Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Dezyderat: Utworzenie oficjalnego, otwartego portalu wiedzy o dostępności cyfrowej wraz z repozytorium źródeł i interpretacji
1. Cel dezyderatu
Celem tego dezyderatu jest zapewnienie podmiotom publicznym jednego, spójnego, otwartego i autorytatywnego źródła wiedzy o dostępności cyfrowej, które ułatwi prawidłową interpretację standardów, w szczególności WCAG, oraz wesprze rozwój kompetencji niezbędnych do realizacji ustawowych obowiązków.
Dezyderat ma na celu uporządkowanie, ujednolicenie i udostępnienie w przystępnej formie materiałów edukacyjnych, poradników, dobrych praktyk i narzędzi, dotychczas rozproszonych w różnych miejscach, poprzez utworzenie oficjalnego portalu oraz otwartego repozytorium wiedzy.
2. Dezyderat
Minister właściwy do spraw informatyzacji powinien utworzyć oficjalny portal wiedzy o dostępności cyfrowej, oparty na dwóch wzajemnie powiązanych komponentach:
- Portal dostępności cyfrowej – klarowna, przyjazna użytkownikom strona internetowastrona internetowaZbiór uporządkowanych logicznie, połączonych ze sobą przez nawigację oraz linki, elementów prezentowanych za pomocą przeglądarki internetowej pod jednolitym adresem elektronicznym. Cały zbiór plików elektronicznych, które są dostępne za pośrednictwem nazwy domeny. Obejmuje to wszystkie strony i strony główne witryny (w tym aplikacje i usługi sieci Web oraz zawartość generowaną dynamicznie), do których odwołują się strony główne witryny, oraz aplikacje internetowe dostępne z takich stron internetowych. prezentująca wiedzę, dobre praktyki, aktualności, szkolenia oraz materiały edukacyjne, w tym zasoby dotychczas publikowane na portalu gov.pl.
- Repozytorium wiedzy i interpretacji – otwarty, przetwarzalny zbiór dokumentów źródłowych (np. w Markdown), umożliwiający wersjonowanie, konsultacje środowiskowe, integrację z narzędziami AI oraz zapewniający jednoznaczne interpretacje standardów (w szczególności WCAG).
Portal mógłby stanowić wydzieloną i spójną część obecnego serwisu gov.pl, lub zostać przekształcony w samodzielny serwis tematyczny – w zależności od decyzji Ministra.
3. Rekomendacje
3.1. Dotyczące portalu
- Portal powinien porządkować i udostępniać materiały już publikowane przez Ministerstwo Cyfryzacji, w tym rozbudowany poradnik o dostępności cyfrowej, który warto wyodrębnić jako niezależną, lepiej zorganizowaną część portalu.
- Portal powinien zawierać:
- interpretacje prawne ustawy i dyrektywy 2016/2102,
- interpretacje WCAG wraz z przykładami,
- instrukcje dotyczące deklaracji dostępności,
- wskazówki organizacyjne i role (np. koordynator dostępnościkoordynator dostępnościOsoba albo rola wspierająca ocenę dostępności, analizę przypadków problemowych, przygotowanie rozwiązań alternatywnych oraz obsługę zgłoszeń dotyczących dostępności.),
- dobre praktyki, narzędzia, artykuły eksperckie,
- materiały szkoleniowe (w tym nagrania, tekst łatwy do czytania (ETR)ETR (tekst łatwy do czytania). Oznaczenie tekstu do łatwego do czytania i zrozumienia przeznaczonego dla osób z niepełnosprawnością intelektualną, potrafiących czytać. Skrót od angielskich słów easy-to-read. , PJM, AD),
- kalendarium szkoleń i wydarzeń,
- przykładowe zasoby edukacyjne i strony z błędami dla celów szkoleniowych.
- Portal powinien zapewniać dostęp do treści dla wszystkich, w tym małych jednostek, które nie mają własnych zasobów szkoleniowych.
3.2. Dotyczące repozytorium
- Repozytorium powinno zawierać dokumenty pod otwartą licencją (lub możliwie liberalną), w otwartym i przetwarzalnym formacie (preferencyjnie Markdown).
- Zawartość powinna być tworzona i konsultowana w środowisku profesjonalistów, aby unikać błędnych interpretacji lub mitów dotyczących dostępności.
- Repozytorium powinno być przygotowane do automatycznego pobierania i wykorzystywania przez narzędzia oparte o AI, w tym modele językowe.
- Wzorcami mogą być: objaśnienia WCAG (Understanding WCAG) oraz zasoby US Access Board.
3.3. Integracja portalu z repozytorium
- Portal stanowi warstwę informacyjną i edukacyjną; repozytorium pełni rolę zaplecza merytorycznego.
- Wszystkie treści prezentowane na portalu powinny mieć „źródła” w repozytorium, co umożliwi łatwą aktualizację, wersjonowanie i transparentność zmian.
- Portal powinien automatycznie synchronizować prezentację treści z repozytorium.
4. Uzasadnienie
Wiedza dotycząca dostępności cyfrowej pozostaje dziś rozproszona, niejednolita i często obarczona uproszczeniami lub błędami. Podmioty publiczne zgłaszają trudności z ustaleniem właściwych interpretacji WCAG i przepisów prawa, a jakość dostępnych szkoleń i materiałów jest zróżnicowana.
Ministerstwo Cyfryzacji publikuje obecnie obszerny poradnik o dostępności, jednak jego obecna forma w ramach dużego serwisu gov.pl ogranicza możliwość rozwoju, wersjonowania oraz wykorzystania w narzędziach automatycznych. Wydzielenie poradnika do odrębnej struktury oraz połączenie go z repozytorium przetwarzalnych treści zapewni spójność, aktualność i transparentność.
Stworzenie portalu wraz z repozytorium:
- umożliwi jednoznaczną interpretację wymagań,
- ułatwi rozwój kompetencji w administracji,
- zapewni wiarygodne materiały w jednym miejscu,
- wesprze rozwój ekosystemu szkoleniowego,
- podniesie jakość narzędzi i usług korzystających z treści o dostępności (w tym AI),
- poprawi dostęp do wiedzy jednostkom, które nie mają zasobów na szkolenia komercyjne.
5. Podstawa prawna
Art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.