Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Dostępność cyfrowa bezpośredniej komunikacji z odbiorcami
1. Cel zalecenia
Ograniczenie barier utrudniających odbiorcom korzystanie z bezpośredniej komunikacji cyfrowej z organizacją przez uwzględnienie dostępności w całym przebiegu komunikacji oraz umożliwienie dostosowania sposobu komunikowania się do potrzeb odbiorców i charakteru załatwianych spraw.
2. Zalecenie
OrganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo działające wspólnie w celu osiągania określonych celów w ramach ustalonej struktury. zapewnia dostępnośćDostępność architektoniczna, cyfrowa oraz informacyjno-komunikacyjna, co najmniej w zakresie określonym przez minimalne wymagania ustawowe, będąca wynikiem uwzględnienia uniwersalnego projektowania albo zastosowania racjonalnego usprawnienia. bezpośredniej komunikacji cyfrowej z odbiorcami w całym jej przebiegu, uwzględniając wymagania dostępności przy doborze i stosowaniu kanałów, form i narzędzi komunikacji oraz przygotowywaniu i przekazywaniu informacji. Umożliwia odbiorcom skuteczne komunikowanie się z organizacją, a w razie potrzeby dostosowuje sposób komunikacji do ich indywidualnych potrzeb, z uwzględnieniem charakteru sprawy i obowiązujących przepisów.
3. Rekomendacje
3.1. Uwzględnienie dostępności w bezpośredniej komunikacji
Organizacja uwzględnia dostępność w procesach i działaniach obejmujących bezpośrednią komunikację cyfrową z odbiorcami, zarówno prowadzoną przez pracowników, jak i realizowaną za pomocą rozwiązań automatycznych, niezależnie od tego, czy komunikacja ma charakter jednorazowy, czy stanowi część dłuższej obsługi sprawy.
Dotyczy to w szczególności:
- korespondencji prowadzonej pocztą elektroniczną;
- wiadomości SMS i innych wiadomości tekstowych;
- powiadomień i komunikatów przekazywanych przez aplikacje oraz systemy informatyczne;
- indywidualnych informacji o stanie sprawy, wymaganych działaniach, terminach i rozstrzygnięciach;
- komunikacji prowadzonej za pomocą formularzy, komunikatorów i innych interaktywnych narzędzi cyfrowych;
- bezpośrednich rozmów głosowych i wideo prowadzonych za pomocą narzędzi cyfrowych, w zakresie dostępności tych narzędzi oraz sposobu prowadzenia komunikacji.
Organizacja uwzględnia zarówno możliwość odbierania i rozumienia informacji przez odbiorcę, jak i możliwość przekazywania przez niego informacji do organizacji oraz podejmowania działań wymaganych w toku komunikacji.
3.2. Dobór kanałów i sposobów komunikacji
Organizacja dobiera kanały i sposoby bezpośredniej komunikacji z uwzględnieniem ich dostępności, przeznaczenia, charakteru przekazywanych informacji oraz potrzeb odbiorców. Uwzględnia zarówno dostępność techniczną kanału, jak i możliwość jego skutecznego wykorzystania w danym rodzaju sprawy.
Przy doborze sposobu komunikacji uwzględnia w szczególności:
- możliwość korzystania z kanału komunikacji za pomocą technologii asystujących i różnych sposobów obsługi;
- możliwość odczytania, zrozumienia i wykorzystania przekazanej informacji;
- możliwość udzielenia odpowiedzi lub wykonania wymaganej czynności;
- ograniczenia wynikające z formatu wiadomości, zastosowanego narzędzia albo sposobu identyfikacji i uwierzytelniania odbiorcy;
- wymagania prawne dotyczące sposobu komunikacji i załatwiania określonych spraw;
- potrzebę zachowania poufności, integralności i bezpieczeństwa przekazywanych informacji.
