Nie wahaj się proponować zmian. Możesz komentować, uzupełniać, redagować każdy fragment dokumentu.
Dezyderat: Utworzenie oficjalnego, otwartego portalu wiedzy o dostępności cyfrowej wraz z repozytorium źródeł i interpretacji
Cel zalecenia
Celem niniejszego zalecenia jest zapewnienie podmiotom publicznym jednego, spójnego, otwartego i autorytatywnego źródła wiedzy o dostępności cyfrowej, które ułatwi prawidłową interpretację standardów, w szczególności WCAG, oraz wesprze rozwój kompetencji niezbędnych do realizacji ustawowych obowiązków.
Zalecenie ma na celu uporządkowanie, ujednolicenie i udostępnienie w przystępnej formie materiałów edukacyjnych, poradników, dobrych praktyk i narzędzi, dotychczas rozproszonych w różnych miejscach, poprzez utworzenie oficjalnego portalu oraz otwartego repozytorium wiedzy.
Zalecenie
Minister właściwy do spraw informatyzacji powinien utworzyć oficjalny portal wiedzy o dostępności cyfrowej, oparty na dwóch wzajemnie powiązanych komponentach:
- Portal dostępności cyfrowej – klarowna, przyjazna użytkownikom strona internetowa prezentująca wiedzę, dobre praktyki, aktualności, szkolenia oraz materiały edukacyjne, w tym zasoby dotychczas publikowane na portalu gov.pl.
- Repozytorium wiedzy i interpretacji – otwarty, przetwarzalny zbiór dokumentów źródłowych (np. w Markdown), umożliwiający wersjonowanie, konsultacje środowiskowe, integrację z narzędziami AI oraz zapewniający jednoznaczne interpretacje standardów (w szczególności WCAG).
Portal mógłby stanowić wydzieloną i spójną część obecnego serwisu gov.pl, lub zostać przekształcony w samodzielny serwis tematyczny – w zależności od decyzji Ministra.
Rekomendacje
1. Dotyczące portalu
- Portal powinien porządkować i udostępniać materiały już publikowane przez Ministerstwo Cyfryzacji, w tym rozbudowany poradnik o dostępności cyfrowej, który warto wyodrębnić jako niezależną, lepiej zorganizowaną część portalu.
- Portal powinien zawierać:
- interpretacje prawne ustawy i dyrektywy 2016/2102,
- interpretacje WCAG wraz z przykładami,
- instrukcje dotyczące deklaracji dostępności,
- wskazówki organizacyjne i role (np. koordynator dostępności),
- dobre praktyki, narzędzia, artykuły eksperckie,
- materiały szkoleniowe (w tym nagrania, ETR, PJM, AD),
- kalendarium szkoleń i wydarzeń,
- przykładowe zasoby edukacyjne i strony z błędami dla celów szkoleniowych.
- Portal powinien zapewniać dostęp do treści dla wszystkich, w tym małych jednostek, które nie mają własnych zasobów szkoleniowych.
2. Dotyczące repozytorium
- Repozytorium powinno zawierać dokumenty pod otwartą licencją (lub możliwie liberalną), w otwartym i przetwarzalnym formacie (preferencyjnie Markdown).
- Zawartość powinna być tworzona i konsultowana w środowisku profesjonalistów, aby unikać błędnych interpretacji lub mitów dotyczących dostępności.
- Repozytorium powinno być przygotowane do automatycznego pobierania i wykorzystywania przez narzędzia oparte o AI, w tym modele językowe.
- Wzorcami mogą być: objaśnienia WCAG (Understanding WCAG) oraz zasoby US Access Board.
3. Integracja portalu z repozytorium
- Portal stanowi warstwę informacyjną i edukacyjną; repozytorium pełni rolę zaplecza merytorycznego.
- Wszystkie treści prezentowane na portalu powinny mieć „źródła” w repozytorium, co umożliwi łatwą aktualizację, wersjonowanie i transparentność zmian.
- Portal powinien automatycznie synchronizować prezentację treści z repozytorium.
Podstawa prawna
Art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.
Uzasadnienie
Wiedza dotycząca dostępności cyfrowej pozostaje dziś rozproszona, niejednolita i często obarczona uproszczeniami lub błędami. Podmioty publiczne zgłaszają trudności z ustaleniem właściwych interpretacji WCAG i przepisów prawa, a jakość dostępnych szkoleń i materiałów jest zróżnicowana.
Ministerstwo Cyfryzacji publikuje obecnie obszerny poradnik o dostępności, jednak jego obecna forma w ramach dużego serwisu gov.pl ogranicza możliwość rozwoju, wersjonowania oraz wykorzystania w narzędziach automatycznych. Wydzielenie poradnika do odrębnej struktury oraz połączenie go z repozytorium przetwarzalnych treści zapewni spójność, aktualność i transparentność.
Stworzenie portalu wraz z repozytorium:
- umożliwi jednoznaczną interpretację wymagań,
- ułatwi rozwój kompetencji w administracji,
- zapewni wiarygodne materiały w jednym miejscu,
- wesprze rozwój ekosystemu szkoleniowego,
- podniesie jakość narzędzi i usług korzystających z treści o dostępności (w tym AI),
- poprawi dostęp do wiedzy jednostkom, które nie mają zasobów na szkolenia komercyjne.