Przejdź do głównej zawartości

Stosowanie prostego języka oraz tekstu łatwego do czytania i zrozumienia (ETR) w komunikacji organizacji

Opracowanie: Edyta Boratyńska-Karpiej, Anna Dybiec, Anna Bizub-Jechna
Data zgłoszenia: 3 kwietnia 2026 r., ostatnia aktualizacja: 29 kwietnia 2026 r.

1. Cel zalecenia​

Celem zalecenia jest zapewnienie, że komunikacja organizacji jest zrozumiała dla wszystkich odbiorców poprzez systemowe stosowanie prostego języka jako standardu oraz tekstu łatwego do czytania i zrozumienia (tekst łatwy do czytania (ETR)ETR (tekst łatwy do czytania). Oznaczenie tekstu do łatwego do czytania i zrozumienia przeznaczonego dla osób z niepełnosprawnością intelektualną, potrafiących czytać. Skrót od angielskich słów easy-to-read. ) jako formy uzupełniającej.

2. Zalecenie​

OrganizacjaorganizacjaGrupa ludzi, instytucja lub państwo, które działają razem, by osiągnąć wspólne cele, posiadając ustaloną strukturę. Zobacz także: podmiot publiczny ustanawia i wdraża standard dostępnej komunikacji, oparty na stosowaniu prostego języka jako podstawowej formy przekazu oraz tekstu łatwego do czytania i zrozumienia (ETR) jako formy uzupełniającej, wraz z procedurą tworzenia, testowania i publikowania treści.

3. Rekomendacje​

3.1. Model dostępnej komunikacji​

Organizacja przyjmuje następujący model komunikacji:

  • prosty językprosty językSposób tworzenia treści, który ułatwia szybkie zrozumienie komunikatu. Obejmuje krótkie zdania, jasną strukturę, znane słowa, wyjaśnianie skrótów i unikanie niepotrzebnego żargonu. – jako standard obowiązujący we wszystkich formach komunikacji,
  • tekst łatwy do czytania i zrozumienia (ETR) – jako forma uzupełniająca, stosowana w przypadkach, gdy prosty język nie zapewnia wystarczającej zrozumiałości.

ETR nie zastępuje standardowych treści, lecz stanowi ich równoległą, uproszczoną wersję.

3.2. Zakres stosowania prostego języka​

Zasady prostego języka stosuje się w szczególności w:

  • korespondencji z użytkownikami (pisma, e-maile, odpowiedzi na wnioski),
  • treściach publikowanych na stronach internetowych i w mediach społecznościowych,
  • opisach usług publicznych i procedur,
  • instrukcjach wypełniania formularzy,
  • materiałach informacyjnych, edukacyjnych i szkoleniowych,
  • komunikacji wewnętrznej kierowanej do pracowników.

3.3. Zakres stosowania ETR​

Teksty ETR przygotowuje się w szczególności dla:

  • podstawowych informacji o organizacji i sposobach kontaktu,
  • opisów usług publicznych i sposobu ich realizacji,
  • informacji dotyczących praw i obowiązków użytkowników,
  • komunikatów dotyczących zdrowia, bezpieczeństwa i sytuacji kryzysowych,
  • najważniejszych dokumentów (np. strategii, regulaminów, uchwał) – w formie uproszczonych streszczeń.

3.4. System wdrożenia​

Organizacja:

  1. Wyznacza odpowiedzialność za wdrożenie i utrzymanie standardu dostępnej komunikacji (np. koordynator dostępnościkoordynator dostępnościOsoba albo rola wspierająca ocenę dostępności, analizę przypadków problemowych, przygotowanie rozwiązań alternatywnych oraz obsługę zgłoszeń dotyczących dostępności., zespół ds. komunikacji).
  2. Opracowuje standard prostego języka, obejmujący:
    • zasady redagowania treści,
    • przykłady dobrych praktyk,
    • listę najczęstszych błędów i ich poprawnych odpowiedników.
  3. Opracowuje procedurę tworzenia treści ETR, określającą:
    • sposób identyfikowania potrzeby przygotowania ETR,
    • procesprocesPowtarzalny sposób realizacji działań prowadzący do pozyskania, wykorzystania lub udostępnienia informacji oraz do podejmowania decyzji. Procesy są podstawowym mechanizmem funkcjonowania SZDC. tworzenia i weryfikacji treści,
    • zasady publikacji i aktualizacji.
  4. Zapewnia rozwój kompetencji pracowników, w szczególności:
    • szkolenia z prostego języka,
    • szkolenia z tworzenia i testowania ETR.
  5. Udostępnia narzędzia i materiały wspierające, takie jak:
    • poradniki,
    • checklisty,
    • wzory dokumentów,
    • słowniki prostych sformułowań.
  6. Wdraża testowanie zrozumiałości treści, w tym:
    • konsultacje z użytkownikami,
    • testy z udziałem osób z niepełnosprawnością poznawczą.
  7. Wdraża rozwiązania stopniowo, rozpoczynając od najważniejszych informacji i usług.

3.5. Integracja z systemem zarządzania dostępnością​

Standard dostępnej komunikacji powinien być:

  • częścią polityki dostępności organizacji,
  • powiązany z procesami tworzenia i publikowania informacji,
  • uwzględniony w projektowaniu i realizacji usług publicznych,
  • stosowany również w systemach informatycznych wykorzystywanych przez pracowników.

3.6. Wymagania jakościowe​

Organizacja zapewnia, że:

  • treści są zrozumiałe dla odbiorcy docelowego,
  • struktura i forma treści spełniają wymagania dostępności cyfrowej,
  • treści ETR są testowane z udziałem osób z niepełnosprawnością intelektualną,
  • publikowane materiały są zgodne z obowiązującymi przepisami dotyczącymi dostępności cyfrowej.

4. Uzasadnienie​

Brak zrozumiałości informacji stanowi jedną z najczęstszych barier w dostępie do usług publicznych. Nawet formalnie dostępne treści mogą być w praktyce niedostępne, jeśli są napisane językiem trudnym, specjalistycznym lub niejednoznacznym.

Stosowanie prostego języka:

  • umożliwia szybsze i poprawne zrozumienie informacji,
  • ogranicza liczbę błędów i nieporozumień,
  • zmniejsza obciążenie organizacji związane z obsługą zapytań i wyjaśnień.

Tekst łatwy do czytania i zrozumienia (ETR):

  • zapewnia dostęp do informacjidostęp do informacjiMożliwość rzeczywistego zapoznania się z treścią informacji niezależnie od sposobu odbioru, technologii wspomagających albo formy publikacji materiału. osobom z największymi trudnościami poznawczymi,
  • zwiększa samodzielność użytkowników,
  • umożliwia podejmowanie świadomych decyzji.

Łączne stosowanie prostego języka i ETR tworzy system komunikacji inkluzywnej, który odpowiada na zróżnicowane potrzeby odbiorców i wspiera realizację zasady równego dostępu do informacji.

5. Podstawy prawne​

  • Art. 6 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1411)
  • Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych
  • Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami (CRPD)

6. Źródła i opracowania​

7. Historia wersji​

WersjaAutorDataOpis zmian
RCAnna Dybiec, Anna Bizub-Jechna6.08.2025Projekt – kandydat do wydania
RCEdyta Boratyńska-Karpiej26.03.2026Projekt – kandydat do wydania
RCzespół4.04.2026Projekt – kandydat do wydania