7 („Procedury testowe”) w odniesieniu do kryterium sukcesu WCAG 2.x 1.3.1 „Informacje i relacje”, zmapowanego do odpowiednich punktów EN 301 549.
Celem załącznika jest:
- zaprezentowanie kompletnej procedury testowej w formacie obowiązującym w niniejszej Podstawie,
- zilustrowanie różnicy między Poziomem A (ocenaocenaWynik analizy informacji prowadzący do sformułowania wniosku stanowiącego podstawę podjęcia decyzji. Ocena może dotyczyć między innymi stanu dostępności i zgodności, skuteczności działań, dojrzałości organizacji, ryzyka lub możliwości zapewnienia dostępności. rdzeniowa) a Poziomem B (ocena reprezentatywna),
- pokazanie relacji między wynikiem testu a wpisem do rejestru niezgodności.
C.2 Kontekst normatywny
EN 301 549 (moduł Web 9.x) – wymagania odwołujące się do WCAG 2.x 1.3.1.
WCAG 2.x – 1.3.1 Informacje i relacje
Wymaganie: Informacje, struktura i relacje przekazywane wizualnie są możliwe do określenia programowo lub dostępne w tekście.
Typ produktu (przykład): Strona internetowastrona internetowaZbiór uporządkowanych logicznie, połączonych ze sobą przez nawigację oraz linki, elementów prezentowanych za pomocą przeglądarki internetowej pod jednolitym adresem elektronicznym. Cały zbiór plików elektronicznych, które są dostępne za pośrednictwem nazwy domeny. Obejmuje to wszystkie strony i strony główne witryny (w tym aplikacje i usługi sieci Web oraz zawartość generowaną dynamicznie), do których odwołują się strony główne witryny, oraz aplikacje internetowe dostępne z takich stron internetowych. / aplikacja webowa.
C.3 Procedura testowa
1. Identyfikator testu
PT-9.1.3.1-01
2. Nazwa testu
Programowa dostępnośćdostępnośćZakres, w jakim produkty, systemy, usługi, środowiska i obiekty mogą być używane przez ludzi z populacji o najszerszym zakresie cech i możliwości, aby osiągnąć określony cel w określonym kontekście użytkowania (ISO TC 159). Właściwość środowiska (przestrzeni fizycznej, rzeczywistości cyfrowej, systemów informacyjno-komunikacyjnych, produktów, usług), która pozwala osobom z trudnościami funkcjonalnymi (fizycznymi, poznawczymi) na korzystanie z niego na zasadzie równości z innymi. informacji i relacji strukturalnych.
3. Odniesienie normatywne
- EN 301 549: punkt odpowiadający WCAG 1.3.1 (moduł Web 9.x)
- WCAG 2.x: 1.3.1 Informacje i relacje
4. Zakres zastosowania
Test ma zastosowanie w przypadku występowania w produkcie:
- nagłówków,
- list,
- tabel danych,
- grup formularzy,
- etykiet pól,
- relacji wizualnych wynikających z układu (np. kolumny, sekcje),
- innych struktur przekazujących znaczenie poprzez układ lub wyróżnienie.
5. Poziom głębokości
- Poziom A – obowiązkowy w Profilu Fundamentów.
- Poziom B – obowiązkowy w ocenie reprezentatywnej.
- Poziom C – obowiązkowy w audycie pełnym.
6. Tryb zastosowania
- Profil 1 – Fundamenty (Poziom A)
- Profil 3 – Roczny (Poziom B)
- Profil 4 – Audyt pełny (Poziom C)
7. Kroki testowe
7.1 Test manualny
- Zidentyfikuj elementy, których znaczenie wynika z układu lub wyróżnienia (nagłówki, listy, sekcje, kolumny, tabele, grupy pól).
- Sprawdź w kodzie źródłowym lub przy użyciu narzędzia inspekcyjnego, czy struktura jest odwzorowana semantycznie (np. elementy nagłówków, list, tabel, powiązania etykieta–pole).
- Zweryfikuj, czy relacje wizualne (np. etykieta i pole formularza) są możliwe do określenia programowo.
7.2 Test z technologią asystującą
- Uruchom czytnik ekranu.
- Nawiguj po strukturze nagłówków.
- Sprawdź, czy lista jest odczytywana jako lista wraz z liczbą elementów.
- Sprawdź, czy relacje etykieta–pole są poprawnie komunikowane.
- Zweryfikuj logiczną kolejność odczytu treści.
7.3 Weryfikacja wspomagana narzędziami (opcjonalnie)
- Użyj narzędzia do analizy dostępności w celu wykrycia brakujących struktur semantycznych.
- Zweryfikuj ręcznie poprawność wskazań.
