Przejdź do głównej zawartości
Wersja robocza
Jest to dokument roboczy, który w dowolnym momencie może zostać zmieniony, zastąpiony lub usunięty. Nie należy korzystać z tego opracowania jako czegoś innego niż dokumentu w trakcie opracowywania.
Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.

Stosowanie klauzul umownych dotyczących zapewnienia i utrzymania dostępności cyfrowej produktów cyfrowych

Opracowanie: Tomasz Bartel, Stefan Wajda
Data zgłoszenia: 12 października 2025 r.

1. Cel zalecenia​

Celem niniejszego zalecenia jest wzmocnienie działań podejmowanych przez podmioty publiczne w zakresie zapewnienia i utrzymania dostępności cyfrowej produktów cyfrowych — w szczególności oprogramowania, stron internetowych i aplikacji mobilnych — poprzez stosowanie w umowach i zamówieniach publicznych odpowiednich klauzul umownych dotyczących dostępności cyfrowej.

Zalecenie ma na celu:

  • zapewnienie jednolitego podejścia do wymagań dostępności cyfrowej w zamówieniach publicznych,
  • zwiększenie jakości i trwałości dostępnych rozwiązań cyfrowych,
  • wspieranie kultury „accessibility by design” w administracji publicznej.

2. Zalecenie​

Zaleca się, aby wszystkie podmioty publiczne, które zlecają tworzenie, zakup, rozwój lub utrzymanie produktów cyfrowych, stosowały w umowach klauzule dotyczące zapewnienia i utrzymania dostępności cyfrowej, w szczególności:

  1. Klauzule dotyczące zapewnienia dostępności produktu – obejmujące m.in.:

    • spełnienie wymagań minimalnych określonych w normie PN-EN 301 549,
    • spełnienie wskazanych wymagań rozszerzonych (WCAG 2.1 AAA lub nowszych),
    • przedstawienie dowodów dostępności (testy, raporty, badania z użytkownikami),
    • dostarczenie dokumentacji obsługi dostępnej cyfrowo,
    • przekazanie raportu zgodności VPAT/ACR w formatach DOCX/ODT, HTML, JSON-LD, EARL.

  2. Klauzule dotyczące utrzymania i serwisowania dostępności – obejmujące m.in.:

    • obowiązek naprawy problemów ukrytych wykrytych po wdrożeniu,
    • utrzymanie zgodności dostępności po aktualizacjach,
    • usuwanie problemów dostępności w ramach usługi serwisowania,
    • realizację monitoringu dostępności (automatycznego i rocznego).

Zaleca się stosowanie załączonych wzorów klauzul, z możliwością ich dostosowania do specyfiki danego zamówienia, produktu lub etapu cyklu życia oprogramowania.

3. Rekomendacje​

W celu skutecznego wdrożenia niniejszego zalecenia rekomenduje się, aby podmioty publiczne:

  1. Uwzględniały wymagania dostępności cyfrowej już na etapie przygotowania zamówienia, w szczególności w opisie przedmiotu zamówienia i kryteriach oceny ofert.
  2. Włączały klauzule dotyczące dostępności do umów, zapytań ofertowych i specyfikacji warunków zamówienia (SWZ).
  3. Weryfikowały spełnienie wymagań dostępności w procesie odbioru produktów cyfrowych – zarówno poprzez testy automatyczne, jak i manualne.
  4. Zobowiązywały wykonawców do utrzymania zgodności z dostępnością cyfrową przez cały okres trwania umowy, w tym w ramach serwisu i aktualizacji.
  5. Korzystały z narzędzi automatycznych do monitorowania zgodności, takich jak SiteLint, SortSite, Pa11y lub inne równoważne.
  6. Przeprowadzały coroczny przegląd dostępności produktów cyfrowych w związku z obowiązkiem aktualizacji Deklaracji dostępności.
  7. Dokumentowały wyniki monitoringu i audytów w formatach ułatwiających ponowne wykorzystanie danych (HTML, CSV, JSON-LD, EARL).

4. Podstawy prawne​

  1. Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 848, z późn. zm.).
  2. Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1605, z późn. zm.), w szczególności art. 99 ust. 4 oraz art. 100 ust. 1, dotyczące uwzględniania aspektów dostępności w zamówieniach publicznych.
  3. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/2102 z dnia 26 października 2016 r. w sprawie dostępności stron internetowych i mobilnych aplikacji organów sektora publicznego.
  4. Norma PN-EN 301 549 (V3.2.1:2021) – „Wymagania dotyczące dostępności produktów i usług ICT zgodnie z potrzebami osób z niepełnosprawnościami”.
  5. Wytyczne dla dostępności treści internetowych (WCAG) 2.1, opracowane przez W3C/WAI.

5. Uzasadnienie​

  1. Zwiększenie liczby zamówień na produkty cyfrowe wymaga systemowego podejścia do zapewnienia ich dostępności.
  2. Pomimo obowiązywania ustawy o dostępności cyfrowej, w wielu postępowaniach publicznych wymagania te są określane w sposób ogólny lub niejednolity, co utrudnia ich egzekwowanie.
  3. Stosowanie jednolitych klauzul umownych umożliwia:
    • skuteczniejsze egzekwowanie wymagań dostępności,
    • utrzymanie zgodności po wdrożeniu i w okresie serwisowania,
    • ograniczenie ryzyka niezgodności prawnych i wizerunkowych.
  4. Klauzule opracowane w ramach Sieci Dostępności Cyfrowej stanowią wzorzec dobrych praktyk i wspierają jednostki sektora publicznego w realizacji polityki dostępności.
  5. Wdrażanie tych klauzul jest zgodne z zasadami europejskiego European Accessibility Act (EAA) oraz z koncepcją Design for All.

6. Źródła i opracowania​

  • Sieć Dostępności Cyfrowej (https://siec-dostepnosci-cyfrowej.github.io/sdc)
  • W3C Web Accessibility Initiative (https://www.w3.org/WAI/)
  • EN 301 549 Accessibility Requirements for ICT Products and Services
  • W3C Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.1
  • Komisja Europejska – Accessibility Toolkit for Public Procurement
  • Ministerstwo Cyfryzacji – poradniki i wzory dokumentów dostępnych cyfrowo

7. Załączniki​

  1. Załącznik nr 1 – Klauzule dotyczące zapewnienia dostępności cyfrowej produktu cyfrowego
  2. Załącznik nr 2 – Klauzule dotyczące utrzymania, serwisowania i monitorowania dostępności cyfrowej
  3. Załącznik nr 3 – Przykładowy schemat raportu VPAT/ACR (HTML + JSON-LD + EARL)
  4. Załącznik nr 4 – Wzór raportu z monitoringu automatycznego (HTML/CSV)
  5. Załącznik nr 5 – Wzór raportu z przeglądu rocznego (Deklaracja dostępności)