Jeżeli organizacja udostępnia kilka kanałów komunikacji, informuje odbiorców o ich przeznaczeniu, możliwościach i warunkach korzystania z nich. Dostosowanie sposobu komunikacji do potrzeb odbiorcy nie zastępuje czynności, dla których przepisy wymagają określonej formy lub sposobu doręczenia. W takich przypadkach organizacja może zapewnić dodatkową, dostępną formę przekazania informacji lub wsparcia, z zachowaniem wymagań prawnych właściwych dla danej sprawy.
3.3. Dostępność przekazywanych wiadomości i dokumentów
Organizacja stosuje wymagania dostępności cyfrowej do wiadomości, dokumentów i innych materiałów przekazywanych odbiorcom w ramach bezpośredniej komunikacji.
W szczególności zapewnia, aby:
- treść wiadomości była czytelna, zrozumiała i miała prawidłową strukturę;
- kluczowe informacje nie były przekazywane wyłącznie w postaci wymagającej określonego sposobu percepcji, na przykład wyłącznie za pomocą obrazu, koloru lub dźwięku;
- załączane dokumenty elektroniczne były dostępne cyfrowo;
- odsyłacze i instrukcje umożliwiały rozpoznanie celu oraz wykonanie wymaganych czynności;
- informacje o terminach, wymaganych działaniach i sposobie uzyskania pomocy były jednoznaczne.
Organizacja stosuje ustanowione standardy tworzenia treści cyfrowych i odpowiednie zasady kontroli dostępności.
3.4. Dostępność komunikacji dwustronnej
Organizacja zapewnia odbiorcom możliwość nie tylko otrzymywania informacji, ale także przekazywania odpowiedzi, pytań, dokumentów i innych informacji niezbędnych do załatwienia sprawy, z wykorzystaniem kanałów i sposobów komunikacji odpowiednich do charakteru sprawy.
Uwzględnia dostępność całego przebiegu komunikacji, w tym:
- rozpoczęcia kontaktu;
- wprowadzenia, dołączenia i przesłania informacji;
- odbioru potwierdzeń, komunikatów o błędach i informacji o stanie sprawy;
- kontynuowania korespondencji i udzielania odpowiedzi;
- dostępu do wcześniejszych wiadomości, jeżeli rozwiązanie zapewnia historię komunikacji;
- wykonania działań wskazanych w otrzymanym komunikacie.
Jeżeli komunikacja wymaga przejścia między kanałami, narzędziami lub osobami prowadzącymi sprawę, organizacja zapewnia dostępność tych przejść i ciągłość komunikacji z uwzględnieniem uzgodnionych potrzeb odbiorcy. W miarę możliwości organizacyjnych i prawnych nie wymaga od odbiorcy ponownego zgłaszania tych samych potrzeb na każdym etapie sprawy.
Szczególną uwagę poświęca komunikatom, od których zależy podjęcie działania w terminie, uzupełnienie informacji albo skorzystanie z uprawnienia. Rozpoznaje ryzyko, że barieraPrzeszkoda lub ograniczenie architektoniczne, cyfrowe lub informacyjno-komunikacyjne, które uniemożliwia lub utrudnia osobom ze szczególnymi potrzebami udział w różnych sferach życia na zasadzie równości z innymi osobami. dostępności uniemożliwi wykonanie wymaganej czynności, i określa sposób reagowania na taką sytuację zgodnie z przepisami właściwymi dla sprawy.
3.5. Dostosowanie sposobu komunikacji do potrzeb odbiorcy
Organizacja określa sposób rozpoznawania i uwzględniania indywidualnych potrzeb odbiorców dotyczących bezpośredniej komunikacji, ograniczając pozyskiwanie danych do informacji niezbędnych do ustalenia odpowiedniego sposobu komunikowania się.
W szczególności zapewnia możliwość:
- zgłoszenia potrzeby skorzystania z innego dostępnego kanału lub sposobu komunikacji;
- uzyskania informacji w dostępnej formie, odpowiedniej do potrzeb odbiorcy i charakteru sprawy;
- uwzględnienia uzgodnionego sposobu komunikacji podczas dalszego prowadzenia sprawy, o ile pozwalają na to obowiązujące przepisy i warunki jej realizacji;
- uzyskania pomocy, jeżeli stosowane rozwiązania cyfrowe nie umożliwiają samodzielnego przeprowadzenia komunikacji.