8. Oczekiwany rezultat
Produkt spełnia wymaganie, jeżeli:
- wszystkie informacje i relacje przekazywane wizualnie są możliwe do określenia programowo,
- struktura treści jest poprawnie odwzorowana semantycznie,
- użytkownikużytkownikosoba, która wchodzi w interakcję z produktem, usługą lub środowiskiem technologii asystującej może zidentyfikować strukturę i relacje w sposób równoważny użytkownikowi widzącemu.
9. Kryteria oceny
PASS – brak utraconych relacji strukturalnych; struktura poprawnie komunikowana przez AT.
FAIL – co najmniej jedna istotna relacja wizualna nie jest możliwa do określenia programowo.
N/A – brak struktur przekazujących relacje (wymaga uzasadnienia).
CANNOT TELL – brak możliwości weryfikacji z powodu ograniczeń środowiska (wymaga uzasadnienia).
10. Wymagane dowody
- identyfikacja strony / widoku,
- opis testowanego elementu,
- fragment kodu lub opis struktury,
- zapis obserwacji z czytnika ekranu (opisowy lub w formie logu),
- wynik testu.
11. Klasyfikacja wagi (przykład)
- Krytyczna – brak struktury uniemożliwia nawigację (np. brak nagłówków w rozbudowanym dokumencie).
- Poważna – brak relacji etykieta–pole w formularzu kluczowym.
- Umiarkowana – niepełne oznaczenie listy.
- Niska – drobne niespójności strukturalne bez wpływu na wykonanie zadania.
12. Metadane
- Data testu
- Tester
- Środowisko (OS, przeglądarka, wersja AT)
- Poziom pewności oceny
C.4 Różnica zastosowania w Poziomie A i B
Poziom A
- Test obejmuje główny scenariusz i kluczowe struktury.
- Koncentracja na barierach systemowych.
Poziom B
- Test obejmuje wszystkie typy widoków.
- Analiza wszystkich powtarzalnych komponentów.
- Rozszerzenie próbki w przypadku wykrycia problemów systemowych.
C.5 Przykładowy wpis do rejestru niezgodności
Identyfikator: NZ-2025-001
Test: PT-9.1.3.1-01
Opis: Brak programowego powiązania etykiety z polem formularza „Adres e-mail”.
Wpływ: Użytkownik czytnika ekranu nie otrzymuje informacji o przeznaczeniu pola.
Waga: Poważna
Plan naprawczy: Dodanie powiązania etykieta–pole zgodnie z dokumentacją komponentu.
Status: W trakcie realizacji
C.6 Pytania wspierające ocenę (nienormatywne)
Poniższe pytania mają charakter pomocniczy i wspierają identyfikację potencjalnych niezgodności. Odpowiedzi „nie” mogą wskazywać na konieczność pogłębionej analizy w ramach kryteriów PASS/FAIL określonych w pkt 9. Ostateczna ocena zgodności wynika wyłącznie z wymagań normatywnych.
Struktura treści
- Czy elementy pełniące funkcję tytułów sekcji są programowo oznaczone jako nagłówki?
- Czy hierarchia nagłówków odzwierciedla logiczną strukturę treści?
- Czy wizualnie wyodrębnione sekcje treści są programowo zdefiniowane jako odrębne struktury (np. sekcje, regiony, grupy)?
- Czy listy przekazujące relacje typu: kolejność, grupowanie lub zestawienie elementów są programowo oznaczone jako listy właściwego typu?
- Czy cytaty oraz inne wyodrębnione fragmenty treści są programowo oznaczone zgodnie z ich rolą?
Tabele danych
- Czy tabele danych posiadają programowo określone nagłówki kolumn i/lub wierszy?
- Czy relacje między komórkami danych a odpowiadającymi im nagłówkami są programowo określone?
- Czy złożone tabele (np. z wielopoziomowymi nagłówkami) posiadają jednoznacznie określone relacje strukturalne?
Regiony i struktura strony
- Czy kluczowe obszary strony (np. nagłówek globalny, nawigacjanawigacjaZespół funkcji obejmujących menu oraz linki do elementów strony internetowej lub aplikacji mobilnej, takich jak nagłówki, listy lub tabele, pozwalających użytkownikowi na przemieszczanie się między elementami strony internetowej lub aplikacji mobilnej, treść główna, treść uzupełniająca, stopka) są programowo zdefiniowane jako odrębne regiony umożliwiające ich identyfikację przez technologie asystujące?
- Czy użytkownik technologii asystującej może zidentyfikować i nawigować między głównymi obszarami strony?
Formularze i dane wejściowe
- Czy każde pole formularza posiada programowo powiązaną etykietę?
- Czy logiczne grupy pól formularza są programowo określone (np. jako grupy pól)?
- Czy komunikaty o błędach i opisy pomocnicze są programowo powiązane z odpowiednimi polami?
- Czy relacje typu „nazwa–wartość” (np. etykieta i odpowiadająca jej informacja) są programowo określone?