Jeżeli stosowane sposoby komunikacji nie odpowiadają potrzebom odbiorcy, organizacja ustala z nim możliwy do zastosowania sposób dalszego kontaktu, z uwzględnieniem charakteru sprawy i obowiązujących przepisów.
3.6. Dostępność komunikacji automatycznej
Organizacja uwzględnia wymagania dostępności podczas projektowania, konfigurowania i wykorzystywania automatycznie generowanych wiadomości oraz powiadomień, również wtedy, gdy ich przygotowanie lub wysyłanie realizuje dostawca zewnętrzny.
Dotyczy to w szczególności szablonów wiadomości, powiadomień o zmianie stanu sprawy, przypomnień o terminach, potwierdzeń wykonania czynności i komunikatów wymagających reakcji odbiorcy.
Organizacja sprawdza dostępność szablonów, sposobu prezentowania informacji oraz reprezentatywnych wiadomości powstających po wstawieniu rzeczywistych lub testowych danych. Sprawdzenie obejmuje odpowiednio różne długości i warianty treści, odsyłacze, załączniki, dane zmienne oraz komunikaty o błędach. Powtarza je po istotnych zmianach szablonu lub mechanizmu generowania wiadomości.
Jeżeli wiadomość wymaga wykonania czynności, organizacja sprawdza również dostępność wskazanego sposobu jej wykonania.
3.7. Role, odpowiedzialność i wsparcie pracowników
Organizacja określa role i odpowiedzialnośćPrzypisanie roli lub podmiotowi obowiązku doprowadzenia do określonego rezultatu, podjęcia decyzji albo zapewnienia wykonania działań. związane z zapewnianiem dostępności bezpośredniej komunikacji cyfrowej oraz reagowaniem na ujawnione bariery.
Obejmuje nimi odpowiednio osoby przygotowujące i przekazujące wiadomości, projektujące i utrzymujące szablony komunikacji, administrujące narzędziami oraz organizujące obsługę odbiorców.
Organizacja określa sposób reagowania na bariery dostępności wynikające z działania narzędzi i usług dostarczanych przez podmioty zewnętrzne, w tym zasady współpracy z dostawcami przy rozwiązywaniu tych problemów.
Organizacja zapewnia pracownikom odpowiednie standardy, instrukcje, narzędzia i wsparcie kompetencyjne, w szczególności dotyczące:
- przygotowywania dostępnych wiadomości i dokumentów;
- korzystania z dostępnych kanałów i narzędzi komunikacji;
- rozpoznawania i uwzględniania potrzeb odbiorców bez pozyskiwania zbędnych danych;
- dostosowywania sposobu komunikacji w granicach posiadanych uprawnień i dostępnych rozwiązań;
- kierowania problemów wymagających dodatkowego wsparcia do właściwych osób lub komórek organizacyjnych.
3.8. Obserwowanie i doskonalenie dostępności komunikacji
Organizacja obserwuje problemy dostępności występujące w bezpośredniej komunikacji cyfrowej, w szczególności na podstawie zgłoszeń odbiorców, doświadczeń pracowników oraz wyników kontroli wiadomości i narzędzi komunikacyjnych.
Rozpoznaje powtarzające się bariery, w tym trudności z odbieraniem i rozumieniem wiadomości, udzielaniem odpowiedzi, korzystaniem z załączników, przechodzeniem między kanałami i wykonywaniem czynności wskazanych w komunikatach. Uwzględnia nie tylko zgodnośćStopień spełnienia określonych wymagań dotyczących dostępności cyfrowej. Ocena zgodności jest jednym ze źródeł informacji wykorzystywanych w zapewnianiu dostępności cyfrowej, lecz nie wyczerpuje wiedzy o rzeczywistej dostępności. techniczną poszczególnych elementów, lecz także możliwość skutecznego zakończenia komunikacji.
Na podstawie ustaleń rozpoznaje przyczyny problemów, określa działania naprawcze i odpowiedzialność za ich realizację oraz ocenia skuteczność wprowadzonych zmian.
4. Uzasadnienie
Bezpośrednia komunikacja cyfrowa jest jednym z podstawowych sposobów kontaktowania się organizacji z odbiorcami. Obejmuje nie tylko korespondencję prowadzoną przez pracowników, ale również wiadomości i powiadomienia generowane przez systemy informatyczne. Za jej pomocą organizacja przekazuje informacje, przyjmuje zgłoszenia, prowadzi sprawy, informuje o decyzjach i oczekuje określonych działań od odbiorców.
Dostępność takiej komunikacji nie zależy wyłącznie od dostępności pojedynczej wiadomości lub dokumentu. Odbiorca musi mieć również możliwość skorzystania z kanału komunikacji, odczytania i zrozumienia informacji, udzielenia odpowiedzi oraz wykonania czynności, których organizacja od niego oczekuje. Bariera występująca na którymkolwiek z tych etapów może uniemożliwić skuteczne porozumienie się z organizacją.
Szczególne znaczenie ma rozróżnienie między udostępnianiem treści ogółowi odbiorców a komunikacją kierowaną do konkretnej osoby. W komunikacji bezpośredniej organizacja może znać potrzeby odbiorcy albo uzyskać informację o nich podczas kontaktu. Pozwala to dostosować sposób przekazywania informacji i prowadzenia sprawy do rzeczywistych warunków korzystania z komunikacji, bez konieczności żądania od odbiorcy danych o stanie zdrowia lub niepełnosprawności, które nie są potrzebne do takiego dostosowania.
Dostępność bezpośredniej komunikacji wymaga uwzględnienia zarówno zasad tworzenia dostępnych treści, jak i właściwości wykorzystywanych kanałów oraz narzędzi. Dotyczy to również rozwiązań automatycznych, które mogą generować dużą liczbę wiadomości na podstawie wspólnych szablonów. Błąd w szablonie lub sposobie działania systemu może powodować powtarzające się bariery dla wielu odbiorców. Podobne ryzyko występuje wtedy, gdy organizacja korzysta z zewnętrznego narzędzia, na którego dostępność ma ograniczony wpływ.
Szczególnie poważne konsekwencje mogą mieć bariery dostępności w komunikacji związanej z terminami, obowiązkami i uprawnieniami odbiorcy. Niedostępny komunikat może utrudnić lub uniemożliwić podjęcie działania, a samo wysłanie prawidłowej technicznie wiadomości nie oznacza, że odbiorca może skorzystać z przekazanej informacji.
Bezpośrednia komunikacja cyfrowa łączy zagadnienia dostępności treści i narzędzi cyfrowych z organizacją kontaktu z odbiorcą. Poszczególne wymagania mogą wynikać z różnych przepisów, zależnie od rodzaju podmiotu, wykorzystywanego rozwiązania i charakteru sprawy. ZalecenieWystąpienie o charakterze służbowym adresowane do organizacji, podstawowa forma dokumentu Sieci. ujmuje te zagadnienia łącznie z perspektywy skuteczności komunikacji, nie utożsamiając wszystkich opisanych działań z obowiązkami wynikającymi z przepisów o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych.
Zapewnianie dostępności bezpośredniej komunikacji jest częścią zwykłych procesów organizacji. Wymaga przypisania odpowiedzialności, przygotowania pracowników, zapewnienia odpowiednich narzędzi i możliwości reagowania na indywidualne potrzeby. Nie sprowadza się do ustanowienia dodatkowego kanału kontaktu dla osób ze szczególnymi potrzebami, lecz polega na takim organizowaniu komunikacji, aby mogła ona skutecznie służyć możliwie szerokiemu gronu odbiorców.