Relacje wynikające z prezentacji
- Czy informacje przekazywane wyłącznie poprzez położenie, kolejność, kolor, wyróżnienie wizualne lub wielkość tekstu są również możliwe do określenia programowo lub dostępne w tekście?
- Czy relacje kontrola–obszar sterowany (np. rozwijane sekcje, zakładki, elementy przełączane) są programowo określone?
- Czy zmiany stanu wpływające na strukturę lub relacje (np. rozwinięcie sekcji) są jednoznacznie komunikowane technologiom asystującym?
C.7 Adaptacja procedury do modułów EN 301 549 (9/10/11)
Niniejsza procedura ma charakter transwersalny i znajduje zastosowanie w modułach EN 301 549 dotyczących:
- 9.x – treści internetowych (Web),
- 10.x – dokumentów elektronicznych,
- 11.x – oprogramowania (funkcjonalnośćfunkcjonalnośćWłaściwość strony internetowej lub aplikacji mobilnej umożliwiającą użytkownikowi skorzystanie ze wszystkich oferowanych przez nie funkcji otwarta i zamknięta).
Poniżej określono specyfikę stosowania procedury w zależności od typu produktu.
C.7.1 Moduł Web (EN 9.x)
W przypadku stron internetowych i aplikacji webowych relacje strukturalne są najczęściej realizowane poprzez:
- semantyczne elementy HTML (np. nagłówki, listy, tabele),
- regiony i punkty orientacyjne (landmarki),
- powiązania etykieta–pole,
- właściwości i relacje ARIA,
- logiczną kolejność w drzewie DOM.
W ramach testu należy:
- zweryfikować strukturę w kodzie źródłowym lub narzędziu inspekcyjnym,
- przeanalizować drzewo dostępności,
- potwierdzić poprawność komunikacji relacji przy użyciu czytnika ekranu.
Relacje dynamiczne (np. zakładki, rozwijane sekcje, elementy przełączane) muszą być możliwe do określenia programowo i jednoznacznie komunikowane technologiom asystującym.
C.7.2 Moduł Dokumenty (EN 10.x)
W przypadku dokumentów elektronicznych (np. PDF, dokumenty pakietów biurowych, e‑publikacje) relacje strukturalne realizowane są poprzez:
- style nagłówków i logiczną strukturę dokumentu,
- oznaczenia list i tabel,
- znaczniki strukturalne (np. w tagged PDF),
- powiązania nagłówków tabel z komórkami danych,
- logiczne drzewo struktury dokumentu.
W ramach testu należy:
- zweryfikować istnienie i poprawność struktury logicznej,
- przeanalizować panel tagów (w przypadku PDF),
- sprawdzić nawigację po nagłówkach i tabelach przy użyciu czytnika ekranu.
Brak logicznej struktury dokumentu (np. nagłówki zdefiniowane wyłącznie wizualnie) stanowi niezgodność.
C.7.3 Oprogramowanie – funkcjonalność otwarta (EN 11.x, open functionality)
W oprogramowaniu współpracującym z technologiami asystującymi relacje strukturalne muszą być odwzorowane w systemowym drzewie dostępności (np. UI Automation, AX, AT-SPI).
Relacje mogą obejmować:
- nadrzędność i podrzędność elementów,
- logiczne grupy kontrolek,
- powiązania etykieta–kontrolka,
- relacje kontrola–obszar sterowany,
- role i właściwości komponentów interfejsu.
W ramach testu należy:
- przeanalizować drzewo dostępności przy użyciu narzędzia inspekcyjnego,
- zweryfikować komunikację struktury przy użyciu natywnego czytnika ekranu,
- ocenić, czy użytkownik może zidentyfikować strukturę interfejsu w sposób równoważny użytkownikowi widzącemu.
C.7.4 Oprogramowanie – funkcjonalność zamknięta (EN 11.x, closed functionality)
W przypadku produktów o funkcjonalności zamkniętej (np. kioski samoobsługowe, urządzenia dedykowane) relacje strukturalne należy oceniać w kontekście dostępnego interfejsu użytkownika.
Ocena dotyczy w szczególności:
- jednoznaczności nagłówków ekranów,
- logicznego grupowania opcji i pól wyboru,
- czytelności relacji nazwa–wartość,
- spójności prezentacji relacji w całym interfejsie.
Jeżeli produkt nie udostępnia standardowego drzewa dostępności, weryfikacja może mieć charakter:
- funkcjonalny (test użytkowy),
- dokumentacyjny (analiza specyfikacji producenta),
- obserwacyjny (analiza zachowania interfejsu).
W każdym przypadku należy ustalić, czy relacje przekazywane wizualnie są jednoznacznie możliwe do zidentyfikowania przez użytkownika korzystającego z dostępnych mechanizmów interfejsu.
Koniec Załącznika C.