Obserwowanie rzeczywistych problemów i doświadczeń odbiorców pozwala organizacji rozpoznawać bariery, których nie ujawnia sama kontrola poprawności wiadomości lub zgodności technicznej narzędzia. Usuwanie przyczyn powtarzających się problemów zwiększa skuteczność komunikacji i ogranicza potrzebę indywidualnego rozwiązywania tych samych trudności.
5. Podstawy prawne
Przy stosowaniu zalecenia należy uwzględnić przepisy właściwe dla rodzaju organizacji, kanału komunikacji oraz charakteru załatwianej sprawy. W szczególności znaczenie mogą mieć:
- Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych – w zakresie stron internetowych, aplikacji mobilnych i ich elementów objętych zakresem ustawy; nie stanowi ona samodzielnej podstawy do uznania każdego rodzaju korespondencji elektronicznej za objęty jej wymaganiami.
- Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami – w zakresie obowiązków podmiotów objętych ustawą, w szczególności dostępności informacyjno-komunikacyjnej i postępowania w razie braku dostępności.
- Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych – w zakresie stosowania przewidzianych prawem sposobów doręczania korespondencji elektronicznej.
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego – w sprawach, do których mają zastosowanie przepisy dotyczące komunikacji z uczestnikami postępowania, doręczeń i terminów.
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 (RODO) – w zakresie przetwarzania danych osobowych, w tym danych zgłaszanych w związku z indywidualnymi potrzebami komunikacyjnymi.
Powyższe akty nie ustanawiają jednakowego zakresu obowiązków dla wszystkich organizacji i wszystkich kanałów komunikacji. Zastosowanie konkretnych przepisów wymaga ustalenia statusu podmiotu i charakteru danej czynności.
6. Źródła i opracowania
- World Wide Web Consortium (W3C), Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2 – techniczne wytyczne dostępności treści internetowych; ich zastosowanie do konkretnych rozwiązań oraz zakres wymagań prawnych należy rozpatrywać odrębnie.
- W3C Web Accessibility Initiative (WAI), Making Content Usable for People with Cognitive and Learning Disabilities – wskazówki dotyczące przygotowywania zrozumiałych treści i interakcji.
- W3C WAI, Accessible Rich Internet Applications (WAI-ARIA) 1.2 – specyfikacja dotycząca semantyki dostępnych komponentów interfejsów; stosowana odpowiednio do interaktywnych narzędzi komunikacji.
7. Powiązania z innymi dokumentami Sieci
- Tworzenie i publikacjaUdostępnienie treści lub zasobu cyfrowego określonym odbiorcom w wybranym kanale cyfrowym. treści cyfrowych.
- Standardy tworzenia i publikacji treści cyfrowych.
- Kontrola dostępności treści cyfrowych przed publikacją.
- Treści od innych podmiotów
- Stosowanie prostego języka oraz tekstu łatwego do czytania i zrozumienia (ETRSposób opracowania i przedstawienia informacji przeznaczony szczególnie dla osób mających trudności z czytaniem i rozumieniem tekstu.) w komunikacji organizacji.
- Zapewnianie dostępności cyfrowejCiągłe działania organizacji służące tworzeniu, nabywaniu, utrzymywaniu, ocenianiu i poprawianiu dostępności jej rozwiązań, treści i usług cyfrowych. w komunikacji wykorzystującej AI.
- Informowanie o dostępności i sposobach uzyskania wsparcia.
- Obsługa zgłoszeń problemów dostępności cyfrowej i dostęp alternatywnySposób zapewnienia osobie ze szczególnymi potrzebami dostępu w indywidualnym przypadku, gdy podmiot publiczny nie jest w stanie zapewnić dostępności architektonicznej lub informacyjno-komunikacyjnej, polegający w szczególności na wsparciu innej osoby, wsparciu technicznym albo zmianie organizacji podmiotu w niezbędnym zakresie..
- Organizacja dostępnej komunikacji pilnej i kryzysowej.